نگاهی به اتهام ریاکاری به مسئولان که این روزها مستندات زیادی برای آن دیده شده است

سیما پروانه‌گهر، خبرنگار گروه سیاسی_ سیاستمداران ریاکار، پدیده‌های جدیدی نیستند و حافظه جمعی ایرانیان نیز با آن‌ها ناآشنا نیست. در سیاست معاصر، ریاکاری‌های زیادی وجود دارد که بدون شک همه ما Aنمونه‌هایی از آن را سراغ داریم و در دوره‌های مختلف یا سرتیتر روزنامه شدند یا در سال‌های اخیر، هشتک شبکه‌های اجتماعی. اتهام ریاکاری به دیگران زدن آسان است اما دانستن اینکه چه کسی ریاکار است و چه کاری باید مقابل او انجام داد دشوارتر از کشف خود مساله است. مشکل این است که ریاکاری، اگرچه ذاتاً جذاب نیست، اما در بیشتر محیط‌های سیاسی نیز کم و بیش اجتناب‌ناپذیر است و در جوامع لیبرال دموکراتیک عملاً همه جا وجود دارد.

به آخرین نمونه عکس‌هایی از مسئولان که به ما حس ریاکاری را می‌دهد دقت کنید؛ این که در یک تصویر شهردار تهران به محل خسارت سیل رفته و با مدیران میدانی و امدادگران صحبت می‌کند، فی‌نفسه امر بدی نیست. او می‌خواهد پیام بدهد که من در مرکز میدان و بحران هستم و نسبت به وظایف خودم در قبال مردم آگاهم. این اتفاقا خوب است اما مهم اقدامات بعد از آن است که آیا کاری پیش می‌رود یا نه. اینکه او با همان لباس گلی به مراسم دیگری که ارتباطی با موضوع سیل ندارد و درباره مراسم اربعین است، نقطه‌ی مشکوک ماجرا است. خصوصا آنکه عکاسی در کنار او ایستاده و عکس‌هایی از شلوار گلی او منتشر می‌کند.

با این حال باید پرسید که دستاورد بلندمدت یا کوتاه‌مدت او در امر مدیریت بحران سیل، در بهبود مدیریت شهری یا کاهش خسارت تا چه میزان است؟ پاسخ به این سوال دقیقا نقطه‌ای است که وضعیت ما را روشن می‌کند. پس از آن است که به خودمان یادآوری می‌کنیم که شهردار با آگاهی از وقوع سیل به منطقه‌ی مورد نظر رفته و شخص خود او یا تیم رسانه‌ای‌اش از وضعیت گلی او در آسانسور عکس می‌گیرد، تا چه میزان صادقانه عمل می‌کند؟ در حالی که می‌توانست در منطقه مورد نظر حاضر شود اما هیچ عکاسی نباشد یا با همان وضعیت به مراسم‌های بعدی نرود.
نمونه دیگر عکسی است که از 5 نفر از نمایندگان مجلس در منطقه سیل‌زده منتشر شده است. این‌که نمایندگان مجلس، با لباس گلی کنار هم می‌ایستند و عکس یادگاری می‌گیرند، این پرسش را پیش می‌کشد که آنها برای رصد وضعیت به منطقه آمده‌اند یا برای عکس یادگاری؟ اساسا نماینده‌ی مجلس که بازوی اجرایی دولت نیست یا ستاد اجرایی ندارد که بتواند کمکی کند. او حتی در مقام دستور دادن به تیم بحران هم نیست که این چنین در منطقه حاضر شده است. پس این سوال بوجود می‌آید آنان که چنین عکسی گرفته‌اند، به چه منظور در آن منطقه سیل‌زده حضور داشتند؟ این چنین است که شائبه ریاکاری نمود پیدا می‌کند. در آن عکس یادگاری می‌بینیم که برخی از چهره‌های نمایندگان تهران روز پنجشنبه در محله امامزاده داوود در منطقه‌ای کنار هم ایستادند و با لباس‌های گلی، عکس گرفتند. برخی از آنها حدود 2 سال پیش نیز برای بررسی وضعیت تاسف‌بار آب در سیستان و بلوچستان نیز به این منطقه سفر کرد  و عکس‌هایی از همین دست را منتشر کردند. آیا عکس‌های آن‌ها برای مردم سیستان دستاوردی داشته است؟

خبرآنلاین درباره همین عکس از نمایندگان مجلس نیز ضمن انتشار آن نوشته است که «چند تن از نمایندگان مجلس برای اقدام جهادی راهی امام‌زاده داوود شدند و بدون پوشیدن لباس‌های مخصوص، پا به مناطق گلی گذاشتند. اما نکته جالب اینجاست که لباس یکی از این افراد، از برند مشهور و گران‌قیمت «هاکوپیان» و مدل «بیزینس» - محصولی با پارچه ایتالیایی - است که با مراجعه به سایت این برند، متوجه قیمت 12.5 میلیون تومانی آن می‌شوید».

در کنار قیمت این کت و شلوار نماینده مجلس، داستان اخیر ساعت مچی برند سوئیسی نیز در جای خود شنیدنی است. عکسی از جلسه علنی مجلس منتشر شد که در آن یک ساعت لاکچری با برند سوئیسی دیده می‌شد. خبرگزاری دولت این عکس را در مجموعه عکس‌های معمول منتشرشده از جلسات علنی منتشر کرده بود، ساعتی بعد هم خبرگزاری دولت مشعوف از کشف چنین سوژه ریاکاری نوشت که ساعت چند میلیاردی در دست نماینده مجلس! غافل از این که ساعت و دست متعلق به معاون پارلمانی وزارت بهداشت بود و از اساس گل به خودی خبرگزاری دولت با بازتاب بسیار زیادی مواجه شد.

در نگاه اول شاید بگوییم که نه کت و شلوار تن یک فرد و نه ساعت مچی او، ارتباطی به کسی پیدا نمی‌کند. در همین روزهای جراحی سخت اقتصادی چشم و گوش همه ما پر است از ماشین‌هایی که نه نام‌شان را می‌دانیم و نه مدل‌شان یا لباس‌هایی که شمارش صفرهای قیمت‌شان برایمان ممکن نیست اما بر روی ساعت آقای نماینده دولت و کت و شلوار نماینده مجلس حساس می‌شوید و می‌شویم چراکه آن‌ها برای مردم نسخه‌های زندگی به جز این فرم را می‌پیچند. در شرایطی که مجلس و دولت با رویه عملکرد و قانون‌گذاری‌شان از یک طرف و تحریم‌ها از طرف دیگر تورم بالغ بر 60 درصد را به زندگی مردم تحمیل کرده‌اند آن زمان است که کت و شلوار و ساعت مچی برای مردم مهمتر از گل نمایشی روی لباس خواهد شد. حتی اگر مسئولان یا مسئولی بگوید انقلاب اسلامی با فضولی کردن به جایی نمی‌رسد.

در هفته‌های گذشته نیز مساله پشت صحنه مصاحبه وزیر ارتباطات با یک خبرنگار خارجی نیز مصداق همین ریاکاری بود؛ ریاکاری که به آفت روابط مردم و حاکمیت تبدیل شده و باعث شده است که در هر تصمیم اقتصادی و اجتماعی مردم مقاومت‌هایی را از خود بروز دهند. آیات و احادیث در مذمت ریاکاری بسیار بیش‌تر از فرصت طرح است. احادیث و روایاتی که می‌گوید جامعه ریاکار درگیر سختی معیشت می‌شود. همان سختی معیشتی که گاهی علت آن بی‌حجابی نیز خوانده می‌شود!