درس‌های تغییر مدیریت در حوزه بانک مرکزی و عدم تغییر وضعیت در بازار ارز

سیدمصطفی هاشمی‌طبا؛ فعال سیاسی

به‌رغم تغییر مدیر ارزی بانک مرکزی و مانور رسانه‌ای بر این موضوع که وضعیت بـازار ارز تحت تاثیر مدیریت غلط بوده و حالا رو به بهبود خواهد رفت، کماکان وضعیت بازار ارز در شرایط قبلی اســت و گویا واکنش بازار به این تغییرات و شعارها مدیریتی این است که «نه خوانی آمده و نه خوانی رفته است». درباره این موضوع اما چند مساله نیازمند توجه است.

نخست اینکه سیاست‌هایی از قبیل استیضاح یک وزیر و انتقاد نمایندگان مجلس و تغییر مدیران داخلی در حوزه بانک مرکزی بسیار نخ‌نماتر از این است که حتی بازار به آن پالس مثبتی نشان‌دهد. این اقدامات‌ عموماً سیاسی و نمایشی است و دیگر اینکه اگر نطقی در مجلس علیه سیاست‌ها بانک مرکزی بشود یا مدیری برکنارشود بدون چاپ همزمان اسکنان بی‌فایده خواهد بود. بنابراین اگر به‌واقع اراده‌ای درباره کنتــرل بازار ارز وجوددارد باید با واقع‌بینی درباره علت‌های رشد قیمت در بازار ارز دقت شده و در جهت رفع این مشکلات چاره‌ای اندیشیده شود.

۱. یکی از اصلی‌ترین مسـائل مربوط به تزلزل و التهاب در بازار ارز مساله تحریم‌هاست. همین تحریم‌هایی که از زمان آقای احمدی‌نژاد عده‌ای اصرار دارند بگویند هیچ نتیجه‌ای که نداشته و هیچ دستاوردی هم برای کشــور نداشته است. واقعیت این است که تحریم‌ها به‌صورت مســتقیم تاثیرات خود را دارد و این به این عنوان نباید دیده‌شود که هیچ‌کاری نمی‌توان در ارتباط با آن انجام داد. مقابله با تحریم‌ها برنامه‌ریزی و بودجه‌بندی درست نیاز دارد نه شعارهای انقلابی. بازار ارز یک مکانیسم اقتصادی دارد و با تهدید،شعار و ادعا ثبات پیدا نمی‌کند.

آنها که می‌گویند تحریم‌ها هیچ اثری ندارد و به خیال خود انقلاب را در ادای کلمات تندروانه و وجاهت‌انگیز می.دانند و بدون آنکه مسائل کشور و مشکلات مردم را ببینند، خود را انقلابی می.انگارند باید پاسـخ دهنـد که چرا و چگونه کشوری که دارای آن همه امکانات است، قدرت پول آن و قـدرت خرید مـردم اینچنین با سـرعت پایین می‌رود و گروه‌گروه مردم به زیر خط فقر می‌روند.

۲. مساله بودجه‌بندی دومین موضوع است که زمینه نرخ ارز اثرگذار است.در شرایطی که مکرراً گفته می‌شود باید بودجه را واقعی تدوین‌کنید و کسی توجه نمی‌کند اثـرات آن بر اقتصاد و بازار ارز غیرقابل کنترل است. در بودجه عموماً به شکلی اعداد و ارقام در ارتباط با موضوع ارز و فروش نفت در نظر گرفته می‌شود، گویی هیچ تحریمی در این کشور وجود ندارد.


۳. نکته سوم در رده اصلی‌ترین دلایل وضعیت فعلی موضوع خروج ارز از کشور است. طبق آمار اعلام شده از جانب نهادها و چهره‌های صاحب‌نظر در این زمینه سالانه بالغ‌بر چند صد هزار نفر از کشور خارج می‌شوند و حجم قابل توجهی از دارایی ارزی خود را از کشور خارج می‌کنند.

این گروه مهاجر که زیر فشارهای اقتصادی و اجتماعی و سیاسی و روانی تصمیم به مهاجرت می‌گیرند تمامی مایملک خود را می‌فروشند و تبدیل به ارز می‌کنند و همراه خود می‌برند. عملی‌ترین راه تبدیل ریال به دلار ورود به بازار ارز است. همین افراد که به خارج می‌روند در حال خارج کردن این دلار از کشور هستند. علاوه‌بر این، همراه با بخشی از ارز در دست مردم که با این روال از کشور خارج می‌شود، سرمایه‌های انسانی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری نیز از کشور خارج می‌شود که در جای خود خسارتی بسیار بــزرگ و تهدیدکننده است. موضوعاتی که گویی دیده‌نمی‌شود و حتی بعضاً با ادبیات ناشیانه افرادی غیرمسئول و غیرمتخصص مردم را به خروج از کشور و مهاجرت نیز تشویق می‌کنند‌.