سفر نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان آمریکا به آسیا در حالی آغاز شد که خشم پکن را در پی داشت
چین رسما رئیس مجلس آمریکا را تهدید کرد که نباید به تایوان سفر کند
سازندگی به بهانه‌ی این سفر به نگرانی‌های چین پرداخته است

ساناز نفیسی، خبرنگار گروه جهان_ زمانی که نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان از تور آسیایی‌اش که با سفر به سنگاپور آغاز شده، خبر داد و گمانه‌زنی‌هایی درباره سفر احتمالی‌اش به تایوان مطرح شد، ناظران گفتند این آزمونی است برای شی که بقایش در میدان سیاست را در گرو اتحاد با این جزیره خودگردان می‌داند. شی خود را پرچمدار تحقق یک هدف مقدس – اتحاد تایوان و چین–  تصور می‌کند و از همین رو سفر رهبران آمریکایی به این جزیره را به سان توهینی به خود قلمداد می‌کند. پیش از کلید خوردن تور آسیایی سفرهای پلوسی، وزارت امور خارجه چین به پلوسی در باب پیامدهای این سفر هشدار داد و همزمان ارتش آزادی‌بخش خلق هم صراحتا گفت که برای آمادگی از حاکمیت ملی به حالت آماده‌باش درآمده است. به باور ناظران امروز شی فارغ از برخورداری از حمایت ملی‌گراها، از منظر اقتصادی و سیاسی در موضع ضعف قرار دارد و این مقوله در شرایطی که رئیس‌جمهوری چین بیش از هر زمان دیگر بر نشست سالانه کنگره حزب کمونیست متمرکز شده تا بتواند برای سومین بار عنوان دبیرکلی را از آن خود کند، با اهمیت و قابل تامل است. شی برای نیل به این خواسته درصدد است که حمایت‌ها از سیاست‌هایش توسط مقام‌های ارشد پکن را افزایش داده و به این طریق ریاست پنج‌ساله تازه‌اش را تضمین و اطمینان حاصل کند که بر فرآیند تصمیم‌سازی‌ها در ترکیب حزب کنترل و تسلطی تام دارد.

با این همه به باور گروهی از تحلیلگران مقوله‌هایی چون شیوع کووید و قرنطینه‌های سفت و سخت برای جلوگیری از شیوع این بیماری و پس از آن مواضع چین در باب نبرد در اوکراین و نزدیکی شی به پوتین، تردیدهایی را در باب تداوم ریاست شی ایجاد کرده و حالا سفر احتمالی پلوسی به تایوان می‌تواند چالشی جدی برای رهبر پکن قلمداد شود. اگر نانسی پلوسی به تایوان سفر کند (فعلا رئیس مجلس نمایندگان درباره سفرش به این جزیره خودمختار سکوت اختیار کرده و نام تایوان را در لیست کشورهایی که قرار است در جریان تور آسیایی‌اش از آنها بازدید کند نیاورده) احتمالا شی به هر اهرمی برای قدرت‌نمایی متوسل خواهد شد تا به این طریق خشم پکن را نشان داده و در عین حال از بن‌بست پرنوسانی که بازارها را به وحشت می‌اندازد و اقتصاد پکن را به شکلی منفی تحت تاثیر قرار خواهد داد؛ ممانعت کند. چم دینگدینگ، استاد روابط بین‌الملل در این باره گفته، مطمئنا چین به سفر احتمالی و دور از ذهن پلوسی به تایوان شدیدا واکنش نشان خواهد داد اما رهبری این کشور مراقب است تا اختیار امور از کنترل خارج نشود. شی هفته گذشته، زمانی که در تماس تلفنی‌اش با بایدن به آمریکایی‌ها هشدار داد تا با آتش بازی نکنند و دست به خودسوزی نزنند، در حقیقت به نوعی دغدغه و نگرانی‌اش را ابراز کرد. دیوید گیتر، رئیس مرکز تحقیقات پیشرفته چین نیز بر این باور است که عبارات رد و بدل شده میان روسای چین و آمریکا، لفاظی‌های هشداردهنده بود، اما این هشدارها فعلا خیلی جدی نیست و از همین رو نمی‌توان گفت دو بازیگر برای آغاز جنگی محتمل خود را آماده می‌کنند. زمانی که ارتش خلق از مانور نظامی در آب‌های واقع در 80 مایلی سواحل تایوان خبر داد، شاید دولت چین پیش‌بینی می‌کرد که در صورت سفر پلوسی به تایوان قرار است با توسل به چه روشی از او استقبال شود.

روز دوشنبه همزمان با نود و پنجمین سالگرد تاسیس ارتش آزادی‌بخش، رسانه‌های نظامی چین بیانیه‌های بیشتری را در باب دفاع از حاکمیت این کشور منتشر و ویدئویی از موشک بالستیک دانگ‌فنگ-17 بازنشر کردند؛ همزمان تلویزیون دولتی چین نیز ویدئویی پرحاشیه از پلوسی منتشر کرد. اما حالا بعد از آن که دفتر نانسی پلوسی لیست کشورهایی که رئیس مجلس نمایندگان قرار است به آن‌ها سفر کند را منتشر کرده (نام تایوان در این لیست قرار ندارد) نوشتن سرمقاله‌ها علیه سفر این مقام ارشد آمریکایی متوقف شده و وزارت خارجه پکن هم دیگر بیانیه‌ای منتشر نکرده است؛ آرامشی موقت بعد از طوفان. بانی گلیزر، مدیر برنامه آسیا فعال در صندوق آلمانی مارشال گفته، شواهد نشان می‌دهد شی به دنبال بحران تازه‌ای نیست با این همه ورود دوباره جنگنده‌های ارتش آزادی‌بخش به حریم هوایی تایوان، خواه شی بخواهد یا نه، می‌تواند زمینه‌ساز تنشی جدی شود. در این میان حتی اگر پلوسی سفرش به تایوان را لغو کند (احتمال این گزینه بسیار بالا است)، یا بدون وقوع بحرانی از این جزیره خودمختار بازدید کند (احتمال بسیار پایین)، تردیدها در باب آینده این جزیره موجب خواهد شد که سال آینده درگیری‌ها درباره تایوان وارد مرحله‌ای تازه و در عین حال هولناکی شود. شی اتحاد با تایوان را راهی برای احیای ملی‌گرایی و جوان‌سازی چین به عنوان ابرقدرت مدرن مطرح کرده و گفته که در آینده‌ای نامشخص این اتحاد نامیمون را رقم خواهد زد.

این در حالی است که مدرنیزاسیون نظامی چین نیز تهاجم پکن به تایوان را محتمل‌تر از هر زمان دیگر جلوه داده. از همین رو می‌توان گفت حاشیه‌های سفر احتمالی پلوسی به سان آزمونی برای سنجیدن میزان حساسیت پکن در باب تایوان و ارائه گمانه‌زنی‌های جدی در باب نقشه راه پکن درباره این جزیره خودگردان قلمداد می‌شود. رایان هاس با استناد به تماس تلفنی بایدن و شی همچنین مخالفت بایدن با ایده این سفر گفت که مواضع دولت آمریکا نشان داد که این کشور فعلا به دنبال جنگ با چین بر سر تایوان نیست، با این همه واشنگتن و پکن بیش از هر زمان دیگر نسبت به نیت‌های طرف مقابل در باب تایوان بی‌اعتماد شده‌اند و کانال‌های ارتباطی‌شان برای مدیریت تنش‌ها از میان رفته است. چنین فضایی موجب خواهد شد تا تهدیدها بیشتر و دستاوردها کمتر شود.