سازندگی بررسی می‌کند:  چرا طالبان توافق دوحه را نقض کرد؟
آیا با مرگ ایمن‌الظواهری عدالت اجرا شد؟

ساناز نفیسی، خبرنگار گروه جهان_ ایمن الظواهری، رهبر القاعده؛ همانی که برای سرش جایزه‌ای 25 میلیون دلاری تعیین شده بود در جریان حمله هواپیمای بدون سرنشین آمریکا و به واسطه ردیابی خانواده‌اش کشته شد. یک مقام آمریکایی گفت حمله توسط یک هواپیمای بدون سرنشین نیروی هوایی در صبح یکشنبه به وقت محلی در کابل در حالی انجام شد که الظواهری در بالکن خانه‌اش ایستاده بود. در همین راستا جو بایدن روز دوشنبه در سخنرانی در کاخ سفید ضمن تایید این خبر گفت من اجازه این حمله را دادم تا او را یک بار برای همیشه از میدان خارج کنم. به گفته رئیس‌جمهوری آمریکا، الظواهری برای پیوستن به خانواده‌اش که در مرکز شهر کابل پناه گرفته بود با استفاده از دو موشک هلفایر از پای درآمد. گفته می‌شود در زمان حمله هیچ‌کدام از پرسنل آمریکایی در کابل حضور نداشتند و همچنین هیچ غیرنظامی در این عملیات کشته نشده است.

عدالت اجرا شد

بایدن در سخنرانی به مناسبت مرگ این چهره رادیکال با اشاره به نقش الظواهری در حمله تروریستی 11 سپتامبر و همچنین فعالیتش به عنوان مغز فعال تروریست‌ها در حمله به آمریکایی‌ها تاکید کرد که عدالت اجرا شد و آمریکا نشان داد که برای مقابله با رادیکال‌ها، افراطیون و تروریست‌ها متعهد و مصمم است، پس مهم نیست چقدر زمان ببرد، یا کجا پنهان شوند، اگر تهدیدی برای مردم ما باشند، آنها را بیرون می‌کشیم. او خاطرنشان کرد که ایالات متحده اجازه نخواهد داد تا افغانستان به پناهگاه امن تروریست‌ها تبدیل شود. حال این تروریست کشته‌شده و ما مطمئن می‌شویم که هیچ اتفاق دیگری نمی‌افتد و اینکه افغانستان سکوی پرتاب تروریسم نیست. ایالات متحده به دنبال جنگ علیه ترور نبود. تروریسم سراغ ما آمد. بایدن همچنین هدف‌گیری دقیق این حمله را نتیجه استقامت و مهارت فوق‌العاده جامعه اطلاعاتی کشورش دانست و خطاب به مردم جهان گفت که دیگر لزومی ندارد تا از فعالیت‌های این قاتل در هراس باشند چراکه او دیگر نیست.

شلیک به مغز القاعده

بایدن در انتها گفت به مردم آمریکا قول دادم که عملیات ضدتروریستی موثری را در افغانستان و فراتر از آن انجام دهم. او گفت که امیدوار است مرگ الظواهری تا حدی خانواده‌های قربانیان حادثه تروریستی 11 سپتامبر را آرام کند.
تحلیلگران می‌گویند این حمله دستاوردی مهم برای بایدن بود به‌خصوص در شرایط کنونی که محبوبیتش به شدت کاهش یافته است. با این همه هستند گروهی که با اشاره به کشته شدن البغدادی در دولت ترامپ می‌گویند چنین رخدادهایی نمی‌تواند ناجی رئیس‌جموری و حزبش باشد. کالین پی کلارک، تحلیلگر حوزه تروریسم در این باره به نیویورک‌تایمز گفت که کشتن الظواهری بسیار بااهیمت است، چراکه او استراتژیست اصلی القاعده بود و توانست این گروه تروریستی را در تلاطم‌ها، از بهار عربی گرفته تا ظهور خلافت خودخوانده داعش سرپا نگاه دارد.

نقض توافق دوحه

آنتونی بلینکن طالبان را به میزبانی و پناه دادن به الظواهری متهم کرد و گفت رفتار طالبان نقض فاحش توافق دوحه است؛ پیمانی که در سال 2020 توسط این گروه و ایالات متحده در پایتخت قطر امضا شد و خروج نیروهای بین‌المللی از افغانستان را تسهیل کرد. در این میان آنگونه که مقام ارشد آمریکایی به سی‌ان‌ان گفته، چهره‌های ارشد گروه حقانی از حضور الظواهری در منطقه آگاه بودند و حتی بعد از حمله در جابه‌جایی اعضا و خانواده‌اش مشارکت داشتند که این خود نقض توافق دوحه است. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان با انتشار یک رشته توئیت این حمله را به هر بهانه‌ای محکوم ‌کرده و آن را نقض آشکار اصول بین‌الملل و توافق دوحه می‌داند. مجاهد گفت: حمله آمریکا تکرار تجارت ناکام 20 سال گذشته و خلاف منافع آمریکا، افغانستان و منطقه است. با این همه زلمی خلیل‌زاد، فرستاده ترامپ برای توافق با طالبان این حمله را تاییدی بر منطق خروج قلمداد کرد و گفت کشته شدن الظواهری نشان داد که ما می‌توانیم از خود در برابر تهدیدهای تروریستی در افغانستان بدون حضور نظامی بزرگ و پرهزینه حراست کنیم. طالبان بارها گفته‌اند که به مفاد توافق دوحه پایبند هستند، اما ردپای شبکه حقانی در پنهان نگاه داشتن ایمن‌الظواهری موجب شده تا تحلیلگران هشدار دهند که گروه‌های تروریستی چون القاعده، تحریک طالبان پاکستان پس از تسلط طالب‌ها، به این کشور پناه آوردند. مقام‌های پاکستانی هم هشدار داده‌اند که حملات برون‌مرزی گروه تحریک پاکستان از افغانستان بعد از فروپاشی دولت مرکزی در کابل علیه غرب افزایش یافته است.

عملیات در خفا

به نوشته نشریه سیاسی پولتیکو چاپ آمریکا ایمن‌الظواهری هیچ‌گاه نتوانست جایگاه بن‌لادن را از آن خود کند با این همه کشته شدنش پیروزی بزرگی برای ایالات متحده در مبارزه با تروریست‌ها قلمداد می‌شود؛ به‌خصوص آن‌که سازمان ملل هشدار داده بود که الظواهری تلاش دارد از رویکرد همتایان پیشینش پیروی کرده و شاید به سان البغدادی خلافت خودخوانده‌ای تعریف نماید؛ خلافتی که تهدیدی می‌شد طولانی‌مدت علیه صلح جهانی. الظواهری، همسر، دختر و نوه‌هایش ماه‌ها در خانه‌ای واقع در کابل زندگی می‌کردند. اوایل سال جاری محل زندگی‌شان توسط آمریکا شناسایی شد. مقام آمریکایی گفت که ما محل سکونت رهبر القاعده را در کابل و از طریق چندین لایه اطلاعاتی شناسایی کردیم. به گفته او، بایدن در ماه می‌ و ژوئن اطلاعات به‌روز‌رسانی‌شده‌ای را در باب او و محل اختفایش دریافت می‌کرد و در 1 ژوئیه در حالی که در اتاق وضعیت کاخ سفید بود، گزارشی را درباره یک عملیات پیشنهادی دریافت کرد. ویلیام برنز، رئیس سیا و آوریل هینس، مدیر اطلاعات ملی آمریکا و جیک سالیوان مشاور امنیت ملی‌اش نیز در آن نشست حضور داشتند. در نهایت تصمیم گرفته شد و حمله در 3 جولای در ساعت 9.48 دقیقه شب به وقت محلی انجام شد بدون آن‌که رهبران طالبان در جریانش قرار گرفته باشند. گفته می‌شود دو موشک به محل استقرار رهبر القاعده پرتاب شد، با این همه جز الظواهری، کسی دیگر کشته نشد.