چرا اقتصاد آمریکا به این روز افتاد؟

جان کاکرین، اقتصاددان_ در حال حاضر تورم بزرگ‌ترین مشکل پیش‌روی اقتصاد جهانی است و اتفاقات اخیر همچون جنگ روسیه و اوکراین، این بحران را شدیدتر کرده است. بسیاری از صاحب‌نظران بر این باورند که افزایش تنش‌ها در این منطقه می‌تواند بهای نفت را بیش از اینها افزایش دهد و حتی دور از انتظار نیست که نرخ تورم سالانه در ایالات متحده آمریکا به بالاتر از ۱۰ درصد برسد. در صورت وقوع این اتفاق نه‌تنها قیمت در پمپ‌بنزین‌ها افزایش می‌یابد، بلکه قیمت‌های بالاتر نفت و گاز طبیعی، هزینه‌های گرمایش خانه و برق را نیز افزایش می‌دهد. قیمت‌های بالاتر انرژی باعث می‌شود پروازها گران‌تر شود و هزینه‌های حمل‌ونقل و ورودی برای کسب‌وکارهایی که از قبل با هزینه‌های فزاینده دست‌وپنجه نرم می‌کردند، افزایش یابد؛ کسب‌وکارها نیز ناچاراً بخشی از این هزینه‌های بالاتر را به شکل افزایش قیمت به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کنند. همین موضوع باعث تشدید تورم خواهد شد. نرخ تورم ماهانه در آمریکا از یک سال پیش دائماً در حال افزایش بوده است و از سطح 7 /1 درصد در ژانویه 2021 به سطح 6 /8 درصد در ماه می‌امسال رسید. مطابق اعلام وزارت کار ایالات‌متحده‌آمریکا، نرخ تورم بزرگ‌ترین اقتصاد جهان به بالاترین سطح در 40 سال گذشته رسیده است. چنان که شهروندان آمریکایی فشار تورم را در زندگی روزمره و خریدهای خود به‌وضوح احساس می‌کنند. در ماه می، قیمت انرژی 6 /34 درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت که بیشترین افزایش از سال 2005 بود.

قیمت بنزین تاکنون در ماه ژوئن به بالاترین حد خود رسیده است، قیمت مواد غذایی سالانه 9 /11 درصد افزایش یافت که بیشترین افزایش از سال 1979 بود، در حالی که برق 12 درصد افزایش یافت که بیشترین افزایش از آگوست 2006 بود. اجاره‌خانه اصلی 2 /5 درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت که بیشترین میزان از سال 1987 بود. این افزایش قیمت‌ها فقط در آمریکا نیست، بلکه معضل تورم در یک سال گذشته گریبان‌گیر بسیاری از کشورهای جهان شده است. بررسی آمارهای رسمی بانک جهانی و فائو نشان می‌دهد، قیمت مواد غذایی در جهان طی سال 2021 رشد بی‌سابقه‌ای داشته است و قیمت بعضی از کالاهای مصرفی تا 100 درصد نیز افزایش یافته است. بر اساس آمار فائو قیمت مواد غذایی در بازار جهانی طی این سال با رشد متوسط 31درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده است. براساس این گزارش‌ها، قیمت گندم 58 درصد، ذرت 45 درصد، قیمت انواع روغن 51 تا 85 درصد، دانه سویا 29 درصد، جو حدود 100 درصد، گوشت مرغ 41 درصد، گوشت قرمز 25 تا 32 درصد و شکر 52 درصد طی سال 2021 افزایش داشته که این میزان رشد قیمت در سال‌های گذشته بی‌سابقه بوده است. به نقل از فایننشال‌تایمز، رشد قیمت مصرف‌کننده حداقل در یک‌سوم کشورهای اروپایی دورقمی شده است. بیشترین افزایش قیمت‌ها را می‌توان در کشورهای حوزه بالتیک مشاهده کرد.

9 عضو اتحادیه اروپا تورم بیش از 10 درصد را تجربه کرده‌اند و بیشترین تورم متعلق به استونی بوده است. قیمت مصرف‌کننده در این کشور 19 درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است. نرخ تورم در انگلستان به ۹ درصد رسیده که این رقم بالاترین میزان تورم در این کشور از سال ۱۹۸۲ تاکنون است. روسیه نیز با تورم 8 /17درصدی روبه‌رو است. این تورم‌های بالا زنگ خطری برای دولت و بانک مرکزی این کشورهاست که باعث شده است بسیاری از این کشورها شروع به اقداماتی برای کاهش تورم کنند.  اگر به روندهای تاریخی تورم آمریکا نگاه کنیم می‌بینیم که بیشترین تورم در این کشور حدود 14 درصد بوده که در سال 1980 رخ داده است. تورم هشت درصد و به بالاتر در این کشور بسیار نادر و کم‌سابقه است. چرا تورم این کشور به این حد رسیده است؟ یکی از دلایل مهم آن می‌تواند افزایش چاپ دلار در آمریکا باشد. دولت آمریکا حدود پنج تریلیون دلار پول اضافی چاپ و بین مردم عرضه کرده است. با توجه به این شرایط از فدرال‌رزرو انتظار می‌رود که نرخ بهره را هرچه سریع‌تر افزایش دهد. اما فدرال‌رزرو تا به این جای کار به کندی واکنش نشان داده و تصمیم گرفته است که نرخ بهره را طی چندین مرحله و به‌تدریج افزایش دهد. حتی در صورتی که بانک مرکزی آمریکا به‌سرعت برای مهار تورم اقدام کند، باز هم تورم به دلیل وجود چسبندگی قیمت‌ها برای مدتی تداوم خواهد داشت.