فقر چگونه گسترش می‌یابد و مردم از سوپرمارکت‌ها چه می‌خرند؟

جامعه:مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت از کاهش چشمگیر مصرف لبنیات در کشور خبر داد و عدم جبران این موضوع را برای کودکان به‌ویژه در مناطق محروم خطرناک خواند.
اردیبهشت امسال قیمت چهار قلم کالای اساسی که یکی از آنها شیر بود، افزایش یافت. همین موضوع باعث شد تا قیمت لبنیات چند برابر گران‌تر شود و در حالی که فروردین امسال شیر کم‌چرب میهن که تقریبا ارزان‌ترین شیر در ویترین سوپرمارکت‌ها به حساب می‌آید 11 هزار تومان بود اما همین شیر ارزان قیمت 15 مرداد امسال به 20 هزار تومان رسیده است. تقریبا دو برابر قیمت یا به عبارتی 100 درصد افزایش.

حالا با افزایش قیمت شیر که به دنبال آن گران شدن لبنیات را هم در پی داشت، احمد اسماعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزات بهداشت به ایلنا گفته که به دلیل گرانی لبنیات، مصرف مواد لبنی به‌ویژه شیر طی دو، سه ماه اخیر کاهش چشمگیری داشته است. او همچنین گفته است: «حتی افرادی هم که محدوده مصرف چشم‌گیری نیز داشته‌اند، مصرف خود را کاهش داده‌اند.»

در این میان، در روزهای گذشته تحقیقی آماری از سوی اسنپ اکسپرس که اپلیکیشنی برای فروش آنلاین در کشور است، منتشر شده که نشان می‌دهد خرید مردم از سوپرمارکت‌ها دیگر خرید اقلام ضروری نیست.
آن‌طور که در گزارش کار این شرکت آمده، آنچه که مردم در سال 1400 از سوپرمارکت‌ها به‌صورت آنلاین خریداری کرده‌اند، ربط آن‌چنانی به کالاهای اساسی و قوت‌غالب یک خانواده ایرانی ندارد.
در این تحلیل آماری مردم تهران به دو گروه تقسیم شده‌اند که گروه مرفه، متوسط و کم‌درآمد را تشکیل می‌دهند. در گروه اول مردم بیشترین خرید را به سیگار اختصاص داده و در گروه دوم خرید شیر بیشترین سهم را دارد. در واقع شرکت اسنپ به گزارش کار خود از فروش‌های آنلاین و حضوری پرداخته اما از سویی این گزارش تنوع خرید مردم و همچنین تغذیه نامناسب را هم نشان می‌دهد. این گزارش مربوط به سال 1400 و پیش از گران شدن لبنیات و کالاهای اساسی مانند تخم‌مرغ و مرغ است. با این حال، داده‌های آماری اسنپ نشان می‌دهد که خریدهای مردم در سال گذشته نیز نشان از فقر دارد زیرا در جدول 11‌بخشی اسنپ، خرید مواد پروتئینی که شامل گوشت و مرغ و ماهی می‌شود، در رده 10 جدول قرار دارد.

جالب است که خرید تنقلات در راس خریدهای مردم بوده و در این میان بستنی با بیش از 14 میلیون بار خرید در سال 1400 رکورددار است. همچنین لبنیات هم در رده دوم بوده است.
اما در گزارشی که اسنپ منتشر کرده، 15 محصول پرفروش آنلاین و حضوری سوپرمارکت‌ها وجود دارد که طی آن بستنی و فالوده اولین خرید مردم است. در جدول سهم گروه‌های اصلی کالاهای سوپرمارکتی، لبنیات و بستنی در رده اول و پروتئین با تنها پنج درصد در رده 9 جدول قرار دارد. همچنین در آمار 15 محصول پرخرید؛ بستنی و فالوده اول و ماست و پنیر و تخم‌مرغ در رده‌های آخر هستند.

در آمار دیگری که اسنپ منتشر کرده، 15 محصول پرخرید از نظر مبلغی مقایسه شده که سیگار در رده اول با 5/6 ‌درصد، روغن و نان با 1/2 و 2 درصد در رده آخر هستند. سیگار پرفروش‌ترین کالا در خرید حضوری است. به‌صورتی که از هر ۱۰۰ هزار تومان کالای خریداری‌شده، حدود ۶ هزار تومان از این محصول بوده است؛ در مقابل آن، شیر پرفروش‌ترین کالای خریداری‌شده در سبد خرید آنلاین است. به‌طوری که از هر ۱۰۰ هزار تومان، حدود پنج هزار تومان آن شیر است. حالا اما به‌نظر می‌رسد با توجه به افزایش قیمت لبنیات و مرغ، تخم‌مرغ و روغن، دیگر خبری از بستنی و شیر در رده‌های اول نباشد و پروتئین هم بیش از پارسال جای‌اش در سبد خانواده‌ها خالی باشد.