هیچ‌کدام از آرای دیوان عدالت اداری باعث برکناری شهردار تهران نخواهد شد

معصومه رضایی، گروه جامعه_ «رای دیوان عدالت اداری در ارتباط با انتخاب شهرداران ارتباطی به شهردار تهران ندارد و زاکانی از شهرداری نمی‌رود.» این را دیروز مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران گفته است؛ آن‌هم در واکنش به تصاویری از رای دیوان عدالت اداری که در روزهای گذشته در فضای مجازی منتشر شده است. در رای دیوان عدالت اداری که براساس شکایتی از سوی چهار نفر افراد حقیقی تنظیم شده، از دیوان عدالت اداری این موارد خواسته شده است:

1. ابطال آیین‌نامه اجرایی شرایط احراز تصدی سمت شهردار

2. ابطال تبصره یک ماده این آیین‌نامه 

3. ابطال شرط سنی آیین‌نامه را صادر کند.

اما چرا چهار نفر که یکی از آنها سخنگوی شورای شهر مشهد است، از وزارت کشور درخواست کرده‌اند تبصره یک ماده 3 باطل شود؟ در بند «چ» آیین‌نامه شرایط احراز تصدی سمت شهردار، به سوابق تحصیلی و شغلی شهردار منتخب اشاره شده که براساس آن شهردار شهرهای با جمعیت بالای یک میلیون نفر حتما باید مدرک مرتبط و یا سابقه شغلی در شهرداری داشته باشد. اما در تبصره یک ماده 3 آیین‌نامه که زیر همین بند «چ» آمده است؛ مدارك و رشته‌‌های تحصیلی مرتبط توسط وزیر كشور متناسب با درجه شهرداری تعیین می‌‌شود. همین تبصره به‌راحتی می‌تواند همه شرایط شهرداری از نظر سابقه شغلی و تحصیلی شهردار را تحت‌تاثیر قرار دهد و وزیر کشور با صلاح‌دید خود، صلاحیت کسی را احراز یا رد کند.

حالا در رای دیوان عدالت، واسپاری تعیین مدرک و تحصیلات شهردار به وزیر کشور و یا معاون عمرانی وزارت کشور برخلاف اراده مقنن عنوان شده است. همچنین گفته شده که این تبصره در دوره‌های مختلف باعث شناور شدن مدرک تحصیلی و بی‌ثباتی در تعیین شهردار بوده است. بر اساس اعلام دیوان عدالت اداری، آیین‌نامه انتخاب شهرداران فاقد اشکال قانونی تشخیص داده شده و همه شهرداران شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت، از جمله تهران باید دارای سوابق مرتبط شغلی باشند. بر اساس این رای، تصدی شهرداری علیرضا زاکانی، شهردار تهران خلاف قانون است.
با این حال، این برای چندمین‌بار است که دیوان عدالت اداری با شکایت‌های مختلفی از این‌دست رو‌به‌رو شده و مجبور می‌شود از آیین‌نامه صیانت کند؛ آیین‌نامه‌ای که احمد وحیدی، وزیر کشور برای علیرضا زاکانی آن را زیر پا گذاشت.

اما ماجرای شهردار شدن علیرضا زاکانی و نقل مکان او از مجلس به ساختمان بهشت، موضوعی است که در یک سال گذشته بارها درباره آن صحبت شده است. حتی پارسال محمدصالح مفتاح، فعال سیاسی اصول‌گرا از وزیر کشور برای امضای حکم زاکانی شکایت کرد. در این میان به‌نظر می‌رسد، زاکانی، همان فرزند ناخواسته‌ای است که جناح‌های سیاسی مختلف او را نمی‌خواهند اما مسئولان مجبور هستند او را نگه دارند.

او با مدرک پزشکی هسته‌ای و سابقه صفر روز مدیریت شهری، شهردار بزرگ‌ترین کلان‌شهر ایران شد؛ اتفاقی که ممکن نیست براساس قانون افتاده باشد. زیرا سابقه تحصیلی و شغلی علیرضا زاکانی با هیچ‌یک از مفاد آیین‌نامه احراز شرایط تصدی سمت شهردار مطابقت ندارد. با این حال، او که خود می داند برای رسیدن به صندلی‌ای که روزگاری جای تکیه زدن محمود احمدی‌نژاد و محمدباقر قالبیاف بوده است، قانون را دور زده، حتی برای به‌دست آوردن دل منتقدان خود هم تلاشی نمی‌کند؛ زیرا تهرانی که زاکانی یک سال پیش تحویل گرفت، با تهران 1401 که قرار است الگوی شهرهای جهان اسلام باشد، فرقی که نکرده هیچ، چند قدمی هم از روزگار گذشته پا پس کشیده است.

در دوره قبل پیروز حناچی، شهردار سابق برای حفظ ظاهر هم که شده، سه‌شنبه‌های بدون دود را راه می‌انداخت و با دوچرخه سر کار می‌رفت و یا طرح دوچرخه‌های بی‌دود، از ابتکارات دوره او به‌حساب می‌آید که در افزایش علاقه مردم به دوچرخه و تبلیغ جهت حفظ سلامت هوای تهران بی‌تاثیر نبود؛ اما حالا چه؟! مهم‌ترین فعالیت‌های شهردار تهران خلاصه شده در پارک مادر و کودک که در راستای تفکیک‌سازی فضای بوستان‌های تهران و زنانه‌مردانه کردن فضاهای تفریحی است. راه‌اندازی قرارگاه افزایش جمعیت که ارتباطی با وظایف شهری ندارد و البته وارد کردن اتوبوس‌های دست دوم که نشان از کفگیر به ته‌دیگ خورده شهرداری تهران دارد. البته در مورد آخر، با توجه به کارخانه‌های تولید اتوبوس و واگن‌های قطار که در کشور فعالیت می‌کنند، به‌نظر می‌رسد نه‌فقط شهر الگوی جهان اسلام، یک شعار است، بلکه بی‌اعتمادی زاکانی به تولید داخلی هم برخلاف شعار سال است که از سوی مقام معظم رهبری بر آن تاکید شده است.

در این میان هم ماجرای قطع درختان پایتخت از یک سال گذشته شدت بیشتری گرفته است؛ شهرداری تهران به‌عنوان حافظ محیط‌زیست این کلان‌شهر تصمیمی برای مقابله با درخت‌خواری ندارد و زاکانی در این مورد سکوت کرده است. اما در میان همه این انتقادات، دیروز علیرضا زاکانی در جمع اهالی رسانه به حمایت از عملکرد خود پرداخت. البته زاکانی از آنچه در یک سال و 12 روز گذشته برای شهر تهران به‌عنوان خدمات شهری انجام داده، چیزی نگفته و هر چه او گفته است، اتفاقاتی است که قرار است در آینده رخ دهند. یکی از وعده‌های شهردار تهران، ورود واگن‌ها و اتوبوس‌های تازه به تهران است؛ با این حال، او درباره این موضوع پاسخ نداده که چرا شهرداری حتی در تعمیر بسیاری از کارت‌خوان‌های مترو و اتوبوس ناتوان است.

به‌نظر می‌رسد، زاکانی بیش از آنکه شهرداری با ایده‌های شهری و اجرایی باشد، همان نماینده مجلس یک سال پیش است که بیشتر دوست دارد قانون تصویب کند و برای دور بعدی انتخابات مجلس تبلیغ کند.