منابع خارجی اعلام کردند ایران درنامه‌ خود به اروپا هیچ موضوع تحریک‌آمیز و جنجال‌برانگیزی را مطرح نکرده است

ساناز نفیسی، خبرنگار گروه جهان_ در نخستین ساعات بامداد سه‌شنبه «استفانی لیختنشاتین» خبرنگار پولیتیکو و «لارنس نورمن» خبرنگار وال‌استریت ژورنال نوشتند: «پاسخ ایران توسط اتحادیه اروپا دریافت شد.» این دو خبرنگار با استناد به منابع نزدیک گفتند که هیچ موضوع تحریک‌برانگیز و مجادله‌آمیزی توسط تهران مطرح نشده است. به‌ادعای لیختنشاتین، در متن پاسخ ایران به مسائل پادمانی اشاره‌ای نشده و صرفا بر تحریم‌ها و تضمین‌ها تمرکز شده است. هم‌زمان ایسنا به‌نقل از یک منبع مطلع نوشت که انتظار می‌رود تا دو روز آینده پاسخ طرف مقابل دریافت شود؛ این در حالی است که الجزیره به‌نقل از یک منبع مطلع ایرانی نوشت که تا توافق احتمالی فاصله‌ زیادی وجود ندارد. این خبرگزاری توییت محمد مرندی، مشاور تیم مذاکره‌کننده کشورمان را رسانه‌ای کرد و به‌نقل از او نوشت که: «ایران در پاسخش، نگرانی‌های خود را مطرح کرده است، با این همه، حل مسائل باقی‌مانده دشوار نیست.» مرندی در ادامه گفته: «نمی‌توان گفت توافق حاصل شده اما از هر زمان دیگر بدان نزدیک هستیم.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشورمان روز دوشنبه اعلام کرد که درباره پیش‌نویس توافق ملاحظاتی وجود دارد؛ با این همه، ایران پاسخش را تا نیمه‌شب به‌وقت تهران در اختیار هماهنگ‌کننده اروپا قرار خواهد داد. این پیام سیگنال روشنی بود مبنی بر عبوری امن از ضرب‌الاجل از پیش‌تعیین‌شده. پولیتیکو به‌نقل از یک مقام ارشد غربی نوشت که پاسخ ایران عصر دوشنبه به‌وقت بروکسل توسط اتحادیه اروپا دریافت شد. براساس ادعای این دیپلمات، پاسخ‌ها بیشتر روی مسائل باقی‌مانده مرتبط با تحریم‌ها و تضمین‌ها درباره تعامل اقتصادی متمرکز است.

سی‌ان‌ان نیز در همین راستا نوشت، ایران توافق نهایی را منوط به حراست از حقوق ایران و لغو تحریم‌ها کرده است؛ تحریم‌هایی که می‌تواند ده‌ها میلیارد دلار از درآمدهای نفت و گاز ایران را آزاد و اقتصاد در حال مبارزه این کشور را تقویت کند. با این همه، این خبرگزاری به‌نقل از منابع ایرانی نوشته، خواسته سوم تهران مرتبط به ارائه تضمین‌های دائمی از جانب آمریکا درباره برنامه جامع اقدام مشترک است. ایرنا در همین راستا به‌نقل از تیم مذاکره‌کننده کشورمان نوشت: «واقع‌گرایی آمریکا درباره این موضوع و تامین نظر ایران به واشنگتن بستگی دارد. الجزیره به‌نقل از یک مقام ایرانی نوشته که پاسخ ایران به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا واقع‌بینانه و حرفه‌ای بود. ایران نکات مهمی را مطرح کرد که منافع ملی ایران را تامین خواهد کرد.» به‌گفته این منبع ایرانی، تهران تا پایان روز چهارشنبه منتظر پاسخ طرف مقابل خواهد ماند. نشانه‌ها برای رسیدن به توافق افزایش یافته که امری است مثبت؛ حال باید دید آمریکا در تعامل با ایران از خود نرمش نشان خواهد داد یا خیر. هم‌زمان اولیانوف گفته که بعید نیست به‌زودی دیداری در سطوح وزرا در ارتباط با توافق هسته‌ای برگزار شود. نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی می‌گوید که پاسخ ایران سازنده بود و نشان داد که تهران آماده توافق است؛ مشروط بر آنکه آمریکایی‌ها سه شرط را بپذیرند. لارا روزن، خبرنگار آمریکایی نیز با تایید دریافت پاسخ ایران توسط اتحادیه اروپا نوشت:«به من گفته شده است که ایران در پاسخ خود به اتحادیه اروپا در مورد متن پیش‌نویس، ایده‌هایی برای رفع نگرانی‌های خود ارائه کرده است. من سوال کردم که ایران چگونه پاسخ داد؟ یکی از مقام‌های اتحادیه اروپا

سکوت ایران در ارتباط با مسائل پادمانی
طی چند ماه گذشته، ایران به‌شکلی مستمر خواستار ارائه تضمین برای استفاده از مزایای اقتصادی توافق احیای برجام شده بود. به‌گفته منابع غربی، در پاسخ مکتوب ایران درخواستی در رابطه با تحقیقات آژانس بین‌المللی درباره منشا ذرات اورانیوم (‌ادعایی) در سه سایت هسته‌ای مطرح نشده است. ایران پیش‌تر با تداوم تحقیقات مخالفت و تاکید کرده بود که توفق هسته‌ای تنها در صورتی احیا می‌شود که تحقیقات آژانس یک‌بار برای همیشه پایان یابد. در همین راستا اتحادیه اروپا پیش‌نویسی را تهیه کرد که تحققش منوط به تایید پاسخ‌های ایران درباره اورانیوم ادعایی توسط نهاد ناظر مستقل است. با این همه، منتقدان مدعی‌اند که این متن پیشنهادی به ایران فرصت می‌دهد در صورت بازماندن تحقیقات، اجرای توافق را متوقف کند.

حالا در پاسخ فعلی ایران اشاره‌ای به مسئله پادمانی نشده است؛ مشخص نیست که متن پیشنهادی درباره تحقیقات پادمانی توسط ایران پذیرفته شده یا ایران این گزینه را از روی میز برداشته است. اظهارات روز دوشنبه عبداللهیان در حالی مطرح شد که بعدازظهر دوشنبه ،شورای عالی امنیت ملی به ریاست ابراهیم رئیسی جلسه‌ای فوق‌العاده تشکیل داد. به‌گزارش نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، در این نشست باقری‌کنی، گزارش مفصلی را درباره مذاکرات هسته‌ای در اختیار حاضران قرار داد. حالا پاسخی که ارائه شده، نشان می‌دهد که ایران می‌خواهد به مذاکره درباره برخی از بخش‌های متن پیش‌نویس ادامه دهد؛ از همین‌رو، از ارائه پاسخ نهایی درباره قبول یا رد توافقی که یک هفته پیش در وین روی میز اتحادیه اروپا قرار داشت، خودداری کرده است. مذاکرات وین با میانجی‌گری انریکه مورا انجام شد؛ او در طول چهار دور رایزنی اخیر در وین میان نمایندگان ایران و آمریکا در رفت‌و‌آمد بود چرا‌که رایزنی‌های تهران و واشنگتن کماکان غیر‌مستقیم است. رابرت مالی بعد از دریافت متن پیشنهادی اعلام کرد که ایالات متحده به‌دقت آن را بررسی خواهد کرد تا مطمئن شود که مفادش مطابق با دستور‌العمل‌های جو بایدن، رئیس‌جمهور و در راستای منافع امنیت ملی آمریکا است.

ایران خواسته‌های فرا‌برجامی‌اش را کنار بگذارد
ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: «برای احیای برجام تهران باید مطالبات فرعی و فرابرجامی‌اش را کنار بگذارد.» به‌نوشته رویترز، پرایس دوشنبه اعلام کرد که ایالات متحده نظر خود را در ارتباط با متن پیش‌نویس اتحادیه اروپا به‌طور خصوصی و مستقیم در اختیار جوزف بورل قرار خواهد داد. او در ادامه مدعی شد که برجام مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران است و آمریکا آماده است صرفا در ارتباط با این مقوله مذاکره کند، از همین‌رو، اگر تهران نتواند به برجام بازگردد، واشنگتن آماده اعمال تحریم‌ها خواهد بود. این اظهارات در حالی مطرح شد که حسین امیرعبداللهیان به ایالات متحده هشدار داد که باید انعطاف نشان داده و خواسته‌های تهران را به شکلی واقع‌بینانه بررسی کند. لارنس نورمن با انتشار گزارشی در وال‌استریت ژورنال به‌نقل از دیپلمات‌ها نوشت که دوشنبه آخرین مهلت برای ایران و آمریکا و سایر کشوهای عضو توافق 2015 بود تا بگویند که آیا با احیای توافق موافقند یا نه. این نهاد اروپایی هفته گذشته گفته بود که مذاکرات 16‌ماهه به‌پایان رسیده است. امیرعبداللهیان در آن برهه زمانی اعلام کرد که: «تهران متن را بررسی کرده و نقطه‌نظراتش را درباره این متن ارائه خواهد کرد؛ با این همه، او درباره اینکه تهران توافق را می‌پذیرد یا خیر، چیزی نگفت. اما تاکید کرد که ایران درباره مسائلی که می‌توانست انعطاف نشان داد و طرف آمریکایی باید این موضع را درک کند. اکنون زمانش رسیده که ایالات متحده انعطاف نشان دهد.» ایران و آمریکا و سایر طرفین برجام از بهار 2021 رایزنی‌ها درباره احیای توافق هسته‌ای را آغاز کرده‌اند. قرار بر آن بوده دولت بایدن با لغو اکثر تحریم‌های تحمیلی علیه ایران، محدودیت‌های شدید اما موقت را بر صنعت هسته‌ای کشورمان اعمال کند. در همین راستا و هم‌زمان با تداوم بن‌بست در رایزنی‌ها، اتحادیه اروپا که مسئولیت گفت‌وگوها را بر عهده دارد، متنی را تدوین کرد و در چارچوب آن خواسته‌های همه طرفین را گنجاند. در دو هفته گذشته مذاکرات درباره چند خواسته اصلی ایران انجام شده است؛ یکی از آنها در خصوص تحقیقات آژانس بین‌المللی اتمی درباره برنامه هسته‌ای تهران قبل از احیای توافق است.

مقوله دیگر، عبارت است از ارائه تضمین‌های قوی به تهران درباره منافع اقتصادی در صورت احیای برجام. به‌ادعای وال‌استریت ژورنال، اتحادیه اروپا در متن پیش‌نویس پیشنهادی‌اش آورده که اگر آژانس همکاری با تهران را تایید کند، در این صورت ایالات متحده و متحدانش نیز پرونده فعالیت‌های هسته‌ای ایران را خواهند بست. این نشریه به‌نقل از یکی از مقام‌های ایرانی نوشت که ایران می‌خواهد مطمئن شود تحریم‌های باقی‌مانده آمریکا علیه برخی از افراد و نهادهای ایرانی، محدودیت‌های تعریف‌شده علیه تجارت خارجی ایران و معاملات با سایر بخش‌های اقتصاد را تضعیف نخواهد کرد. امیرعبداللهیان گفته که ایران در ارتباط با نگرانی‌های باقی‌مانده‌اش تعهداتی را دریافت کرده است، اما این تعهدات باید مکتوب شود. برخی از دیپلمات‌های غربی می‌گویند که انتظار نداشتند ایران تا روز دوشنبه به توافق پاسخی مثبت یا حتی منفی دهد. به‌ادعای آنها، انتظار این بود که تهران با طرح خواسته‌های تازه، فرصت جدیدی برای خود بخرد.