مراسم رونمایی از کتاب خاطرات سال 1378 آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی
در خانه موزه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی برگزار شد

گروه سیاسی: همزمان با سی‌و‌دومین سالگرد پایان جنگ تحمیلی، مراسم رونمایی از کتاب خاطرات سال 1378 آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی با عنوان «حضور و انصراف» در خانه موزه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی برگزار شد. چهره‌های مختلف سیاسی و اعضای حزب کارگزاران سازندگی در مراسم رونمایی از این کتاب حضور داشته و سخنرانی کردند. از جمله کسانی که در این مراسم حضور داشتند، محسن هاشمی‌رفسنجانی، سردار حسین علایی، علی مطهری، محمدجواد حق‌شناس، رضا صالحی امیری، پیروز حناچی، محمد عطریانفر، رضا امراللهی و غلامعلی رجایی بودند. در این جلسه کتاب جدید آیت‌الله هاشمی با عنوان «حضور و انصراف» رونمایی شد.

ممیزی رسمی برای اولین‌بار
محسن هاشمی‌رفسنجانی در این مراسم با اشاره به نامه صدام حسین به هاشمی‌رفسنجانی و پاسخ آیت‌الله هاشمی در 23 تا 27 مرداد ماه سال 1369، گفت: «آیت‌الله هاشمی 25 مرداد را به‌عنوان زمان پیروزی ایران در جنگ یاد می‌کردند.» فرزند آیت‌الله هاشمی با اشاره به اینکه ایشان تا یک روز قبل از فوت هم خاطراتشان را نوشته‌اند، تصریح کرد: «در مجموع 36 دفترچه را در اختیار داریم. طبق خواسته خود ایشان هر سال یک دفتر منتشر می‌شود که این امر هم برای بهتر خوانده شدن این کتاب‌ها است و هم به این دلیل است که ممیزی رسمی برای آنها در مورد برخی اشخاص و موارد به‌شکل حداقلی صورت پذیرد و کتاب‌‌ها با حداقل ممیزی به نشر سپرده شوند.» او افزود: «برای اولین‌بار بود که ممیزی رسمی در مورد این کتاب اتفاق افتاد. در ملاقاتی که با رئیسی داشتم، گفتم در سایت درج کرده‌اند که چه قسمتی از این کتاب ممیزی شده است و در این ممیزی معنای خود را از دست می‌دهد. به‌نظرم می‌شد با تدبیر بهتری این کار را انجام داد. الان هم مشغول آماده‌سازی خاطرات سال 79 هستیم.»

کم مانده هبوط آدم را گردن هاشمی بیندازند
غلامعلی رجایی، مشاور آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نیز در این مراسم با اشاره به اینکه «کمتر شخصیت سیاسی در دنیا سراغ داریم که خاطرات خودش را منتشر کرده باشد»، گفت: «چون ممکن است مورد نقد قرار بگیرند و نقد به ایشان هم در حدی بود که کم مانده هبوط آدم را به گردن هاشمی بیندازند.» او با اشاره به حوادث سیاسی سال 78، افزود: «سال 78 اول چالش‌های دولت و حاکمیت است که قاعدتا کار هاشمی را سخت می‌کرد که تلطیف فضا را ایجاد کند. یکی از روش‌های هاشمی «غیر‌مستقیم‌گویی» است. به‌نظر من، هاشمی در این قضیه مهارت خاصی داشت که گاهی در ابهام، ایهام و لفافه سخن بگوید.» او با بیان اینکه «ویژگی برجسته شخصیت هاشمی، وفاداری بود»، گفت: «به‌عینه شاهد بودم در اوج اینکه مهدی را به زندان بردند، وفاداری ایشان زبان‌زد بود.»

کرباسچی: هاشمی معتقد به هدایت جامعه با زور نبود
غلامحسین کرباسچی نیز در این مراسم با اشاره به اینکه عظمت هاشمی بر کسی پوشیده نیست، یادداشت‌های هاشمی را یک سرمایه ماندنی خواند که بخشی از آن تاریخ و بخشی، رهنمود و وصیتی است که حاوی نکات ریزی در مورد برخوردهای اجتماعی است که چگونه با دیگران برخورد کنیم. او با تاکید بر اینکه هاشمی هیچ‌وقت فکر نمی‌کرد که به زور باید جامعه را هدایت کرد، ادامه داد: «وقتی که خاتمی استعفا داد و میرسلیم به جای ایشان به‌عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد معرفی شد، به هاشمی گفتم چطور شما از خاتمی به میرسلیم رسیدید؟ ایشان پاسخ داد این موارد در آینده معلوم می‌‌شود؛ اینها تصور می‌‌کنند که در مسائل فرهنگی می‌توان به‌زور کار را پیش برد.»

هاشمی به اهمیت آزادی بیان پی برده بود
علی مطهری نیز در این مراسم با اشاره به روابط آیت‌الله هاشمی با شهید مطهری گفت: «من معتقدم بعد از شهید مطهری و آیت‌الله منتظری که دو شاگرد نزدیک امام بودند، تنها کسی که می توانست با امام صریح صحبت کند، هاشمی بود. از روش هاشمی چند درس می‌توانیم بگیریم؛ یکی اینکه با مذاکره، مکاتبه، ملاقات و تعامل دوستانه با دنیا خیلی کارها می‌شود انجام داد. مکاتبات هاشمی‌رفسنجانی با صدام حسین نشان می‌‌دهد روی کسی مثل صدام هم می‌توان اثر گذاشت و او هم در نهایت یک انسان است؛ هر چند از انسانیت خود بسیار دور شده باشد. ارتباطی که ایشان با عربستان سعودی برای ما ایجاد کرد و با پادشاه عربستان مذاکراتی کرد تا قبرستان بقیع برای زیارت باز شود، از دیگر نمونه‌های این امر است. امروز هم می‌‌توانیم این کارها را انجام بدهیم ولی دنبالش نمی‌رویم.» او تاکید کرد: «ایشان این راه را حفظ کرد و با حفظ احترام نظام و ولی‌فقیه نظراتش را بیان می‌کرد. شاید شاخص‌ترین اظهارنظر ایشان در خطبه 26 خرداد بود که این راه را باز کردند که اصل ولایت فقیه، منافاتی با آزادی بیان ندارد. به‌نظرم این درس خوبی است چون عده‌ای فکر می‌کنند یک نفر باید فکر کند و بقیه عمل کنند. ولایت فقیه یعنی باب گفت‌و‌گو و آزادی بیان هیچ‌وقت بسته نیست.»

نیازمند «گفتمان‌سازی» آیت‌الله هاشمی هستیم
سید‌رضا صالحی امیری نیز در این مراسم با تاکید بر اینکه امروز بیش از هر زمان دیگری «گفتمان‌سازی» آیت‌الله هاشمی لازم است، گفت: «ما از یک ضعف گفتمان جدی در جامعه ایران رنج می‌بریم. هاشمی دارای الگوی حکمرانی مطلوب بود؛ آنچه جامعه ایران با آن فاصله زیادی دارد. چون هر روز کسی نگرشی دارد و آن را به‌عنوان الگو مطرح می‌کند و بعد از چند وقت با شکست مواجه می‌شود.» صالحی امیری با بیان اینکه نسل جدید باید بتواند تصویر عاطفی از آیت‌الله هاشمی را به تصویر عقلانی تبدیل کند، افزود: «ما در ایران میانجی نداریم. آیت‌الله هاشمی یکی از اقطاب سیاسی بود که با مقبولیت این نقش را ایفا می‌کرد؛ امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم. احزاب در ایران هیچ‌وقت به‌رسمیت شناخته نشدند و لذا این افراد باید نقش میانجی را ایفا کنند.» صالحی امیری یادآور شد: «آیت‌الله هاشمی با روایت‌گری جلوی تحریف تاریخ انقلاب را گرفتند. این ظرفیت روایت‌گری چرا در مسئولان نظام سیاسی بازنگری نشد؟ به‌نظر من، بزرگ‌ترین حق آیت‌الله هاشمی بر جامعه امروز، روایت‌گری است.»