نخستین سفر وزیر خارجه روسیه در دولت سیزدهم

سرگئی لاوروف روز چهارشنبه در جریان سفری دوروزه وارد تهران شد تا زمینه را برای تقویت همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های تجاری و انرژی هموار کند، آن هم در شرایطی که هم تهران و هم مسکو هدف تحریم‌های یکجانبه ایالات متحده قرار دارند؛ تهران به واسطه عدم توافق با آمریکا و تروئیکای اروپا در باب احیای برجام و روسیه به دلیل بحران اوکراین.
لاوروف ابتدا با امیر عبداللهیان دیدار داشت و بعد از آن با ابراهیم رئیسی. امیر عبداللهیان و همتای روسی‌اش روز پنجشنبه در نشست مطبوعاتی مشترک در باب موضوعات مختلفی از تمرکز بر احیای برجام گرفته تا رایزنی‌ها در باب حل بحران اوکراین و موضوعات منطقه‌ای اظهارنظر کردند. لاوروف در جریان این سفر بار دیگر از احیای برجام گفت هر چند تاکید کرد که کشورش زمانی از احیای این توافق حمایت می‌کند که چیزی از آن کم یا بدان اضافه نشده باشد؛ این مقوله در کنار ارتقای همکاری‌های ایران با سازمان‌های منطقه‌ای از جمله شانگهای و بریکس همچنین همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های انرژی، امنیتی و تجاری از جمله مهم‌ترین بخش‌های رایزنی میان وزرای خارجه ایران و مسکو بود با این همه آنگونه که وزیر خارجه کشورمان نیز در این کنفرانس مطبوعاتی اذعان کرد، یکی از مهم‌ترین مقوله‌هایی که طرفین در باب آن رایزنی کردند، اجرایی شدن معاهده همکاری جامع بلندمدت و راهبردی میان دو بازیگر است؛ ایده‌ای که به گفته امیر عبداللهیان پیش از سفر ابراهیم رئیسی به مسکو در دستور کار قرار داشت، حالا براساس گفتگوهای وزرای خارجه ایران و روسیه قرار بر آن است به زودی نشست‌های کارشناسی میان دو کشور در این باره برگزار شود تا در آینده زمینه برای تصویب این معاهده در دولت و پارلمان‌های دو بازیگر هموار گردد. علاوه بر این آنگونه که وزیر خارجه کشورمان گفته دو سند دیگر در حوزه همکاری‌های فرهنگی و امنیت اطلاعات بین‌المللی نیز مورد رایزنی قرار گرفت؛ اسنادی که در دولت ابراهیم رئیسی تایید شده و برای تصویب نهایی در اختیار مجلس قرار گرفته است.

تهران و مسکو هر دو دارای ذخایر عظیم نفت و گاز هستند با این همه تحریم‌های اعمال‌شده توانایی‌شان را برای تولید محدود کرده است، از همین رو گروهی از ناظران سفر لاوروف در این مقطع زمانی به تهران را با اهمیت خواندند؛ چراکه به واسطه بن‌بست فعلی حاکم بر رایزنی‌های مرتبط با احیای برجام، ایران به (ادعای این گروه) خواهان افزایش حجم تجارت با روسیه است، در این میان گروهی دیگر از تحلیلگران با اشاره به روابط نزدیک روسیه و ایران با چین و تاکید بر تلاش مسکو و پکن برای در هم شکستن نظم جهانی به رهبری آمریکا و بازسازی جهانی چندقطبی، آنگونه که قبل از 1990 تعریف شده، مدعی‌اند که فعل و انفعال روسیه و چین می‌تواند برای خاورمیانه و ایران پیامدهایی را به دنبال داشته باشد؛ امیر عبداللهیان کم‌تر از 5 ماه پیش به روسیه سفر کرده بود این در حالی است که دو کشور در ماه‌های اخیر در باب مقوله امنیت منطقه به‌خصوص مرز مشترک ایران با افغانستان رایزنی‌های بسیاری داشتند.

در شرایطی که غرب تمایل دارد تا به واسطه احیای برجام، به ایران نزدیک شود، تهران رویکرد و نگاه به شرق را در اولویت برنامه‌هایش قرار داده است، از همین رو در کنار تلاش برای افزایش تعامل با چین آنگونه که امیر عبداللهیان هم تاکید کرده همکاری با روسیه در اولویت قرار دارد؛ چراکه دو کشور دارای روابط استراتژیک هستند؛ در همین راستا نیز سند راهبردی همکاری دو کشور بیش از هر زمان دیگر در کانون توجه‌ها قرار گرفته چرا که به سان نقشه راه جدید در ارتباط با روابط دو بازیگر و مبتنی بر همکاری‌های بلندمدت تهران و مسکو قلمداد می‌شود؛ آن هم در شرایطی که آمارها می‌گویند، تجارت ایران و روسیه رو به افزایش است و براساس آخرین اطلاعات ارائه شده توسط ایران، تجارت میان تهران و مسکو در چند سال گذشته به میزان دو برابر افزایش یافته است.