استفاده از ظرفیت چاه‌ها برای رفع بی‌آبی به فرونشست زمین دامن می‌زند

معصومه رضایی، گروه جامعه_ «با توجه به مشکل قطعی آب و کم‌آبی در همدان توصیه می‌شود شهروندان تمامی آب‌های مصرفی برای آب شرب را بجوشانند تا از سلامت آن مطمئن شوند.» این را دیروز کارشناس مسئول برنامه بهداشت و آب و فاضلاب معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ابن‌سینا گفته است؛ آن‌هم در شرایطی که مردم شهر همدان، ششمین روز بی‌آبی را پشت سر می‌گذارند و حالا بیم آن می‌رود در این روزهای بی‌آبی، بیماری‌هایی مانند وبا و اسهال خونی که از طریق آب‌های آلوده منتقل می‌شوند هم به بحران آب در این شهر اضافه شوند.
اما در روزهای گذشته، مسئولان شهر همدان درباره اقدامات انجام‌شده برای مقابله با بی‌آبی به استفاده از چاه‌های کشاورزی اشاره کرده‌اند که همین موضوع دلیلی بر افت کیفیت آب خواهد بود.

در شهرکرد هم که پر‌آب‌ترین شهر کشور به‌حساب می‌آید، مسئولان برای تامین آب شرب دست به دامن چاه‌های کشاورزی و آب چشمه‌ها شده‌اند؛ روش‌هایی که علاوه بر اینکه سلامتی مردم را تهدید می‌کنند، به فرونشست بیشتر خاک که یکی از مهم‌ترین عوامل تهدید‌کننده محیط‌زیست در این سال‌ها در کشور به‌حساب می‌آید، دامن خواهد زد.
در این میان، بسیاری از کارشناسان معتقد هستند گرمای هوا و خشکسالی، تنها دلیل کاهش منابع و قطعی آب شرب نیست و بی‌شک مدیریت آب، از هر عاملی در این زمینه مهم‌تر است؛ اتفاقا یکی از راه‌هایی که همیشه به‌عنوان مسکنی کوتاه‌مدت برای درمان درد بی‌آبی به کار رفته است، استفاده از چاه‌ها و سفره‌های آب زیرزمینی است که نه‌فقط مقطعی بوده است، بلکه درد دیگری را که گسترش فرونشست بوده نیز سنگین‌تر کرده است.

اما حالا موضوع فقط همدان و شهرکرد نیست زیرا در روزهای گذشته بر تعداد شهرهایی که با قطعی آب مواجه هستند، افزوده شده است. البته مردم تعدادی از این شهرها مانند کرمانشاه و بخش‌هایی از استان گیلان حتی بیشتر از شهرکرد و همدان با بی‌آبی رو‌به‌رو بوده‌اند. از 15 مرداد‌ماه امسال، مردم شهر کرمانشاه درگیر بی‌آبی هستند و شرکت آب و فاضلاب کرمانشاه هم با صدور اطلاعیه‌ای درباره این موضوع اطلاع‌رسانی کرده بود. در این میان، از آن روز تاکنون یعنی در دو هفته گذشته، مردم بعضی مناطق کرمانشاه علاوه بر بی‌آبی، با کاهش کیفیت آب هم درگیر هستند. با این حال، مساله بی‌آبی در کرمانشاه حتی به قبل از این تاریخ برمی‌گردد؛ 6 مرداد امسال هم مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان از اجرای طرح‌های در دست اقدام این شرکت در شهر کرمانشاه و رفع مشکل افت فشار و قطعی آب در مناطق جنوب و جنوب غربی این شهر خبر داد و ابراز امیدواری کرد این مشکل تا پایان شهریور حل شود. بنابراین مشکل بی‌آبی مردم کرمانشاه حداقل تا یک ماه دیگر به‌قوت خود باقی است.

اما حالا که دیگر بی‌آبی، فقط مساله شهرهای کویری و خشک نیست، باید گیلان سبز و بر حاشیه دریای خزر را هم به این تناقض بزرگ زیست‌محیطی اضافه کرد. زیرا بعضی از شهرها و روستاهای استان گیلان هم از ابتدای تیر امسال با بحران آب رو‌به‌رو هستند. تیرماه امسال مدیر‌عامل آب و فاضلاب گیلان گفته بود: «افزایش مصرف در سطح روستاها سبب افت فشار و گاهی قطعی آب در برخی مناطق روستایی شده است.»

علیپور همچنین گفته است: «در همین راستا ظرفیت چاه‌های رزرو نیز وارد مدار شده است. امیدواریم با این اقدامات در صورت افزایش مصرف بتوانیم از افت یا قطعی آب جلوگیری کنیم.»

در این میان، علاوه بر همدان، شهرکرد، گیلان، کرمانشاه، ارومیه، قزوین و پاکدشت هم با بی‌آبی درگیر هستند. همچنین مردم در مناطقی در استان‌های خوزستان، البرز، اصفهان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و شمالی هم در تابستان امسال روزهای بی‌آبی را پشت‌سر می‌گذارند. حالا اگر قرار باشد در همه این مناطق از آب چاه‌ها برای مقابله با بی‌آبی استفاده شود، احتمالا در چند سال آینده که خیلی هم نزدیک خواهد بود، مساله فرونشست و تخریب زمین به ابرمشکل محیط‌زیستی کشور تبدیل خواهد شد.