سخنگوی وزارت امور خارجه از دریافت پاسخ دولت آمریکا خبر داد

ناصر کنعانی سخنگوی وزارت امور خارجه از دریافت پاسخ دولت آمریکا به ‌نظرات ایران برای حل‌وفصل موضوعات باقی‌مانده در مذاکرات احیای برجام، از طریق هماهنگ‌کننده اروپایی گفت‌وگوها طی عصر دیروز خبر داد. به گفته وی بررسی دقیق نظرات طرف آمریکایی آغازشده و ایران پس از تکمیل بررسی‌ها، نظرات خود در این رابطه را به هماهنگ‌کننده اعلام خواهد کرد. از دیگر سو میخائیل اولیانوف گفته زمان نهایی شدن توافق برای احیای برجام فرارسیده است. او با انتشار توئیتی، ضمن تکرار موضع سرگئی لاوروف مبنی بر اینکه متن پیش‌نویس احیای برجام برای روسیه قابل‌قبول است، نوشت: «عالی می‌شود که ایران و آمریکا هرچه سریع‌تر بر اختلاف‌های‌شان غلبه کنند چرا‌که زمانش فرا‌رسیده است که توافق بدون تاخیر بیشتر حاصل شود.» لاوروف ساعاتی پیش از این تاکید کرد روسیه در انتظار پاسخ آمریکایی‌ها است. او در این‌باره گفت: «یک سال گذشت اما آنها (آمریکایی‌ها) هنوز حقیقت واحدی را در این خصوص اعلام نکرده‌اند.» مواضع مقام‌های روس در حالی رسانه‌ای شد که خبرگزاری «سی‌ان‌ان» به‌نقل از یک مقام ارشد آمریکایی مدعی شد که ایران در جریان رایزنی‌ها برای احیای توافق هسته‌ای درخواست‌های کلیدی‌اش مرتبط با بازرسی‌های آژانس را کنار گذاشته است. این مقام آمریکایی در این‌باره مدعی شد که: «این عقب‌نشینی و عدم تاکید تهران بر خروج نام سپاه از لیست تحریم‌ها، تحولی جدی است که می‌تواند زمینه را برای موفقیت‌های بیشتر هموار کند.» انتشار این خبر واکنش تهران را به دنبال داشت.

محمد مرندی، مشاور تیم مذاکره‌کننده ادعاهای مطرح‌شده را گمراه‌کننده خواند و تاکید کرد که خروج نام سپاه از لیست گروه‌های تروریستی پیش‌شرط ایران برای توافق در وین نبوده و نیست. او در ادامه در‌باره ادعایی که رویترز نیز بدان اشاره کرده، گفت: «تا زمانی که شورای حکام به طور دائمی پرونده اتهامات ساختگی علیه ایران را مختومه اعلام نکند، هیچ توافقی اجرایی نخواهد شد.» ایران پیش از این نیز تاکید داشته است که یکی از شروطش برای موافقت با احیای برجام، این است که آژانس بین‌المللی پرونده تحقیقات در خصوص ذرات اورانیوم ادعایی در سه سایت در سال 2019 را ببندد. حالا سی‌ان‌ان و رویترز با استناد به این ادعا، مدعی شده‌اند که ایران این گزینه را هم کنار گذاشته است. سی‌ان‌ان به‌نقل از این چهره آمریکایی نوشت: «گزارش‌ها مبنی بر اینکه آمریکا امتیازهای جدیدی را در اختیار ایران به‌عنوان بخشی از تلاش برای احیای توافق قرار داده، نادرست است، چرا‌که این تهران است که باید در‌باره مسائل و موضوعات حیاتی امتیاز دهد. سی‌ان‌ان هفته گذشته مدعی شده بود که تهران از خواست خود مبنی بر خروج نام سپاه پاسداران از لیست گروه‌های تروریستی صرف‌نظر کرده و همچنین از درخواست‌های مربوط به حذف چند شرکت تابعه سپاه از لیست تحریم‌ها نیز کوتاه آمده است.

تداوم اختلاف‌های ایران و آژانس
مقام‌های آمریکایی هفته گذشته مدعی شدند این احتمال وجود دارد که اگر ایران با آژانس برای تحقیقات همکاری کند، پرونده فعالیت هسته‌ای تهران از منظر فنی و تا رسیدن به توافق رسمی بسته شود. رویترز با تکرار ادعاهای تازه مقام‌های آمریکایی نوشته که پاسخ مکتوب ایران یک امتیاز با‌اهمیت قلمداد می‌شود. این خبرگزاری در ادامه مدعی شد که مشخص نیست تهران از سومین مطالبه کلیدی‌اش نیز دست بکشد یا نه؛ مراد از سومین مطالبه، درخواست غرامت از آمریکا در صورت خروج دوباره ایالات متحده از برجام است. هم‌زمان رافائل گروسی به سی‌ان‌ان گفته که پرونده فعالیت‌های هسته‌ای ایران را تا زمانی که پاسخ‌های‌ا‌ش را به‌دست آورد، نخواهد بست. او در ادامه مدعی شد که تهران تاکنون توضیح فنی لازم در خصوص منشا ذرات اورانیوم ادعایی را در اختیار آژانس قرار نداده است؛ اما تهران تاکید دارد که به سوال‌های آژانس پاسخ‌های دقیق داده است. ایران ماه ژوئن در واکنش به پافشاری آژانس در‌باره منشا ذرات کشف‌شده ادعایی و همچنین قطعنامه شورای حکام، برخی از دوربین‌های نظارتی در سایت‌های هسته‌ای کلیدی را خاموش و این‌گونه دسترسی بازرسان و مذاکره‌کنندگان به اطلاعات مرتبط با برنامه غنی‌سازی اورانیوم را مسدود کرد.

دوربین‌ها هنوز روشن نشده‌اند؛ حال مقام آمریکایی مدعی است که اگر ایران بخواهد به توافق بازگردد، باید با حضور بازرس‌های جامع آژانس موافقت کند. به‌ادعای او: «در صورتی که ما برای بازگشت به برجام به توافق برسیم، تهران باید گام‌های مهمی را برای پایان دادن به برنامه هسته‌ای‌اش بردارد و هم‌زمان به ناظر مستقل اجازه دهد رژیم بازرسی‌های جامع را اجرایی کند.» این مقام که نخواسته نامش فاش شود، در ادامه مدعی شد: «ایران همچنین از غنی‌سازی و ذخیره‌سازی اورانیوم در سطوح محدود منع خواهد شد و نمی‌تواند اورانیوم 20 و 60 درصدی را که امروز ذخیره می‌کند، حفظ کند.» به‌ادعای این مقام آمریکایی: «معامله زمانی محقق می‌شود که زمینه برای حذف هزاران سانتریفیوژ پیشرفته از جمله سانتریفیوژهایی که در تاسیسات زیرزمینی فردو تعبیه شده‌اند، هموار شود. پس مراد ما از اعمال محدودیت‌های شدید بر فعالیت‌های غنی سازی ایران، به این معنا است که در صورت خروج ایران از توافق، این کشور به مدت شش ماه از پیشرفت‌های هسته‌ای‌اش عقب بماند.»

خط پایان نزدیک است
ناظران می‌گویند فارغ از مواضع ادعایی چهره‌های دیپلماتیک، ایران و آمریکا بیش از هر زمان دیگر به توافق نزدیک شده‌اند؛ هر چند حصول توافق به رخدادهای روزهای آینده بستگی دارد. آن‌گونه که الجزیره نوشته، امروز نگاه‌ها به واشنگتن است و پاسخ مکتوب این کشور به خواسته‌های ایران.  الجزیره در ادامه با اشاره به جزئیات تاییدنشده در‌باره توافق احتمالی مدعی شد که تهران خواستار تضمین‌های مرتبط با تحریم‌های آمریکا به مدت دو سال‌و‌نیم و حمایت سایر طرفین این توافق در صورت خروج احتمالی واشنگتن است.

با این همه، آن‌گونه که الجزیره مدعی است، مخالفان احیای برجام به‌واسطه پیشرفت‌های ادعایی حال خوبی ندارند و مدعی‌اند که آنچه در دسترس است، خلاف توافق طولانی‌تر، قوی‌تر و گسترده‌تر ادعایی بایدن است. کلسی داونپورت، مدیر بخش سیاست منع اشاعه می‌گوید که برجام بهترین گزینه برای تهران و واشنگتن است اما رایزنی‌ها نمی‌تواند تا ابد ادامه یابد. او در این‌باره به الجزیره گفت: «اگر ایالات متحده در پاسخ به مطالبات مرتبط با تحریم‌های ایران، انعطاف‌پذیری نشان دهد، تهران نمی‌تواند مصالحه را بپذیرد و هم‌زمان امتیازهای بیشتری نیز بخواهد. اگر ایران خواهان توافق است، باید به دولت بایدن نشان دهد که بازنگری‌های پیشنهادی پایان خط است.»