چرا قیمت‌ سهام شرکت‌ها مدام بالا و پایین می‌رود؟

مهتاب شهریاری، خبرنگار سازندگی_ در ذهن معامله‌گران چه می‌گذرد که برآیند آن یک روز شاخص را بالا می‌برد و روز بعد دوباره پایین می‌آورد؟ آیا تحولات سیاسی در کشور ما این‌قدر سریع اتفاق می‌افتد که انعکاسشان در بازار سهام همان‌قدر سریع است؟ هیچ‌کس پاسخ درستی برای این پرسش‌ها ندارد اما واقعیت این است که بازار سهام وارد یک بازی الاکلنگی شده است. یعنی روزی بالا می‌رود و روزی دیگر پایین می‌آید.

دیروز بازار سهام باز هم کاهش یافت و از حرکت به سمت سطوح بالاتر بازماند اما این احتمال زیاد است که امروز مبادلات مثبت شود. در مبادلات دیروز سهام اغلب شرکت‌ها صف فروش داشتند و در مسیر کاهش قیمت حرکت کردند. در نتیجه، شاخص‌کل با افتی معادل 41/0 درصد به سطح یک میلیون و ۴۴۴ هزار واحد رسید. شاخص هم‌وزن نیز در این مبادلات روند خود را با نماگر اصلی بورس تطبیق داد و 43/0 درصد افت کرد. ارزش معاملات خرد بورس شامل سهام و حق تقدم نیز در این مبادلات به مبلغ 2103 میلیارد تومان رسید. علاوه بر این، شاهد افت 5/13 درصدی ارزش معاملات نسبت به روز شنبه بودیم که بیشترین افت روزانه طی یک هفته کاری اخیر بوده است.
ناظران می‌گویند معاملات در بازار روز گذشته تحت‌تاثیر شفاف‌سازی بزرگ در صنعت خودروسازی کشور قرار گرفت و عمده معاملات این گروه با تردید از سوی سهامداران پیگیری شد. افت دسته‌جمعی اغلب نماد‌‌های معاملاتی بورس تهران در داد‌و‌ستد‌‌های روز گذشته را می‌توان تا حدودی نشات‌گرفته از یک شفاف‌سازی بزرگ در نظر گرفت.
از همان شروع معاملات شایعات زیادی در رابطه با انتشار قیمت بلوک سهامی خودروسازان منتشر شد که نرخ‌های متفاوتی را دربر‌می‌گرفت‌. این موضوع باعث شد که موج جدیدی از تقاضا در گروه خودرویی شکل بگیرد و نمادهای آن را از محدوده منفی به مثبت برساند. اما چرا این موج تقاضا پایدار نبود؟ در دقایق ابتدایی معاملات روز گذشته پس از اینکه گزارش شفاف‌سازی گروه سرمايه‌گذاري سايپا «وساپا» در سامانه كدال نشست و به‌عبارتی، تعیین تکلیف واگذاری بلوک سهام مدیریتی خودروسازان برای «وساپا» به ایستگاه پایانی خود رسید، این نماد معاملاتی آماده انجام معاملات شد.

بنابر آنچه که در کدال قرار گرفت، قیمت پایه هر سهم گروه سرمایه‌گذاری سایپا در این ارزش‌گذاری ۳۴۴ تومان (بدون احتساب ارزش مدیریتی) برآورد شده است. روز یک‌شنبه برای دقایقی سرمایه‌‌گذاران نسبت به گزارش شفاف‌سازی و ارزش‌گذاری صورت‌گرفته خوشبین بودند اما در ادامه به یک‌باره بخش قابل توجهی از معامله‌گران تصمیم به خروج از شرکت‌ یادشده گرفتند. به باور برخی از فعالان، هر چند این عرضه بلوکی به لحاظ برخورداری از کرسی مدیریتی برای خریدار بسیار حائز اهیمت خواهد بود اما با توجه به رقم در نظر گرفته شده و زیان انباشته «وساپا» و از سویی، ریسک بزرگ قیمت‌گذاری دستوری از سوی سیاست‌گذاران باید دید که آیا پروسه واگذاری نهایی می‌شود یا خیر؟
به هرحال، دیروز ارزش معاملات خرد بورس تهران (سهام و حق تقدم) به رقم دو هزار و 103 میلیارد تومانی رسید که نسبت به روز قبل، کاهشی بالغ بر 5/13 درصد داشت. کاهش تحرک سرمایه‌گذاران در این روز معاملاتی را می‌توان با وجود تشدید رفتار هیجانی پس از شفاف‌سازی صورت‌گرفته در سامانه کدال، به موضوعات دیگری هم مرتبط دانست.

انتظار در انتظار
دیروز «جوزف بورل» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن ابراز خوش‌بینی نسبت به فرجام مذاکرات رفع تحریم‌ها گفت: «من پاسخ آمریکا را دریافت کردم. اکنون وظیفه ایران است که نسبت به آن واکنش نشان دهد.» بورل ضمن قدردانی از نقش اتریش در مذاکرات اخیر گفت: «ما به لحظه مهم رسیده‌ایم. این آخرین میلی‌متر است. احیای برجام باعث می‌شود جهان کمی ایمن‌تر شود.» بدیهی است که این خبرها در بازار سرمایه انعکاس مثبتی دارد اما هنوز اعتماد کامل سهامداران را به دنبال نداشته است. در حالی بیشترین افت روزانه در یک هفته اخیر در این روز معاملاتی به‌ثبت رسید که سرمایه‌گذاران همچنان با ریسک برجام دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند. ایران همچنان واکنش خاصی نسبت به پاسخ ایالات متحده آمریکا در زمینه متن پیشنهادی اتحادیه اروپا از خود نشان نداده است.
برجام برای فعالان بازار‌های مالی در یک ابهام تمام‌عیار قرار دارد؛ هر چند که جوزف بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برهه فعلی را حساس ارزیابی می‌کند و معتقد است دنیا با برجام کمی امن‌تر خواهد شد اما فرسایش مذاکرات حداقل در چند روز اخیر تا حدودی از رمق افزایشی بازار سهام کاست. تداوم این روند نیز می‌تواند متقاضیان را خسته و سمت‌و‌سویی جدید برای سرمایه معامله‌گران ایجاد کند (همانند تزریق به دلار و سکه) که احتمالا پیامد مطلوبی برای اقتصاد نخواهد داشت.

خروج بزرگ
بنابر گزارش‌ها، دیروز 190 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد؛ این در حالی است که سرمایه‌گذاران خرد همچنان با رصد رویداد‌های اقتصادی توام با ارزیابی وضعیت سیاست خارجی، روز‌به‌روز پر‌قدرت‌‌تر از بازار خارج می‌‌‌شوند. روز گذشته بیشترین خروج پول متوجه صنایع برجامی نظیر خودرو و ساخت قطعات و بانک‌‌ها بود؛ به طوری که این دو گروه در مجموع رقمی معادل 68 میلیارد تومان خروج پول حقیقی را به ثبت رساندند که به عبارتی، 36 درصد پول خارج‌شده از گردونه داد‌و‌ستد‌های بازار مرتبط به همین دو گروه بوده است.

در ادامه این فهرست نیز صنعت محصولات شیمیایی حدود 23 میلیارد تومان و گروه حمل‌و‌نقل نزدیک به 22 میلیارد تومان فرار نقدینگی از سوی معامله‌گران خرد داشتند. به روایت آمار در گروه‌های موسوم به برجامی که ورود پول سنگین حداقل طی چند وقت اخیر برای آن‌ها صورت گرفت، در کنار صنعتی همانند حمل‌و‌نقل که به تازگی در چند روز معاملاتی اخیر توانست بیشترین ورود پول این قشر از سرمایه‌گذاران را به خود اختصاص دهد، هم‌زمان با تغییر تاکتیک معامله‌گران، دیگر مامن جذب پول حقیقی نیستند. هر چند گردش پول در صنایع و شرکت‌های مختلف به‌عبارتی می‌تواند از پویایی بازار در این روز‌های رخوت‌انگیز بازار حکایت داشته باشد.

در صدر فهرست، صنایع بورسی با بیشترین ورود سرمایه‌گذاران خرد گروه سرمایه‌گذاری‌ها جای گرفته‌اند که نزدیک به 11 میلیارد تومان جذب پول حقیقی در معاملات داشتند. بیمه و صندوق بازنشستگی با دو میلیارد تومان و محصولات فلزی با یک میلیارد تومان پول توانستند رتبه دوم و سوم را در این فهرست از آن خود کنند. صنعت پالایشی که چند روزی رو به صعود گذاشته بود، حال با روی برگرداندن سرمایه‌گذاران نیز اغلب شرکت‌ها با کاهش قیمت مواجه شدند؛ در عین حال فراز‌و‌فرودها به حدی نیستند که برای فعالان بازار ایجاد نگرانی کنند.