آیا انگلیس به دوران تاچریسم برمی‌گردد؟ و لیز تراس به دنبال تاچریسم مدرن است؟

لیز تراس پس از کسب بیشترین آرا در جریان رقابت‌های درون‌حزبی(محافظه‌کاران)؛ به عنوان نخست‌وزیر جدید بریتانیا، جانشین بوریس‌جانسون شد؛ همانی که پس از زنجیره‌ای از رسوایی‌ها از سمتش استعفا داد. تراس با به دست آوردن 81 هزار و 326 رای در برابر 60 هزار و 399 رای در میان اعضای «توری» ریشی سوناک، رقیبش را کنار زد و در شرایطی که بریتانیایی‌ها با بحران اقتصادی و اجتماعی دست به گریبان‌اند، سه‌شنبه میهمان تازه خانه شماره 10 خیابان داونینگ شد. او در جریان سخنرانی کوتاه بعد از پیروزی‌اش در مرکز کنفرانس لندن اعلام کرد که برای مقابله با بحران‌های حاکم به شکلی جدی وارد عمل خواهد شد، تراس بدون ارائه جزئیات، وعده‌های جسورانه‌اش مبنی‌بر کاهش مالیات‌ها و ایجاد رشد اقتصادی و رسیدگی به چالش انرژی را تکرار کرد و گفت بحران انرژی، می‌تواند به بحرانی بلندمدت تبدیل شود؛ از همین‌رو باید خیلی زود بدان پرداخت. پیش از این سوناک در جریان رقابت‌های انتخاباتی گفته بود که وعده‌های تراس می‌تواند رکود طولانی مدتی را به همراه داشته باشد.

پیروزی دور از انتظار؟
تراس هفته‌ها در رقابت‌ها پیشتاز بود و حالا این زن 47‌ساله بعد از مارگارت‌تاچر و ترزا‌می، سومین زنی است که در قامت نخست‌وزیر بریتانیا فعالیتش را آغاز خواهد کرد. تراس با این که مخالف خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا( برگزیت) بود؛ اما توانست در حزبی که از این طرح حمایت می‌کرد؛ اکثریت را با خود هم صدا کرده و رهبری توری‌ها را عهده‌دار شود. سی‌ان‌ان به نقل از منابع آگاه نوشته، محافظه‌کارانی که هم از تراس و هم از سوناک همزمان حمایت می‌کردند در محافل خصوصی اعتراف کرده‌اند که پیروزی تراس دور از انتظار بود. چنین تحلیل‌هایی می‌تواند موجب شود تا تراس در آینده در پارلمان و در میان هم‌حزبی‌هایش (بخشی که مخالف رهبری‌اش هستند)، قدرت مانور چندانی نداشته باشد؛ از همین‌رو نخست‌وزیر جدید باید طیف وسیعی از دیدگاه‌های اعضای توری را بپذیرد که به معنای پذیرش ایده‌های سوناک برای کمک به بریتانیایی‌ها و کنار گذاشتن بخشی از ایده‌های بلندپروازنه‌اش است. بسیاری از نمایندگان محافظه‌کار در خفا گفته‌اند که از بازگشت تاچریسم در شکل مدرن هراس دارند؛ به باورشان چنین رخدادی ممکن است بهایش از دست دادن انتخابات بعدی باشد. از همین‌رو آنها خود را آماده کرده‌اند تا نخست‌وزیری تازه را وادارند مواضع اقتصادی نرم‌تری را اتخاذ کند.

رهبری که قابل اعتماد نیست!

حزب کارگر فعلا استدلال‌های تراس را رد کرده و در بیانیه‌ای اعلام کرد، تراس پس از سال‌ها خدمت در کابینه محافظه‌کاران و پیروی از سیاست‌هایی که ما را درگیر این آشفتگی کرد، به سادگی قادر نیست به بحران حاکم پاسخ دهد. تراس در پلتفرمی که ارائه داد به مقوله‌های زیادی پرداخت، از موضع‌گیری تند علیه اتحادیه اروپا در باب برگزیت تا کاهش مالیات‌ها به عنوان راه‌حل اصلی برای خروج از بحران‌های مرتبط با هزینه‌های زندگی. تحلیلگران به سی‌ان‌ان گفته‌اند که اتخاذ این تاکتیک‌ها برای جلب رضایت اکثریت اعضای حزب و رسیدن به جایگاه نخست‌وزیری بود؛ جایگاهی که به تراس فرصت می‌دهد حرف آخر را بزند. اما منتقدان با اشاره به موضع تند تراس در باب برگزیت و بعد چرخش یکباره‌اش می‌گویند، نخست‌وزیر تازه قابل اعتماد نیست، به‌گفته آنها تراس از یک لیبرال دموکرات ضدسلطنتی به چهره راست محافظه‌کار افراطی تبدیل شده و در حیات سیاسی‌اش به‌ویژه در طول رقابت‌ها با تاچر مقایسه شده؛ چهره‌ای که از منظر بسیاری از اعضای جناح راست، به‌عنوان معیاری برای رهبران محافظه‌کار قلمداد می‌شود. تاچر یکی از حامیان سرسخت کاهش مالیات و بی‌اعتنا به نفوذ اتحادیه‌ها بود و نقش پررنگی در پایان دادن به جنگ سرد داشت. تراس نیز با مواضعی مشابه توانسته این میدان که غالبا توسط مردها اداره می‌شود را از آن خود کند. تراس از زمانی که نماینده مجلس شد با نزدیکی به دیویدکامرون، رهبری لیبرال بود و بعد به چهره راست‌گرا تبدیل شد. او پیش از برگزاری همه‌پرسی برگزیت گفته بود که از ماندن در اتحادیه حمایت می‌کند چراکه باور دارد این به نفع اقتصاد بریتانیاست و فرصت می‌دهد تا بر روی اصلاحات اقتصادی و اجتماعی حیاتی در داخل متمرکز شود. با این همه همکارانش می‌گویند بعد از وقوع برگزیت، تراس با این که فرصت زیادی برای بیان بدبینی‌اش در این‌باره داشت، هرگز برای ماندن در اتحادیه موضعی اتخاذ نکرد. حالا این روزها تراس رودرروی بروکسل قرار دارد و ادعا می‌کند که اتحادیه اروپا در تمام این سال‌ها اقتصاد بریتانیا را عقب نگاه داشته است.

سکان دار کشوری در آستانه آشوب
تراس رهبری یک دولت محافظه‌کار که با بحران‌های متعددی روبه‌رو است را عهده‌دار شده، افزایش بهای انرژی و مواد‌غذایی، صفوف طولانی برای دریافت خدمات‌درمانی، نارضایتی کارگران بخش دولتی و حتی اعتصاب‌های گسترده به‌خصوص اعتصاب وکلا، بخشی از چالش‌های پیش‌روی تراس است؛ از همین‌رو می‌گویند این پیروزی برای لیز و حزبش به سان آزمون است؛ حزبی که خود را شایسته پیروزی تاریخی در کارزار 2024می داند، پس نبرد سختی آغاز شده است. تورم در ماه جولای برای اولین بار در 40 سال گذشته به بالای 10 درصد رسید که عمدتا ناشی از افزایش هزینه انرژی، غذا و سوخت است. براساس پیش‌بینی بانک مرکزی انگلیس، تورم تا پایان سال نیز 13 درصد افزایش خواهد یافت. بانک مرکزی همچنین پیش‌بینی کرده که بریتانیا تا قبل از سال جدید درگیر رکودی جدی خواهد شد. روز دوشنبه در راستای همین چالش‌های جدی پیش‌رو، پوند انگلیس 3/0 درصد کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح خود در برابر دلار آمریکا از سال 1985 رسید. تحلیلگران تردید دارند که سیاست‌های کاهش مالیات تراس به شهروندان این کشور کمک زیادی کند آن هم پس از یک دهه سیاست ریاضتی. در همین راستا موسسه مطالعات مالی، گروه تحقیقاتی که بر امور مالی متمرکز است، ماه گذشته اعلام کرد که نامزدهای نخست‌وزیری که هم وعده کاهش مالیات را مطرح کردند و هم کاهش مخارج دولت را، باید این عدم‌اطمینان بیش از حد معمول را در امور مالی لحاظ نمایند.

شبح جانسون
سایه جانسون بر تراس و کابینه جدید سنگینی خواهد کرد؛ چهره‌ای که ریاستش موجب شد تا اعتبار و محبوبیت حزب محافظه‌کار کاهش یابد. جانسون پس از سه سال سکان‌داری به‌واسطه زنجیره‌ای از رسوایی‌ها منفور شد و ناچار شد کنار بکشد. جانسون شاید اولین نخست‌وزیر بریتانیا بود که قانون( قرنطینه کووید ) را زیر پا گذاشت و درگیر حاشیه پارتی گیت و در نهایت قربانی بی‌اخلاقی معاونش شد. هنوز مشخص نیست که جانسون در میدان سیاست می‌ماند یا نه، قرار است تا کمیته مجلس عوام در باب این که جانسون عامدانه پارلمان را گمراه کرده یا نه، نظر دهد، این اظهارنظر ممکن است موجب شود تا بوریس از عضویت در پارلمان استعفا دهد و به حرفه پیشینش بازگشته و ستون‌نویسی را از سربگیرد. با این همه به‌باور بسیاری از ناظران تراس‌خواه بخواهد یا نخواهد، مجری سیاست‌های جانسون قلمداد می‌شود. در شرایطی که وفاداری لیز تراس به جانسون به او فرصتی داد تا پله‌های ترقی را به ناگهان بالا رود و در قامت نخست‌وزیر ظاهر شود، شاید گره‌خوردنش به میراث جانسون در ادامه این راه، برای او مشکل‌ساز شود و وزنه‌ای شود بر گردنش. پس این خطر وجود دارد تا نخست‌وزیر جدید قربانی نتایج سیاست‌های سلفش شود؛ سیاست‌هایی که طبیعتا زمستان سردی را برای بریتانیایی‌ها رقم خواهد زد. امروز مردم بریتانیا با افزایش 80‌درصدی بهای انرژی روبه‌رو هستند، تراس گفته که سهمیه‌بندی انرژی را قبول ندارد و در عوض متعهد به افزایش عرضه انرژی شده، این در حالی است که تحلیلگران می‌گویند که بدون جیره‌بندی انرژی، بریتانیا در ماه ژانویه با کمبود سوخت و قطعی مکرر برق روبه‌رو خواهد شد.