گرامیداشت دومین سال‌گرد ارتحال آیت‌الله‌العظمی صانعی برگزار شد

مراسم گرامی‌داشت دومین سال‌گرد ارتحال آیت‌الله‌العظمی شیخ‌یوسف صانعی در قم برگزار شد. در این مراسم حضرات آیات و حجج‌اسلام سیدحسن خمینی، بیگی، مهریزی و مرتضوی سخنرانی کردند و از چهار اثر تازه تدوین شده این مرجع شیعه با عناوین «یادمان»، «یاد ایام»، «چالش‌های حقوق زنان در فقه» و «فوائد و لطائف» رونمایی شد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدحسن خمینی اجتهاد روشن‌فکرانه را یکی از میراث آیت‌الله صانعی برای روزگار ما دانست و گفت: دفاع منتقدانه از جمهوری اسلامی نیز یکی دیگر از میراث ایشان بود. باید از جمهوری اسلامی به عنوان حرکتی که سال‌ها برای تحقق آن مجاهدت شده و جان‌ها فدا شده، دفاع کرد. امثال آقای صانعی بیش از بقیه باید از این میراث دفاع کنند. ایشان از جمهوری اسلامی دفاع منتقدانه داشتند. اگر انحرافی را می‌دیدند نسبت به آن حساس بودند. سومین میراث ایشان نیز حمایت شجاعانه از امام به عنوان کانون محوری انقلاب بود. آیت‌الله شیخ‌یوسف صانعی از اولین کسانی بودند که در دفتر امام فعالیت داشتند. قرابت آیت‌الله شیخ‌یوسف صانعی به امام از این طریق شکل می‌گیرد. سپس وارد درس‌های امام شده و مطالبی را می‌آموزند.

سیدحسن خمینی به رابطۀ آیت‌الله صانعی با انقلاب اشاره کرد و گفت: ایشان از روز اول در مسیر مبارزه بودند. آزار دیدند و سختی‌ها کشیدند. بعدها وارد مسئولیت‌ها شدند و در مقام دادستان کل کشور قرار گرفتند و بعد هم مانند یک پدر و یا مادری که نسبت به فرزند خود با حساسیت برخورد می‌کند از آن‌چه که انحراف و غلط می‌دانستند، تبری جسته و آن‌ها را بیان می‌کردند. دورۀ مبارزات سیاسی ایشان بعد مهمی است که می‌شود به آن توجه کرد. قبل از انقلاب تا پایان عمرشان مبارزاتی داشتند و برآن‌چه که می‌اندیشند که صحیح است، استقامت می‌کردند.
نگاه عقلانی به شریعت

آیت‌الله سیدضیاء مرتضوی خاستگاه اصلی فتاوای آیت‌الله صانعی را نگاه عقلانی ایشان به اصل دین و جایگاه شریعت و واقع‌گرایی و نوع نگاهی که به انسان و جامعه داشت، دانست و گفت: می‌توان نگاه حاج ‌شیخ را برخاسته از نگاه و عقلانیت حضرت صادق(ع) دانست... در یک نگاه گذرا، اشاره‌ای به مشی فکری و فقهی استاد معظم می‌کنم. حضرت آیت‌الله صانعی یک روحانی ملا و درس‌خوانده به همان روش سنتی بودند و مقام علمی ایشان مورد اذعان دیگران از جمله شهادت و ستایش امام‌خمینی بود. اما باید بیش از برجستگی علمی به برجستگی نوع تفکر و واقع‌شناسی و تحولاتی که ایشان به دنبال داشت، توجه کرد... موضوع اصلی بحث، خاستگاه فتاوای ایشان است. فتاوایی قابل بحث و نقد اما حاصل مطالعه و زحمت فراوان مانند بحث ارث زوجه و برابری دیه. خاستگاه اصلی این فتاوا نگاه عقلانی ایشان به اصل دین و جایگاه شریعت و واقع‌گرایی و نوع نگاهی بود که به انسان و جامعه داشتند. نکتۀ مهم و راه‌گشا در نگاه آیت‌الله صانعی نوع شناختی بود که از اسلام به صورت عام و در فقه به صورت خاص داشتند. ایشان بارها با تعبیر خاص خودشان می‌فرمودند:«اگر در چهارراه بشریت کرسی بحثی برای شناساندن حقایق اسلام و شرع، آن گونه که هست و آن گونه که من شناخته‌ام، داشتم، همۀ مردم اسلام را می‌پذیرفتند.»
نواندیشی در فقه

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدی مهریزی، آیت‌الله صانعی را از جمله فقهای نواندیش دانست و گفت: ایشان در مباحث چالش‌برانگیز فقه امروز، مسیری را طی کردند که حضرت امام آن را با عنوان زمان و مکان مطرح کرده بود. مرحوم امام باب این مسأله را به عنوان زمان و مکان بازکردند و شاگردان ایشان از جمله آیت‌الله صانعی این مسیر را ادامه دادند. آن‌ها می‌گویند با ظرفیت‌های فقه می‌توان با این چالش‌ها روبه‌رو و مشکلات زندگی بشر را حل کرد. یکی از این ظرفیت‌ها استفاده از تعلیل در متون است.

حجت‌الاسلام بیگی، مدیر موسسۀ فقه‌الثقلین قم در بزرگ‌داشت آیت‌الله صانعی تصریح کرد: ایشان همواره، فقه و فقاهتِ استادش امام خمینی را می‌ستود و در استمرار، تعمیق و توسعۀ آن مکتب، تلاش بسیار می‌کرد. گرچه او فقیهی بود که عرصه فقه، جولا‌نگاه عرضه نواندیشی و نوآوری‌هایش بود، لیکن اندیشه بنیادین او تنها در فقه و فقاهت منحصر نبود. او به سراغ هرچه رفت، سعی بلیغ در رساندن کُنه معنای ذات آن مفاهیم با عیار کارآمدی برای آحاد مردم و جامعه بشری داشت. آیت‌الله صانعی در معارف فردی و جمعی، جامعه و سیاست، فرهنگ و آداب، تربیت و آموزش، تفسیر و نگاه متفاوت داشت. او چه در آثار و محضرهای علمی و چه در نشست‌های جمعی و جانبی، سرنخ‌هایی از مبانی فکری خود را بیان کرد که هر کدام از آن‌ها شایستۀ مطالعه و درخور تعمّق و تدبّر هستند. این همان راهی‌ است که توجه و عنایتِ فرزند بزرگوارش متوجه آن است لذا در جمع، تصحیح، تدوین و گسترش آن آثار و اندیشه‌ها، کمر همت بست تا چراغ این تفکر با انتشار آن به علاقمندان روشن بماند و جامعه از آن بهره‌مند شوند.