چرا روز دموکراسی در ایران مهجور است؟

عمادالدین باقی، جامعه‌شناس و پژوهشگر حقوق بشر_ «روز جهانی دموکراسی یک رویداد سالانه است که در ۱۵ سپتامبر برگزار می‌شود. سازمان ملل متحد به منظور پشتیبانی از جنبش‌های ضد استبدادی ۱۵ سپتامبر یا ۲۴ شهریور را روز جهانی دموکراسی نامیده است.»

در ایران فقط جریان دموکراسی کامل‌العیار، مهجور نیست، بلکه این روز خاص هم مهجور است. برخلاف ولنتاین و روزهای جهانی دیگری که به آن خیلی توجه می‌شود این یکی همیشه در رسانه‌های کاغذی و مجازی غایب است، از این‌رو بر آن شدم یکی دو روز زودتر به پیشوازش برویم. دموکراسی برای ایران فقط یک نیاز سیاسی نیست بلکه نیاز اقتصادی و اجتماعی و اعتباری و تمدنی هم است. در دنیای امروز بزرگ‌ترین مزیت‌های رقابتی ایران با تمام کشورهای منطقه، تلاش برای برتری در دموکراسی و آزادی است. فقط اندکی از آن در دوره خاتمی، ایران را  در منطقه و در سطح بین المللی در موقعیت ممتازی قرارداد به گونه‌ای که پنجاه و سومین مجمع عمومی سازمان ملل به اتفاق آرا، پیشنهاد آقای خاتمی، رئیس جمهوری ایران را، در مورد نامگذاری ســـال 2001 از سوی سازمان ملل به عنوان  «سال گفت‌وگوی تمدن‌ها»  تصویب کرد و۱۵۰ کشور نیز از او تقدیر کردند اما آن روند ناقص دموکراسی خواهی و‌‌ گفتمان گفت‌وگو، ادامه و ارتقا پیدا نکرد و ایران را در میان همان کشورها منزوی کرد به گونه‌ای که بوش فرصت کند اتهام «محور شرارت» را به ایران بزند.

با این حال یک‌بار دیگر جریان دموکراسی‌خواهی در ایران موجب شد طرح حسن روحانی با موضوع «جهان عاری از خشونت و مبارزه با افراط‌گری» نیز در قالب قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل با رای بالایی تصویب شود ولی دوباره نیروهای ضد دموکراسی در ایران ورق را برگرداندند و نتیجه‌اش این شد که امروز در منطقه و جهان می‌بینیم.
امروز قبیله‌هایی که اسم کشور دارند برای ایران خط و نشان می‌کشند یا واسطه می‌شوند، یکی از آنها بدون نفت فقط 80-70 میلیارد دلار درآمد سالیانه دارد و ایران 85 میلیونی برای آزادی پول بلوکه شده در کره و انگلیس خود را به آب و آتش می‌زند. بدون شک در دنیایی که «زور» مبنای روابط است نه حقوق و انسانیت، قدرت موشکی هم به عنوان یک عامل بازدارنده لازم است که در قرآن می گوید «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ» (آیه 60 سوره انفال) هرچه مى‌توانيد از نيرو و از اسبان سوارى فراهم كنيد تا دشمن خدا و دشمن خودتان را به وسيله آن بترسانيد.

آیه صریح قرآن همین است که این کسب قدرت و آمادگی، جنبه ارهابی و بازدارندگی داشته باشد نه جنبه اقدامی، اما داشتن موشک در حد ابر قدرت اتحاد شوروی و بمب اتم هم وقتی دموکراسی در کنار آن  نباشد به سادگی کرباس کهنه پاشیده می‌شود. اگر ایران برترین در دموکراسی و آزادی بود و جامعه مدنی قدرتمند داشت، بدون شک دولت‌های غیردموکراتیک و مستبد با آن دشمن بودند اما منزلت و محبوبیتی در ملت‌ها پیدا می‌کرد که دولت‌ها جرات مقابله با آن را نداشتند و ناگزیر از تسلیم بودند، مرجعیت رسانه‌ای دست عوامل برون‌مرزی نمی‌افتاد و اپوزیسیون تروریستی ایران نیز منزوی می‌شد، چنانکه گروه رجوی، دوم خرداد ۱۳۷۶ را فتنه دوم خرداد نامید و روی دیگر سکه آنها در داخل کشور هم دست به دست دادند تا آن را فتنه بنمایانند و به شکست بکشانند. اتحاد این دو دشمن، همراه با بی‌کفایتی و فرقه‌گرایی بخشی از اصلاح‌طلبان آنها را کامیاب کرد. آنچه برجای ماند دموکراسی ساخته شده‌ای است که از مشروطه تاکنون چنان در حال نزار است که هرسال می‌آید و می‌رود و یادی از روزجهانی دموکراسی هم نمی‌شود.