زبان فارسی در کنار یونانی، ایتالیایی و انگلیسی یادگارِ شکوهمندِ نبوغِ بشری است

حسن انوری، فرهنگ‌نویس و عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی_ از نظر تاریخی و از نظر فرهنگی در دنیا چهار زبان فارسی، یونانی، ایتالیایی و انگلیسی مهم‌ترین زبان‌‌ها هستند. البته هر کدام دلیل دارد. زبان فارسی را به‌علت «شاهنامه» فردوسی، زبان ایتالیایی به‌علت «کمدی الهی» دانته و زبان یونانی را به‌علت بودن «ایلیاد» و «ادیسه» هومر و زبان انگلیسی به‌علت مجموعه‌آثار شکسپیر. این چهار زبان یادگارِ شکوهمندِ نبوغِ بشری هستند و ما ایرانی‌ها بسیار خوشبختیم که یکی از این چهار زبان تاریخی مهم، زبان فارسی است.

زبان فارسی از جهات مختلف دارای اهمیت است: اولین اهمیتش این است که در ایران واسطه بین اقوام گوناگونی است. ایران کشوری است دارای اقوام گوناگون و هر کدام زبان خاصی دارد ولی وقتی که این اقوام به‌هم می‌رسند به زبان فارسی ارتباط پیدا می‌کنند. در واقع زبان فارسی قسمتی و قسمتِ بزرگی از هویت ایران است. یک لحظه فکر کنید که اگر زبان فارسی نبود، هویت ایرانی چه شکل داشت؟ این اولین و مهم‌ترین اهمیت زبان فارسی است. زبان فارسی هم‌اکنون زبان رسمی سه کشور است و این اهمیت کمی نیست که یک زبان،‌ زبان رسمی سه کشور باشد. علاوه بر این سه کشور در جاهایی از دنیا، زبان فارسی تکلم می‌شود و معمولا کمتر شناخته ‌شده است.

در ترکستان شرقی که امروز ایالت سین‌چیانگ چین نامیده می‌شود منطقه‌ای است که زبانشان، زبان فارسی است و شاعران بزرگی از این منطقه برخاسته‌اند. یکی از این شاعران به اسم تجلی است که اشعارش بسیار موفق بوده است. دیوان تجلی در سال 1317 قمری چاپ شده و چند غزل او هم که در استقبالِ حافظ سروده به آخر جلد اول «کتاب کیمیای هستی» تألیف آقای دکتر شفیعی‌کدکنی آمده است، به‌خصوص یک غزلش که در استقبال، اولین غزل حافظ، الا یا ایها الساقی ادرکاسا و ناول‌ها، بسیار بسیار عالی و محکم و کوبنده و اثرگذار است.

از جهات دیگر اهمیت زبان فارسی که در دنیا مشهور است، این است که از زبان‌هایی است که شاهکارهای مهمی به دنیا عرضه کرده است. شما چند زبان در دنیا می‌شناسید که اثری مثل «شاهنامه» به دنیا هدیه کرده باشد. یا شاعری مثل حافظ به دنیا هدیه کرده باشد این یکی از جهات اهمیت زبان فارسی است که در بین زبان‌های دنیا یگانه است. در هیچ زبانی این همه شاعر با این همه عظمت به دنیا هدیه نشده است. یکی دیگر از جهات اهمیت زبان فارسی این است که از نظر تاریخی پدر و مادر دارد و بسیاری از زبان‌‌ها معلوم نیست پدرشان کیست،‌ مادرشان کیست و در گذشته چه زبانی بودند. در همین ایران ما این همه زبان محلی هست که معلوم نیست در گذشته از کدام زبان مشتق شدند ولی زبان فارسی از جمله زبان‌های یگانه در عالم است که تا سه‌ هزار سال پیش، پیشینه‌اش معلوم است. زبان فارسی امروز از فارسی میانه و زبان فارسی میانه از زبان فارسی هخامنشی و خوشبختانه از هر دوره‌ای آثاری بر جای است و این یکی از مهم‌ترین جهات اهمیت زبان فارسی است.

از جهات دیگر اهمیت زبان فارسی این است که زبانی است که در دوره‌ای از تاریخ تقریبا زبان بین‌المللی بوده است. قبل از اینکه فرانسه و انگلیسی زبان بین‌المللی بشوند، زبان فارسی از اقصای هندوستان تا جنوب اروپا، زبان طبقه فرهیخته بوده و برای زبان فارسی مثلا در هندوستان این همه فرهنگ نوشته شده، معلوم می‌‌شود که زبان خواهان داشته و تکلم می‌شده است.