تعطیلی کتابخانه‌های کانون پرورشی محرومیت دانش‌آموزان از یک فرصت مهم است

جامعه: واگذاری کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به نهاد کتابخانه‌ها خبرساز شد. در روزهای گذشته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با هدف کاهش زیان‌دهی شرکت دولتی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و تامین بخشی از هزینه‌ها از محل کاهش و صرفه‌جویی در هزینه‌ها خواستار صدور مجوز برای واگذاری کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور شده است، مساله‌ای که موجی از مخالفت‌ها را به همراه داشت.

روز یکشنبه، 20 شهریور خبر واگذاری کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان واکنش‌های بسیاری به همراه داشت. این خبر برای نسلی که بیشتر در دهه 70 با رفت‌وآمد به کانون پرورشی باهنر و ادبیات آشنا شده بودند مانند پاک کردن خاطرات بود. دانش آموزان دهه شصتی در شهرها و روستاهای محروم با استفاده از کتاب‌های این کانون به داستان و کتاب‌خوانی علاقه‌مند شدند. در این میان آنها که با بدبینی به ماجرای تعطیلی کتابخانه‌های کانون پرورشی نگاه می‌کنند این موضوع را پله‌ای برای قدم‌های بعدی در جهت تعطیلی کانون‌های پرورشی عنوان می‌کنند. البته شاید نگاهی به تاریخچه فعالیت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان این مساله را نشان دهد که در بیش از دو دهه گذشته فعالیت های این کانون در زمینه پرورش استعدادهای فرهنگی و هنری کمرنگ‌تر شده است و شاید یکی از دلایل آن علاوه بر سیاست‌های حاکم بر آموزش، به روز نشدن وزارتخانه آموزش‌وپرورش در کشور باشد.

اما در روزهای گذشته خبری که پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر هیات‌دولت که درباره تعطیلی کتابخانه‌های کانون منتشر کرده برای بسیاری به مفهوم نابود کردن فرهنگ و هنر نسل طلایی بعد از انقلاب است. منتقدان این حرکت را در راستای جمع‌آوری کتاب‌های کانون و از دسترس خارج کردن آنها تعبیر کرده‌اند. در این میان وزارت ارشاد این حرکت را با هدف تجمیع همه کتابخانه‌های تحت عنوان کتابخانه‌های عمومی توصیف کرده است و در توضیح خبر تعطیلی کتابخانه‌های کانون به موازی بودن خدمات کتابخانه‌های کانون پرورشی با دیگر کتابخانه‌ها که بخش کودک و نوجوان دارند اشاره کرده است. در تشریح خبر هم آمده: «به‌جز کتابخانه‌های آستان قدس‌رضوی(ع)، حضرت معصومه (س)، حضرت عبدالعظیم(ع)، احمدبن موسی (ع)، کتابخانه ملی، کتابخانه آیت‌الله‌العظمی مرعشی‌نجفی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی و کتابخانه‌های وقفی، تمامی کتابخانه‌های عمومی اعم از شهرداری، مساجد و... باید زیر نظر کتابخانه‌های عمومی کشور اداره شود.»

در بخش دیگری از این خبر آمده است: «تخصص نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در مدیریت و توسعه کتابخانه‌های چندمنظوره کودک و نوجوان براساس استانداردهای جهانی و سندهای آمایش سرزمینی، مدیریت چابک، هدفمند و انقلابی نهاد کتابخانه‌ها و پیشینه موفق آن در دهه اخیر، توانمندی نهاد کتابخانه‌ها در به ‌روزرسانی منابع (کتاب و نشریات)، آموزش کتابداران، استانداردسازی خدمات و برگزاری برنامه‌های متنوع برای تبدیل وضعیت کتابخانه‌ها به مراکز فرهنگی محله‌ها، ازجمله دلایل پیشنهاد واگذاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به این نهاد است. ‌پیشنهاد فوق در حال حاضر در کمیسیون مدیریت امور عمومی و سرمایه انسانی دولت بررسی می‌شود.»
این خبر باعث شد تا روز دوشنبه 21 شهریور، انجمن  نویسندگان کودک و نوجوان طی بیانیه‌ای نسبت به این خبر واکنش نشان داده و اعضای آن بیانیه‌ای صادر کنند که در آن آمده است: «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان ضمن ابراز مخالفت قاطع با چنین پیشنهادی، اعلام می‌دارد که:

1. واگذاری مراکز فرهنگی هنری کانون پرورش فکری به هر نهاد دیگری به معنی تعطیلی این نهاد پرافتخار بوده و حاصل آن جز نابودی فعالیت‌های فرهنگی هنری تخصصی کودکان و نوجوانان و از بین بردن نهادی که نمونه‌اش در جهان انگشت‌شمار و موجب افتخار ایران است نخواهد بود.

2. پیامد چنین اقدامی شرمساری تاریخی به خاطر ناتوانی در حفظ معتبرترین سازمان فرهنگی کشور است. ناتوانی در حفظ نهادی که از پیشینیان به ما رسیده و حاصل تلاش هزاران فعال فرهنگی در عرصه‌های مختلف در طول نیم‌قرن است.

3. علاوه بر نادرستی اصل پیشنهاد، تصمیم‌گیری درباره‌ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در حیطه اختیارات مجلس شورای اسلامی به‌ عنوان نهاد رسمی قانونگذاری کشور است و هیات وزیران نمی‌تواند مجوز واگذاری مراکز فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را که شرکت دولتی وابسته به وزارت آموزش‌وپرورش است به نهادی غیردولتی بدهد و صدور چنین مجوزی از سوی هیات دولت غیرقانونی خواهد بود.

از این منظر، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان آمادگی دارد که نمایندگان خود را برای حضور در جلسات بررسی پیشنهاد یاد شده و ارائه‌ دلایل کارشناسی مخالفت قاطع خود با چنین پیشنهادی را معرفی کند.»
از سوی دیگر، حامد علامتی که یک ماه بیشتر از مسئولیتش در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نمی‌گذرد، با گذشت یک روز از انتشار این خبر، مواضعش را در قالب دو توئیت مبنی بر اینکه کتابخانه روح پرورش فکر و اندیشه کودک و نوجوان است و جزء لاینفک کانون اعلام کرد. همچنین وی در توئیت دوم نوشته است: «بال مرغک کانون کتاب است و آشیانه آن کتابخانه هایش، صفحات پرافتخار آن از هم جدا نخواهد شد.»

در ادامه واکنش‌ها به این خبر هم دیروز، محسن حاجی‌میرزایی، وزیر سابق آموزش‌وپرورش در حساب توئیتری خود نوشت: «تاسیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و قرار گرفتن آن در مجموعه آموزش‌وپرورش با هدف شناسایی و پرورش خلاقیت و مهارت‌های فکری و هنری کودکان، غنی‌سازی اوقات فراغت آنان و توسعه موقعیت‌های یادگیری بود و طی دهه‌های گذشته خدمات کم‌نظیری را به کودکان و نوجوانان ارائه کرده است. تاکنون شخصیت‌های بزرگی در عرصه هنری از کانون آغاز کرده و در کانون فعالیت کرده‌اند.»

او نوشت: «انس با کتاب و کتابخوانی جلوه‌ای از مدرسه تمام ساحتی، تنوع‌بخشی به موقعیت‌های یادگیری و بخش مهمی از فرآیند آموزشی و تربیتی دانش آموزان، یکی از کارکردهای مهم کانون است. انس با کتاب و کتابخوانی بخش مهمی از مدرسه تمام ساحتی و یک موقعیت یادگیری کم‌نظیر است که با تنوع‌بخشی به فرصت‌های یادگیری از مدرسه حمایت و همچنین به غنی‌سازی اوقات فراغت دانش‌آموزان کمک می‌کند. ادغام کتابخانه‌های کانون در کتابخانه‌های عمومی که مخاطب متفاوت و ماموریت دیگری دارند موجب محروم کردن آموزش‌وپرورش از یک موقعیت مهم یادگیری دانش آموزان از یک فرصت مهم و جذاب پرورشی و عمومی کردن کتابخانه‌های اختصاصی دانش‌آموزان است.»

او یادآور شد: «لطفا در محاسبه هزینه - فایده این تصمیم به محاسبات عددی محدود نشوید و ارزش حفظ و توسعه برند خوش‌نام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و پیوستگی ماموریت آن با آموزش‌وپرورش را در نظر داشته باشید. انتظار داریم که دولت محترم بارد قاطعانه این پیشنهاد که پیامدهای ناگواری دارد به نگرانی گسترده دلسوزان فرهنگی و علاقه‌مندان تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان خاتمه دهد.»