بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

جهت ارتقای سرمایه اجتماعی در جامعه امروز ایران اسلامی10 توصیه راهبردی پیشنهاد می‌دهم. این ۱۰ توصیه به شرح زیر است:

1. به علت برخی از ناکارآمدی‌ها و تخریب سنگین رسانه‌های معاند انقلاب، پنداشت مردم نسبت به وضعیت اعتماد عمومی، مشارکت اجتماعی، رعایت هنجارهای اخلاقی و عدالت و برابری نیاز به ارتقا و بهبود دارد تا از ایجاد اصطکاک در زنجیره عملکردی نظام اجتماعی، گسترش قانون‌گریزی و اخلال در نظم عمومی جلوگیری به عمل آید.

2. مشارکت اجتماعی در سطح خرد و انسجام اجتماعی در سطح میانی و کارآمدی در سطح کلان، بیشترین تاثیر را در شکل‌گیری سرمایه اجتماعی در جامعه امروز ایران دارد.

3. احساسات مردم در حمایت از اقدامات نظام در افزایش اقتدار منطقه‌ای، دیپلماسی، عزتمندانه، دفاع از دستاوردهای علمی، فناوری و ورزشی، حمایت از تمامیت ارضی و مقابله با تجزیه‌گرایی و قوم‌گرایی، مقابله با برچسب و تهمت بیگانگان به نمادهای ملی و ارزشی و پاسداشت مناسک مذهبی در وضع مطلوب و قابل اتکایی برای افزایش انسجام و سرمایه اجتماعی قرار دارد.

4. افزایش اعتماد عمومی به رسانه‌های انقلاب به ویژه رسانه‌ ملی زمینه‌ساز مدیریت اثربخش و هدایت انتقادات به سمت و سازندگی اجتماعی و سیاسی و جلوگیری از انحراف آن به سوی اعتراضات سیاسی و آشوب‌های اجتماعی است. شکل‌گیری و تقویت تصمیم‌گیری‌های گفت‌وگویی و اقناعی رسالت مهم رسانه‌های جبهه انقلاب است.

5. میزان همراهی جامعه با تصمیمات تابع کیفیت حکمرانی است تا جامعه خود را در کنار حاکمیت به صورت «ما» ببیند، تحقق شایسته‌سالاری و جایگزینی نخبه‌پروری به جای حامی‌پروری در نظام مدیریتی کشور شاه‌کلید ارتقای کیفیت حکمرانی است.

6. ارتقای شفافیت، مبارزه نهادینه و مستمر با فساد و رفع تعارض منافع و پرهیز از اقدامات افشاگرانه غیرواقعی با اغراض سیاسی در سطح افکار عمومی، نقش بسیار موثری در افزایش سرمایه اجتماعی دارد.

7. رضایت و همراهی گروه‌های مرجع و جوامع مختلف نخبگان در حوزه‌های مختلف در همراه‌سازی جامعه و شکل‌گیری کنش جمعی برای پیشرفت کشور و تحقق حکمرانی کارآمد بسیار موثر است. نباید با اقدامات قهری، تصمیم‌گیری‌های غیرکارشناسی و دفعی، اسباب رنجش و کاهش تعلق‌خاطر آنها را فراهم کرد.

8. شایسته است مجلس انقلابی با در نظر گرفتن منافع گروه‌های اجتماعی آسیب‌پذیر در قوانین، تصویب قوانین در راستای ارتقای مشارکت، نشاط و تحرک اجتماعی زنان و جوانان و رفع تبعیض‌های احتمالی جنسیتی و قومیتی، تصویب قوانین ارتقای شفافیت، مبارزه با فساد و رفع تعارض منافع و گردش آزاد اطلاعات برای ارتقای سرمایه اجتماعی تلاش نماید.

9. توصیه می‌شود دولت انقلابی با تقویت هماهنگی نهادها و نیروهای حاکمیتی برای خروج از مواضع بحران، کاهش بروکراسی در نهاد دولت برای رفع و دفع بحران، فراهم‌سازی فرصت‌های شغلی، اقتصادی، آموزشی و بهداشتی برای گروه‌های مختلف اجتماعی، شایسته‌سالاری و به‌کارگیری نخبگان در مناصب سیاستگذاری و مدیریتی، تقویت نهاد دولت با هوشمندسازی رفع تعارض منافع و شفافیت و رفع تداخلات و ناهماهنگی‌ها، تقویت رابطه دولت با نیروها و ظرفیت‌های اجتماعی، نظارت دقیق بر بنگاه‌های اقتصادی وابسته به دولت و ارزیابی پیشین تاثیرات اجتماعی اقدامات و برنامه‌های خود با پیوست فرهنگی و اجتماعی به تقویت سرمایه اجتماعی حاکمیت مبادرت ورزد.

10. قوه قضائیه می‌تواند با بازنگری در برخی ضوابط قضائی و حقوقی در راستای رسیدگی به انواع تخلفات و فرآیندهای تولید رانت در نظام حکمرانی، تمرکز ویژه برای مبارزه با فساد، اجرایی شدن دقیق اصل 142 قانون اساسی در رسیدگی به اموال مسئولان، تسریع در رسیدگی به دعاوی و پرهیز از اطاله دادرسی‌ها با بهره‌مندی از رویکردها و فناوری‌های نوین نقش‌آفرینی موثری در ارتقای سرمایه اجتماعی داشته باشد.