آلودگی هوا نشاط عمومی را کاهش داده است

زهرا نژاد‌بهرام، عضو سابق شورای شهر تهران_



موضوع آلودگی هوا و تاثیر آن بر اقتصاد شهر مساله بسیار مهمی است که از سوی پژوهشگران مورد توجه قرار گرفته است.
آلودگی هوا در ایران تاریخچه‌ای حدود سه دهه‌ای دارد. در این میان به طور متوسط سالانه نزدیک به چهار هزار نفر در کشور به دلیل بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا دچار مرگ‌های زودرس می‌شوند. اما این مقوله آلودگی هوا فقط مختص به ایران نیست و در جهان افراد فراوانی هر سال به دلیل این پدیده جان خود را از دست می‌دهند و براساس آمار چهارمین علت مرگ‌های زودرس را به خود اختصاص داده است.
براساس آخرین بررسی‌هایی که در دانشگاه شهید بهشتی انجام شده است 26 درصد از مرگ‌های ناشی از سکته مغزی ناشی از آلودگی هواست همچنین 20 درصد مرگ و میرهای سکته‌های قلبی هم به آلودگی هوا مربوط می‌شود.
در این میان تلاش مسئولان کشور پس از انقلاب برای اینکه بتوانند امید به زندگی را در مردان تا 73 و زنان تا 76 سال در کشور بالا ببرند با بروز چنین عارضه‌ای بی‌نتیجه مانده است و این نگرانی وجود دارد که آلودگی هوا منجر به افزایش هزینه‌های سلامت شود.
اما آلودگی هوا فقط بر سلامت شهروندان تاثیرگذار نیست این مساله روی نشاط و سرزندگی مردم، روحیه و کسالت جامعه، تنش‌ها و نزاع‌ها هم می‌تواند موثر باشد.
حالا با توجه به عوارض و تاثیراتی که آلودگی هوا بر جامعه می‌گذارد این سوال مطرح می‌شود که قانون هوای پاک چرا اجرایی نمی‌شود.
ورود پدیده‌های جدیدی به نام ریزگرد هم بر دامنه آلودگی هوا افزوده است. از ابتدای امسال تاکنون بیشترین روزهای آلوده را نسبت به سال‌های گذشته داشتیم که این پدیده تا تهران که فاصله فراوانی هم با مرز عراق دارد، خود را نشان داد.
اما موضوع توسعه اقتصادی فقط به ظرفیت‌های سخت‌افزاری که در اختیار فعالان تجاری قرار داده می‌شود مربوط نیست بلکه روحیه و سلامت جسم و روان شهروندان هم به این مساله مربوط می‌شود.
مساله آلودگی هوا با توجه به تحریم‌های خصمانه علیه کشور، تغییرات اقلیمی، ناکامی‌ها در دیپلماسی منطقه‌ای ملغمه‌ای را ایجاد کرده که باعث شده تا آلودگی هوا به عنوان یک دشمن درون‌زا مطرح شود.
آلودگی هوا دیگر مانند گذشته مربوط به مدیریت شهری نیست و شاید مدیریت شهری بتواند آن را کاهش دهد و کنترل کند اما توان مقابله و جلوگیری از آن را ندارد. در نهایت مدیریت شهری می‌تواند در قالب کنترل ترافیکی اثرگذار باشد.
بنابراین در زمینه آلودگی هوا با دو مشکل رو به رو هستیم، سلامت جسم شهروندان که هزینه سلامت را در کشور بالا می‌برد و دوم اینکه آلودگی هوا بر سلامت روح و روان جامعه هم اثر گذاشته و این موضوع هم باعث افزایش هزینه سلامت در کشور شده است. عامل سومی هم به وجود آمده و آن کاهش نشاط و سرزندگی برای فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی در درون کشور است که به دلیل همین محدودیت‌هایی است که آلودگی هوا بر روان افراد ایجاد می‌کند.
این عوامل در کنار علت‌های بیرونی که شهر و کشور را تحت تاثیر قرار داده نگرانی‌های جدی برای آینده به وجود آورده و ضرورت دارد که تیم کارآمدی در حوزه بین‌الملل، نفت و انرژی و فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی گرد هم آیند و این معضل را با کمک نهادهای بهداشت و درمان پیگیری کنند.
ایران اولین کشوری نیست که با آلودگی هوا رو‌به‌رو است. پیش از این کشور انگلیس هم در شهر لندن یا چنین مقوله‌ای مواجه بوده است اما راهکارهای کنترل آن را پیدا کردند.