آنی ارنو نویسنده 82 ساله فرانسوی، برنده جایزه نوبل ادبیات 2022 شد

نادیا حق‌دوست، مترجم و منتقد_ آنی ارنو نخستین نویسنده زن فرانسوی است که جایزه نوبل ادبیــات 2022 را از آن خود کرد.هیــات داوران نوبل تصریح کردند که این نویســنده 82 ســاله به دلیل شــجاعت و تیزهوشــی واقع‌بینانــه که واسطه آن به کشف ریشه‌ها، اختلافات به و خویشتن‌داری‌های مشترک حافظه فردی می‌پردازد شایســته دریافــت این جایزه است.

این رمان نویس از میان 16 نویسنده فرانسوی، نخســتین زنی است که از زمان پایه‌گذاری نوبل در ســال 1901 جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرده است. همچنین در مجموع هفدهمین زنی است که برنده جایزه نوبل ادبیات شده است. آنــی ارنــو در کنفرانــس مطبوعاتــی بعدازظهر پنجشــنبه در دفتر ناشــر خود گالیمــار، قــول داد کــه بــه مبارزه با بی‌عدالتی در تمام اشکال آن ادامه خواهد داد و گفت که این جایزه مسئولیتی برای مبارزه با بی‌عدالتی‌ها در رابطه با زنان و در رابطه با تمام افراد تحت ســلطه ایجاد میکند، حتی اگر ادبیات لزوما اثر فوری برای تغییر اوضاع نداشته باشد. این نویسنده که همواره از طبقه کارگر دفاع کرده و از آن نوشــته اســت با اشاره به شــروع فعالیتش در عرصه نویســندگی توضیــح داد کــه در جوانـی بارهــا گفته میخواهم انتقام نسلم را بگیرم آن زمان‌ها،  این در حد یک آرزوی دست‌نیافتنی بود. اینکه آثارم حالا توسط نسل جوان خوانده می‌شود، نشاندهنده این است که آنچه من می‌نویسم هنوز زنده است که هنوز بازتابی از خود در آن می‌یابند، مطمئنا این یکی از مهمترین لذت‌هایی اســت که من به‌عنوان نویسنده میتوانم داشته باشم.به نوشته هفته‌نامه کوقیه انترناسيونال، آنی ارنو با آثاری برگرفته از داســتان زندگی خود، تصاویری از مســائل و دغدغه‌های شــخصی و در عین حال مسائل اجتماعی می‌نمایاند و به ایــن ترتیب به یک مرجع فکری برای تمام نسلها تبدیل شده که در من همبه فمینیسم پیوستند.  آنی ارنو حتی درباره اعتراضات سراسـری ایرانیان پس از مرگ مهسا امینی نیز همدلی و همراهــی خود را با جنبش زن، زندگی، آزادی اعلام کرد. آنــی ارنــو یکم ســپتامبر 1940 در خانــواده‌ای از طبقــه کارگــر در لیلبون برماندی بزرگ شــد. پدر و دنیــا آمد و در ن مادرش که کارگر بودند، بعد از خرید یک خواروبارفروشی در روســتا به مغازه‌داری مشــغول شــدند. پس از تحصیل در رشته ادبیات در دانشــگاه روئان و سپس بوردو در اوایــل دهه 1970 در آنســی به تدریس مشغول شد.

او از زندگی خود ســنگ به سنگ اثری ادبی ســاخته و در عین حال با پرداختن به ناشی از آن، میل طبقه خاستگاه خود، شرم به خروج از آن و تمام احساساتی که همراه با ارتقای اجتماعی است؛ بهنوعی یک اثر جامعه‌شناســی خلق کرده اســت. به بیان دیگر بهواسطه یک اثر اساسا اتوبیوگرافیک،تحوالت درونی یک زن دقیقی از سیر طرح را وسیع‌تر و فراتر از جامعه فرانسه از دوران پس از جنگ ترســیم میکنـد. آنطور که در مورد کتابش ســالها میگوید: این نه‌تنهــا داسـتان زندگی من بلکه داســتان زندگی هزاران زنی است که در جست‌وجوی آزادی و رهایی بودهاند. ارنو همچنین در رمانهایش به بررسی شرایط زنانی پرداخته که در طــول جنگ متولد شــده و در دهه 1990 دوران نوجوانی خــود را گذراندهاند: دوران کودکی، نوجوانی و جوانی را در کمدهای خالی(1974)بازگو میکند، در آنچــه میگوینــد یا هیــچ(1977)بــه خانـواده و والدینش میپــردازد و در جایــگاه 1983 -ترجمه فارســی: دینا کاویانی( 1977) -ترجمه فارسی: بهاره مرادی و سمانه محمدی مســاله آزادی اجتماعی را مطــرح میکند. یک زن« و »دختر دیگر« آثار دیگری از آنی ارنو است که به فارسی ترجمه شده است.

آنی ارنــو به الگویی برای نویســندگان نسل جدید بدل شــده، آنطور که ادوآر لویی در گفتوگو با روزنامه کانادایی پرس می‌گوید:»آنی ارنو به طبقه کارگر پرداخته و من از طبقــه زیرکارگر میگویم. ما آنچه را ادامه میدهیم که دیگری شــروع کرده؛ داســتانهای دیگــری را ممکن او خلــق کرد، او درهــا را باز کرد.« ماریا پورشـه، نویســنده کتاب »آتــش« در گفتوگو با لوموند میگویــد:»از آنی ارنو »نقش زبان در آمــوزش دختران« را آموخته اســت. او همچنین به مــن جســارت داد تا دغدغه اســتایل و نگرانی بابت زیبا به نظر رسیدن را کنار بگــذارم. او آینه تمامنمای واقعیت اســت.« آنی ارنو در آخرین رمانش مرد جوان(2022 )در متنی کوتاه و فشــرده به سراغ داستانی میرود که با مردی 30 سال کوچکتر از خودش در ســن 50 ســالگی زندگی کرده است؛ تجربهای که او را دوباره به جوانیاش وصــل میکند و او را بارها و بارها به چیزی که برایش ضروری اســت، یعنی نوشتن بازمیگرداند. این کتاب تأملی است در بلوغ و پختگی در گذر زمان که هر تجربه جدید را به تجربه‌هایی که پیش از آن بوده، پیوند میدهد و همانند صندوقچه‌های بزرگ از عکس‌العمل‌ها بازتاب میدهد. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانســه پس از اعطــای نوبل ادبیات بــه آنی ارنو از او بهعنــوان صــدای آزادی زنــان و فراموش‌شــدگان قرن تمجیــد کرد و در توییتی نوشت:آنی ارنو 50 سال است که در رمانهایش از حافظــه تاریخی و ژرف فرانسه مینویسد.