معامله‌گران دیگر نگران چه باشند؟

نسرین خدادادی،خبرنگار سازندگی_ در کوچه و بازار اصطلاحی وجود دارد که بهترین وصف برای وضعیت این روزهای معامله‌گران بورس تهران اســت. بهدنظر می‌رسد معامله‌گران در سلوک پرفرازونشیب خود در بورس تهران به مرحله بیخیالی طی کردن رسیدهاند و دیگر کاری به نوسان‌های این بازار ندارند.

بورس اوراق بهادار تهران در حالی در روند نزولی پایدار است که دیگر خبری از حمایت‌های پیدا و پنهان از ســهام موجود در بازار ســرمایه وجود ندارد و به نظر میرسد اغلب سرمایه‌گذاران در ترافیک فروش ســهمهای خود گرفتار هستند یا اینکه صرفا تماشاچی هستند و تا مشخص شدن شرایط حاکم بر معامالت بازار سهام، حضوری در گردونه معامالت بورس تهران ندارند. در این میان به نظر میرسد بیش ازهر زمان دیگری تکلیف مذاکرات هسته‌ای برای فعالان بازار مشخص است. چراکه احتمال میرود حداقــل در کوتاه‌مدت خبری از توافق در مذاکرات احیای برجام
نباشد. به طوری که طی روزهای اخیر اخبار متعددی رسید که گویا ایالات‌متحــده آمریکا از برجام و امضای توافق هسته‌ای پشیمان شده و اعلام کرده است که فعال قصدی برای احیای برجام ندارد. از این‌رو با به حاشیه رفتن مذاکرات احیای برجام، شرایط حاکم بر بازار سرمایه در مقایسه با قبل کمی فرق کرده و به نظر میرسد تکلیف بازار اندکی با تحوالت سیاسی روشن‌تر شده است. به طوری که در جریان دادوستدهای بورس تهران در هفته گذشته بازدهی بازار یادشده با کاهش حدود 4/2درصدی مواجه شــد و نماگر اصلی آن تا ســطح یک میلیون و 313 هزار واحد عقب‌نشینی کرد. این روند در حالی ادامه یافت که معامالت بازار سرمایه در هفته گذشته نیز عملکرد قابل قبولی نداشت.

چشم‌انداز بازار سهام

بازارها براساس چشمانداز تورمی در اقتصاد ایران حرکت خود را دنبال میکنند. از این‌رو در صورت منتفی شدن احیای برجام و اعمال تحریم‌ها یا تشدید آن، به نظر میرسد بازارها به مثابه قبل در یک دوره و برهه زمانی، تحت فشار شدید قرار خواهند گرفت. در صورتی که دولت بایدن بخواهد دوباره روی فروش نفت ایران سختگیری‌هایی اعمال کند یا دوباره یک اجماع جهانی بر سر تشــدید تحریمها شــکل گیرد و فروش نفت ما دوباره به سطح پایینی برسد، آن وقت با تنگتر شدن گلوگاه‌های فعلی درآمدی دولت، شرایط می‌تواند چالش‌سازتر شود و دوباره بازارها به این موضوع واکنش نشان میدهند. البته با توجه به تحوالت جهانی مربوط به اوکراین و مســاله تامین نیاز سوخت اروپا و اختالفات راهبردی روسیه و چین با آمریکا، سناریوبندی و تعیین دورنمای مشخص، پیچیده به نظر میرسد.

براساس تجربه و دلایل تاریخی، بازار سهام همواره کمترین اقبال را ازچنین شرایطی داشته است و گذشته بازار سهام در کشورمان هم همین موضوع را تایید میکند. در صورتی که ارکان بازار سرمایه با تصمیم‌ها و اهرم‌های قانون‌گذاری سعی کند بازار را در افتــادن در تله افتوخیزهای نامعمــول و غیرمنطقی دور کند، ممکن اســت روند بازار سهام مســیر دیگری طی کند. در این شــرایط رکودی و کم‌اقبال از بازار سهام، باید منتظر واکنش نهاد تصمیم‌گیر بود که چه تدبیری اتخــاذ میکند. تجربه نوع و کیفیت مداخله نهاد تصمیمگیر بازار سرمایه در زمان ترور شهید ســلیمانی نشان داد که در شرایط پرریسک چه کار درستی انجام شــد و چگونه برخی تصمیم‌ها توانست مانع خروج برخی پول‌ها شــود و حتی بعد از آن، چشمانداز بهتری در بازار سرمایه شکل گرفت. نقش ارکان تصمیمگیر در شرایط رکودی یا پرنوسان بازار سهام را نباید نادیده گرفت.

شرایط خاص بورس

بازار سهام در حال حاضر شرایط متفاوتی را تجربه میکند. سقوط‌های پی‌درپی شــاخص کل و قیمت سهام شرکت‌ها، به خصوص ســهامداران خرد و حقیقی را دلســرد کرده و موجب خروج پول‌های قابل توجهی از بازار شــده است. سیاست‌های انقباضــی بانک‌هــای مرکــزی در دنیا موجــب کاهش قیمت کامودیتی‌ها شده که این خود بر ســودآوری شرکتهای داخلی و صادرات‌محور تاثیرگذار بوده است. پیشبینی‌ها نشان میدهد تورم کشـورهای توسعه یافته و صنعتی در حالــت خوش‌بینانه تا پایان ســال میالدی آینــده همچنان با هدفگــذاری تورمی سیاستگذاران پولی اقتصادهای بزرگ جهان فاصله داشته باشد و این نهادها نتوانند به تحریک رشــد تقاضای مصرف‌کنندگان کمک چندانی کنند.

باید توجه داشت که این شرایط نزولی بازار سهام باعث شده است قیمت ســهام شــرکتهای زیادی به نقاط جذاب برسد. پیشبینی میشود به زودی این روند نزولی پایان یابد و رشدهایی در بازار سهام مشاهده شود، ولی احتمال رشدهای شدید و ثبت رکورد برای شاخصهای این بازار دور از انتظار است.