ظاهرا عزم مقامات دولتی بر این است که مردم کسب‌وکارهای خود را از پلتفرم‌های خارجی به پلتفرم‌های داخلی کوچ دهند

ایــن جمله جدیــدی نیســت. خیلی از پلتفرم‌هــای داخلی به مراتب بهتر از نمونه‌های خارجی‌اند و قابلیت‌های بهتـری دارند اما راهبرد جدیدی است که جمهوری اسلامی پس از آغاز اعتراضات آن را به کار گرفته اســت. به همین دلیل است که مقامات وزارت ارتباطات که باید در این روزها به فکر کار و کســب مردم باشند و از رفع فیلترینگ دفاع کنند، چندین بار با ادبیات مختلف مردم را تشویق می‌کنند تا از پلتفرم‌های خارجی به پلتفرم‌های داخلی کوچ کنند.

خبرهای سازندگی حاکی از این است که روبیکا قرار اســت جای اینستاگرام را بگیرد و این پلتفرم و ســوپراپ ایرانی، باید خود را برای یک جهش بــزرگ آماده کند. اما سوال این است که مردم، خاصه آنهایی که در پلتفرم‌های خارجی کسب‌وکاری راه انداخته‌اند، میلی به این کوچ دارند یا نه؟ برای پاسخ به این ســوال لازم است ابتدا گفته شــود که تشــویق ایرانیان به اســتفاده از تکنولــوژی داخلی قدمتــی دیرینه دارد و موضوع تازه‌ای نیســت. اساسا در دنیا، پس از وقوع هر جنگ و درگیری نظامی، کشورها به سمت سیاست‌های حمایتگرایانه حرکت میکنند تااز این طریق دو هدف را دنبال کنند ابتدا وابستگی‌های خود را به جهان خارج کم کرده تا ضربه‌های سیاســی و اقتصادی کمتری را متحمل شوند، دوم طی یک دوره سخت همراه با ریاضت، بتوانند در صنعت یا تکنولوژی محصولی هر چند سبک و کوچک تولید کنند تا از این طریق به نوعی حرفی برای گفتن داشــته باشــند. حتی در برخی از جوامع ایده ملی‌گرایی اقتصادی نیز بر همین اساس شــکل گرفت. در واقع ملی‌گرایــی اقتصادی، ایدئولوژیای اســت که مداخله دولت را بر ســایر مکانیسم‌های بــازار ترجیح میدهــد و تلاش میکند با سیاســت‌هایی مانند کنترل داخلی اقتصاد، نیروی کار و تشکیل سرمایه و کانالیزه کردن آن بــرای خودی‌ها، محصولــی را تولید کند تا تبدیل به ســرمایه ملی شــود و در خدمت اهداف کشور قرار گیرد.

ملی‌گرایان اقتصادی مخالف جهانی شدن و اســتفاده از مزایای تجــارت آزاد نامحدود هســتند و آن را زیر سوال میبرند. آنها طرفدار سیاست‌های حمایتی هستند و اغلب از خودکفایی ســخن میگویند و از آن حمایت می‌کنند. این افــراد در نگاه کلان‌تر معتقدند بازارها باید تابع دولت و در خدمت منافع دولت باشــند. به همیــن دلیل نیز گاه افرادی پیدا می‌شــوند تا با سیاســت‌های پوپولیســتی که بوی ملی‌گرایــی می‌دهد به جهت سیطره دولت بر بازار کســب‌وکار و اقتصاد، برنامه‌های خود را پیش ببرند.

با این زمینه، اکنون باید اذعان کرد که پس از اعتراضات داخلی و فیلترینگ اینستاگرام نه تنها بخشی از کسب‌وکار کوچک مردم که روی پلتفرم‌های خارجی ســرمایه‌گذاری شده بود حتی برخی از درآمدهای دولتی هم کاهش پیدا کرده است. به طوری که مدیرعامل شرکت ملی پست خبر داد که یک‌سوم مرسوله‌های پستی و معاملات از طریق پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام انجام میگرفت و فیلترینگ منجر به کاهش یک سومی درآمد پست شد. همچنین سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران اخیرا آماری را منتشر کرده که براساس آن، درصد شرکت‌هایی که در این مدت کاهش فروش را تجربه نکرده‌اند، تقریبا صفر است. بیش از ۴۱ درصد شرکتها ۲۵ تا ۵۰ درصد درآمد خود را در این مدت از دست داده‌اند و حدود ۴۷ درصد هم بیشتر از ۵۰ درصد کاهش فروش داشته‌اند. تنها ۱۱ درصد کسب‌وکارها نیز کمتر از ۲۵ درصد کاهش فروش را تجربه کرده‌اند که این ســازمان احتمال می‌دهدتحت تاثیر نوسان‌های کوتاه‌مدت باشند. بر این اساس ۵۳ درصد مشاغل اعلام کردند، روزانه ۵۰ میلیون تومان ضرر خواهند کرد. ۲۱ درصد نیز ضرر ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومانی و حدود ۱۸ درصد خسارت بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومانی را گزارش کرده‌اند.

قریب به ۸ درصد مشاغل نیز روزانه بالاتر از ۵۰۰ میلیون تومان خسارت می‌بینند: اگر تعداد کارکنان را شاخصی برای بزرگی شرکت‌ها بدانیم تقریبا همان ۸ درصدی که بالای ۲۰۰ نفر نیرو دارند احتمالا روزانه باالی ۵۰۰ میلیون تومان خســارت خواهند دید و همان ۷۳ درصــدی که زیر ۵۰ نفر نیرو دارنــد روزانه ۵۰ میلیون تومان خسارت خواهند دید.

دولــت و خصوصا وزارت ارتباطات بــرای عبور از این فشــاری که کســب‌وکارها بر آنهــا وارد می‌کنند، در حال حاضر یک پیشــنهاد بیشــتر ندارند. آنهــا تاکید می‌کنند رفع فیلترینگ اینستاگرام در دست آنها نیست و زمان آن هم مشخص نیست. سابقه ذهنی عمومی نیز اذعان دارد که وقتی توقیف و فیلترینگ نصیب یک پلتفرم خارجی میشود، بازگشت آن تقریبا غیرممکن است.زیرا مسئولان ایرانی بر نقطه‌ای دست میگذارند و شرایطی را برای رفع فیلتر یک پلتفرم خارجی بیان میکنند که مورد قبول مدیران آنها قرار نگرفته و نمی‌گیرد.

بر همین اساس، وقتی نمی‌توانند اسب سرکش خارجی را رام کنند به محصول نحیف داخلی امیدها میبندند و آن را چنان رخش اسب رستم بر می‌کشند تا هم از آن کار بکشند و هم به جنگ رقبای خارجی بروند. پیشاپیش متصور است که چه اتفاقاتی رخ میدهد. مسئولان ایرانی در دولت‌های پیشین نیز برای از بین بردن یک پلتفرم خارجی تلگرام دهها پلتفــرم ایرانی را راه‌اندازی کردند. بودجه‌های عجیب‌وغریب بــه آنها اختصاص دادند و دستگاه‌ها، وزارتخانه‌ها و ســازمان‌ها را از اینکه در تلگرام یا واتس‌آپ کانالی داشــته باشــند، منع کردنــد. با این حال آن اتفاقــی که منتظرش بودند به‌رغــم هزینه‌ها و بودجه‌های بسیار رخ نداد و آنهایی که رفته بودند، آرام‌آرام به این پلتفرم‌ها برگشــتند. اکنون که دوباره اعتراضات آغاز شــده است، آن نسخه قدیمی نیز به روز شده و اصرار و توجیه بر این است که مردم برای آنکه کمتر زیان اقتصادی ببینند، کســب‌وکارهای خود را بر پلتفرم‌های ایرانی همچون روبیکا منتقل کنند. چه آنکه زارع‌پور، وزیر ارتباطات گفت که زیرساخت‌های اینترنت را برای کســب‌وکارها، فعــال و موانع را برطــرف میکنیم.

او همچنین در پاســخ به این پرســش که اکنون قرار است به جای اینســتاگرام چه پلتفرمی استفاده شود بدون نام بردن از هیچ پلتفرمی گفت:ظرفیتهای داخلی موجود اســت. ما برنامه ویژه‌ای برای حمایت از پلتفرم‌ها و ظرفیت‌های داخلی پیشبینی کردیم تا زیرســاخت‌های سخت‌افزاری و ظرفیتی تقویت شـود تا بتوانند خدمات مورد نیاز مردم را باکیفیت و پرسرعت تامین کنند. ظرفیت‌های داخلی اصلا قابل مقایسه با گذشــته نیستند، از مردم دعوت میکنم از ظرفیت‌های داخلی اســتفاده کنند. زیرا قابلیت‌هایــی دارند که بعضا در برخی نسخه‌های خارجی وجود ندارد. بــا این حال و با وجود دعوت وزیــر از مردم برای کوچ به پلتفرم ایرانی، هنوز نه تنها آن اتفاقی که باید بیفتد، نیفتاده بلکه سرعت خرید ویپی‌ان به شدت افزایش یافته و گفته می‌شود که چند هزار برابر از گذشــته شده است. این اتفاق نشــان میدهد که یک بی‌اعتمادی مزمن نسبت به محصول داخلی و پلتفرم‌های موجود وجود دارد. یکی از کارشناســان رسانه میگفت، دولت باید مساله خود را در جای دیگری حل کند. اینکه پلتفرم‌ها را به دلیل دیگری محدود کند، مشکل و مســاله دولت را حل نمیکند. آنها باید زیربنای اقتصادی و فقر و بیکاری و تبعیض سیاسی و رفاهگرایی مدیران دولتی رااز بین ببرند. زیربنا که درست شود، روبنا هم خودبه‌خود حل خواهد شد. اکنون باید منتظر ماند و دید چنین اتفاقی میافتد یا دولت به راه خود میرود؟