یوآن در چه مسیری قرار دارد؟

مهتا معرفت،مترجم_ از اواسط آوریل، ارزش یوآن در برابر دلار تا حدود 10 درصد سقوط کرد. تعیین نرخ ثابت صبح‌گاهی روند این سقوط را آهسته کرد، اما آن را متوقف نساخت. واحد پولی یوآن در مسیر نزولی خود از مرزهای روانی بسیار مهمی گذشت. ارزش آن در ماه آگوست به ۶/۸ در برابر دلار رسید و به سطحی نزدیک شد که پس از بحران مالی 2009-2008 به آن پیوند Peg خورده بود. در 26 سپتامبر بانک مرکزی برای اولین بار پس از مراحل اولیه همه‌گیری، هر 7 یوآن را معادل یک دلار تثبیت کرد. دلیل این کاهش ارزش آشکار است. فدرال رزرو آمریکا برای مهار تورم نرخ‌های بهره را به شدت بالا برد. بانک مرکزی چین برای ثبات یوآن می‌توانســت به همان میزان نرخ‌های بهرهرا بالا برد. اما سیاست پول انقباضی با نیازهای اقتصاد ضعیف کشور همخوانی نداشت.اقتصادی که از رکود در بخش املاک و سیاست‌های سختگیرانه مهار کووید ضربه خورده بود.

نکته مبهم آن اســت که تــه این پلکان به کجا میرســد و سیاســتگذاران تا چه اندازه از آن مطمئن هســتند. برخی تحلیلگران نگران تکرار رویداد ســال 2015 هستند که در آن اجرای ضعیف سیاست کاهش ارزش یوآن به بروز جریان‌های خروج سرمایه منجر شد که ضعف بیشتر یوآن را به همراه آورد. اما چنین تکراری غیرمحتمل است. یوآن دیگر ارزش بیش از حد ندارد.منطقه هدف آن بهتر مدیریت می‌شــود و کنترل‌های سرمایهای بهتر اعمال میشوند. چین در گذشته واحد پولی خود را به دلار لنگر زده بود چون از آن می‌ترســید که یک سقوط بزرگ به هجوم به آن منجر شود. اکنون احتمال آن وجود ندارد که کاهش ارزش یوآن در برابر دلار به آشفتگی و هجــوم بی‌انجامد. به همین دلیل چیــن اقدامی جدی برای جلوگیری از آن انجام نمی‌دهد. اقتصاددانان در ارزیابی گزینه‌های ارزی چین گاهی اوقات ســهگانه غیرممکن را مطرح می‌کنند. یک کشور ممکن است همزمان خواستار ثبات نرخ ارز، استقلال پولی و جریان آزاد سرمایه باشد، اما فقط می‌تواند دو تا از آنها را داشته باشد. کشورهای ثروتمند عمدتا انتخاب‌هایی شفاف انجام میدهند.

چین بیش از هر چیز به ثبات نرخ ارز توجه کرده است. یوآن درمقایسه با روپیه هند، راند آفریقای جنوبی یا رئال برزیل تلاطم کمتری را به خود دیده اســت. اما چین همزمان و به ویژه پس از سال 2015 کنترلهای سرمایهای شدیدتری را اعمال میکند. این اقدام می‌توانــد ناکارآمد و ناراضی‌کننده باشــد. اما اصل»سهگانه غیرممکن« آن را غیرقانونی نمیداند.

چین همچنین میتواند از مبانی اقتصادی آســودگی خاطر
بگیرد. با وجود مصونیت نرخ ارز آن از نیروهای بازار قیمت آن به شکل منطقی تعیین می‌شود. متاسفانه بازارهای مالی چندان به این محاســبات توجــه نمیکنند.آنگونه که ژو شــیاچوان،رئیس‌کل وقت بانک مرکزی چین در سال 2016 گفت: آن‌ها در مواقع تلاطم و بحران مطابق مبانی اقتصادی پیش نمی‌روند. انتظــارات مرتبط با کاهــش ارزش یــوآن خودبه‌خود تکمیل می‌شوند بدون آنکه به وضعیت زیربنایی اقتصاد توجهی شود.

در ســال‌های 2016-2015 ،چیــن با هــدف بازگرداندن
ثبات و باورپذیــری بیش از 700 میلیاررد دلار ذخایر ارزی را به فروش رساند و کنترل‌های سرمایه‌ای را با جدیت بیشتری به اجرا گذاشــت. این کشور در محاسبه نرخ ثابت صبحگاهی یک عامل ضدچرخهای مرمــوز را معرفی کرد که هدف آن خنثی‌ســازی تمام حرکات ســفته‌بازانه بود. همچنین الزامات ذخیره‌گیری دیگری را به بانک‌ها تحمیل کرد تا هزینه سفته‌بازی با یوآن ســنگین‌تر شود. آن الزامات در سال 2020 برداشته و ماه گذشته مجددا اعمال شدند. با اجرای این اقدامات، مقامات چین اکنون اطمینان دارند کــه ارزش یوآن میتواند در برابر دلار کاهش یابد، بدون آنکه این کاهش خودبه‌خود تقویت شــود. به همین دلیل، این روزها به نظر می‌رســد یوآن کمتر به دلار آمریکا پیوند خورده باشــد.

اقتصاددانان بررسی کردند که یوآن تا چه اندازه از حرکات دلار در برابر دیگر ارزها تقلید میکند. این حرکت در روزهای تاریک ســال 2015 به صورت شانه‌به‌شــانه بود. اما در سال‌های اخیر تاثیر دالر به تدریج کاهش یافته است. شاید چین در روزهای اضطراب بزرگ مالی به دالر بچسبد، امــا احتمال مداخله برای دفــاع از ارزش یوآن در برابر دلار در
دیگر روزها اندک است. برای سیاست‌گذاران کشور مهم نیست که یوآن به طــور یکنواخت از پله‌ها پایین رود، به شــرط آنکه سقوط نکند.