ماجرای پهپادهای ایرانی چیست و ادعای فروش آنها به روسیه از کجا آغاز شد؟

گروه جهان: انگلیس، فرانسه و آلمان در نامه‌ای در خصوص استفاده روسیه از پهپادهای ایرانی در جنگ ایران از سازمان ملل خواســتند درباره اینکه آیا این مساله نقض قطعنامه شورای امنیت به شمار می‌رود یا خیر تحقیق کند.

این اولین بار نیست که غربی‌ها به پهپادهای ایرانی، این هواپیماهای کوچک بدون سرنشین، واکنش نشان می‌دهند مدعی استفاده روسیه از آنها در جنگ علیه اوکراین هستند. این موضوع حتی تحریم‌های جدید ایران نیز سایه انداخته و باعث شده که غرب محور تحریمهای خود را بر مدار کمک ایران به روسیه قرار دهد. ایران چندین بار اعلام کرد که در جنگ روسیه طــرف هیچ یک از دو طــرف منازعه نیست و خواهان پایان جنگ و اعلام صلح است اما این سخن و دیدگاه در نظر اروپایی‌ها و غربی‌ها و بر این اساس با واقعیت تلقی نشد. حتی اوکراین نیز با ادعای اینکه روسیه در این جنگ از پهپادهای ایرانی استفاده میکند، اعلام کرد که روابط سیاسی‌اش را با ایران کاهش میدهد. اولین بار یک مقام آمریکایی خبر داد که روســیه درصدد خرید پهپادهای ایرانی اســت.

جک سالیوان،مشاور امنیت ملی کاخ سفید، گفت که روسیه ازایران خواسته است صدها پهپاد بدون سرنشین با قابلیت حمل تسلیحات به این کشور تحویل دهد تا در تهاجم نظامی خود علیه اوکراین از آنها استفاده کند. نه ایران این خبر را تایید کرد و نه روسیه. با این حال برای ایران خبر خوشحال‌کننده‌ای بود.زیرا تسلیحات نظامی ایرانی مورد توجه کشورهای مهمی قرار گرفته بود. چنانکه روزنامه جوان در 22 تیر ماه امســال در گزارشــی با عنوان چرا روسیه از ایران پهپاد میخرد در صفحه اول خود نوشــت: جمهوری اسلامی ایران با پهپادهای خود که کاملا بومی اســت و وابستگی خاصی در جنبه‌های مختلف به کشورهای خارجی ندارد طی یک دهه گذشته قدرتی ایجاد کرده که صدای آمریکایی‌ها را هم مبنی بر از دست رفتن برتری مطلق هوایی در آسمان با وجود پهپادهای ایرانی درآورد. پهپادهای مختلف ایران ماموریت‌های شناسایی طولانی مدت با ارتفاع بالا، شناسایی‌های تاکتیکی و نزدیک خطوط نبرد، گشت رزمی، هدایت آتش توپخانه، پشتیبانی و جنگ الکترونیک و هدف‌یابی در عمق و انهدام اهداف خاص در عمق سرزمین دشمن به کار ارتش روسیه می‌آیند. اینها مواردی است که در هر یک از آنها ضعفی در عملکرد ارتش روسـیه در جنگ اوکراین چــه از نظر فنی و چه از نظر تحمیل هزینه‌های مادی قابل مشــاهده است.

گسترش اقبال کشــورهای مختلف به پهپادهای ایرانی از ونزوئلا در حیاط خلوت آمریکا گرفته تا تاجیکستان در آسیای میانه که به واسطه تولید بومی، عملکرد درخشان در صحنه‌های عملیاتی و قیمت و کیفیت مطلوب حاصل شده این بار روســیه را به خرید پهپاد از ایران متمایل کرده است. خریدی که می‌شد از طریق چین هم تامین شود اما عملکرد و تنوع پهپادهای ایرانی در عمل بسیار برتر از نمونه‌های همرده چینی و قابل رقابت و حتی در مواردی برتر از نمونههای غربی و ســاخت رژیم صهیونیستی ظاهر شده اســت. در مقابل، ایران هم نیازمندیهایی در برخــی عرصه‌های دفاعی دارد که در قالب خرید محصول یــا در یافت همکاری‌های علمی و فنــی و تجربیات طرف روســی قابل برآورده شدن است.

یک روزبعد از گزارش روزنامه جوان،روزنامه فرهیختگان که نزدیک به علیاکبر والیتی است در مطلبی بــا عنوان چــرا روس‌ها دنبال پهپــاد ایرانی هستند؟ با شرحی از تفاوت‌های جنگندههای روسی و پهپادها به این نکته اشاره کرد که تسلیحات روسیه به‌رغــم بهره بردن از فناوری بالاتر از لحاظ نظری با برخی صحنه‌های میدان نبرد انطباق ندارند.

این روزنامه درادامه همین گزارش نوشت:ایران همواره نشان داده است در ســخت‌ترین و دشوارترین شرایط
میتواند تسـلیحات را بــه مشــتریان و متحدان خود
برساند. این موضوع به ویژه در ونزوئلا مشهود است
که ایران یک کشور را در حیاط خلوت آمریکا به انواع سلاح‌های پیشرفته ازجمله پهپادهای مهاجر2 مهاجر6 مسلح کرده است. تسلیحات ایران به دلیل ســادگی، بهره بردن از طراحی مناسب و قیمت پایین می‌توانند به سرعت وارد تولید انبوه شـوند. از سوی دیگر ویژگی چنین سلاح‌هایی باعث شده ایران خود نیز همواره تعداد زیادی از آنها را در انبارهای خود داشته باشد و بلافاصله پس ازمواجهه با درخواست فوری مشتری به ســرعت آنها را به مقصد ارسال کند.ایــران از آنجا که خود مجبور بوده بــه دلیل صف‌آرایی گسترده مقابلش دست به جنگ نامتقارن برای برقراری توازن بزند، تسلیحاتی را طراحی کرده که به این راهبرد کمک کند. تسلیحات ساخته شده توسط ایران با وجود سادگی و قیمت پایین میتواند تبعات بزرگی بیافریند. یک روز بعد از این دو گزارش، وزیر خارجه ایران تماس تلفنی باهمتای اوکراینی خودضمن تکذیب ارسال پهپاد‌ایرانی به روسیه برای به کارگیری در جنگ علیه اوکراین گفت که طرح این ادعا از ســوی آمریکا در راستای اهداف و اغراض سیاسی خاص صورت گرفته اسـت اما یک ماه بعد، در مــرداد ماه مقام‌های آمریکایی در مصاحبه با رسانه‌ها دوباره این موضوع را مطرح کردند و مدعی شدند که ایران آموزش نیروهای روسی برای استفاده از پهپادهای رزمی ایرانی را از چند هفته پیش در این کشــور آغاز کرده اســت.

یک مقام آمریکایی به شبکه سی‌ان‌ان گفته بود: آموزش نیروهای روسی به عنوان بخشی از توافقنامه انتقال پهپاد از ایران به روسیه صورت گرفته اســت و این افراد طی چندهفته گذشته آموزش‌هایی رادر ایران فرا گرفته‌اند. در 6 شهریور ماه نیز یک مسابقه نظامی در کاشان برگزار شد که مورد توجه غربی‌ها قرار گرفت. در مســابقات بین‌المللی پهپادی ۲۰۲۲ کــه به عنوان
شکار شاهین و به میزبانی نیروی هوافضای سپاه در
شهرستان کاشان برگزار شــده بود 7 تیم از کشورهای
ایران، روسیه،بلاروس و ارمنستان و 2 تیم از کشورهای
هند و پاکســتان به عنــوان کشــورهای ناظر حضور
داشــتند. غربی‌ها از آن به عنوان  برگزاری تمرین‌های
مشــترک پهپادی با روســیه در پایگاه هوایی کاشان
نام بردند. کییف نیز روسیه را به استفاده از پهپادهای
انتحاری شــاهد-۱۳۶ ســاخت ایــران در حملات به
شــهرهای اوکراین متهم کرد اما روسیه استفاده ارتش
این کشــور از پهپادهای ایرانی در حملــه به اوکراین را تکذیب کرد. دیمیتری پسکوف، ســخنگوی کرملین
در واکنش به گزارشهای منتشــر شــده در خصوص استفاده روســیه از پهپادهای ایرانی در حمله به کییف
گفت: در عملیاتمان در اوکراین از تجهیزات روســی
استفاده میکنیم که نام کشور روسیه بر آنها حک شده
است.

با این حال بالفاصله وزارت خزانه‌داری آمریکا در همان شهریور ماه دست به کار شد و 4 شرکت و یک فرد ایرانی را مورد تحریم قرار داد. این وزارتخانه اعلام کرد که یکی از این شرکتهای ایرانی به دلیل مشارکت در ارســال پهپادهای ایران به روسیه جهت استفاده در
جنگ اوکراین تحریم شد. بدین ترتیب آرام‌آرام حضور، نمایــش هواپیماهای بی‌سرنشین ایران مورد غضــب غربی‌ها قرار گرفت و موضوع ادامه پیدا کرد تا دامنه آن به تحریم‌های مختلفی که اتحادیه اروپا وضع کرده بود، بکشد. اگرچه تاکنون استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین تایید نشده اما سه کشــور اروپایی به دنبال آن هســتند که با اهرم شورای امنیت، فاز دیگری از تحریمها را جلو ببرند.

دســت ایران در زمینه پهپادها در سه دهه گذشته پر
است. پهپاد فطرس که سال ۱۳۹۷ همزمان با سالگرد
آزادســازی سوســنگرد رونمایی شــد دارای مداومت
پروازی ۲۰ تا ۳۰ ساعت، حداکثر ارتفاع ۲۵۰۰۰ پا، برد
عملیاتی حدود ۲۰۰۰ کیلومتر و برد عبوری حدود ۴۰۰۰
کیلومتر و سرعت ۲۵۰ کیلومتر است. علاوه بــر ایــن، پهپــاد شــاهد ۱۲۹ پرتعدادترین پهپادهای عملیاتی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با طول ۸ متر ارتفاع ۳نتر ماموریتهایی نظیر اجرای جنگ الکترونیک رصد شناسایی و مراقبت و عملیات ضربتی و دارای مداومت پروازی ۲۴ ساعته، پهپاد شــاهین با ۲۳۰ کیلوگرم وزن از سنگین‌وزنترین پهپادهای نیروی زمینی ارتش که به واســطه در اختیار داشــتن مجموعه‌ای از حسگرهای پیشــرفته ازجمله دوربینــی با قدرت دید ۲۸ برابر میتواند دامنه عملیاتی‌خــود را به ۱۵۰ کیلومتر برساند و پهپاد کرار به عنوان اولین پهپاد ایرانی مجهز به موتور جت که اولین بار در ســال ۱۳۸۹ معرفی شد و تاکنون ۴ نسل را توسعه داده تنها بخشی از دستاوردهای پهپادی جمهوری اسلامی است.