آیا دوباره فاجعه‌ای در راه است؟

بهمن بهزادی،مترجم_ بعد از سال‌ها صعود پیاپی بازار مسکن، اکنون قیمت ملک در ۹ اقتصاد بزرگ دنیا کاهشی شده است، اتفاقی که میتواند به رکود جهان دامن بزند. دهه گذشــته داشتن خانه در اغلب نقاط دنیا به معنای داشتن یک درآمد آسان و تقریبا مطمئن
بوده است. قیمت‌ها سالهای پیاپی افزایش یافت و سپس در همه‌گیری کرونا به طرز عجیبی جهش یافت.
با این حال اکنون قیمت مسکن در ۹ اقتصاد ثروتمند جهان در حال کاهش اســت. افت قیمت در آمریــکا تاکنون اندک بوده اســت، اما در بعضی بازارها بسیار شدیدتر بوده است. در کانــادا خانه‌ها ۹ درصد کمتر از ماه فوریه قیمت میخورند. از آنجایی که تورم و رکود اقتصادی جهان را فرا گرفته است، یک اصالح عمیق در بازار مسکن محتمل است، اتفاقی که حتی آژانس‌های املاک را نگران کرده است.

اگرچه این امر مانندسال‌های 2007 تا 2009 بانک‌های
جهانی را منفجر نمی‌کند و بحرانی عظیم نمی‌سازد، اما رکود را تشدید می‌کند، وضعیت مالی گروهی از مردم را ویران می‌کند طوفانی سیاسی به راه می‌اندازد. علت اصلی این بحران افزایش نرخ‌های بهره است. خریداران در آمریکا وحشت‌زده مشاهده کرده‌اند که نرخ وام مسکن ۳۰ ســاله به 9/6 درصد رسیده است، بیش از دو برابر سطح یک سال قبل و بالاترین میزان
از آوریل ۲۰۰۲ .به عنوان مثال، فردی را در نظر بگیرید که یک ســال پیش میتوانست ماهانه ۱۸۰۰ دلار قسط وام مسکن ۳۰ ساله را بپردازد. او با این اقساط پارسال میتوانست ۴۲۰ هزار دلار وام بگیــرد، ولی با افزایش جدی نرخ بهره،حالا با این قسط تنها میتواند ۲۸۰ هزار دلار وام دریافت کند، یعنی ۳۳ درصد کمتر از پارسال همین موقع. این امر، خرید خانه را برای خریداران جدید سخت‌تر میکند، تقاضا را کاهش می‌دهد و
می‌تواند مالکان فعلی را تحت فشار قرار دهد و مجبور به فروش شوند. خبر خوب این است که کاهش قیمت مسکن مانند ۱۵ ســال پیش باعث رکود مالی حماسی در آمریکا نخواهد شد.این کشور وام‌های پرخطر کمتر و بانک‌های با سرمایه بهتری دارد. برخی از جاهای دیگر، مانند کره‌جنوبی و کشورهای شمال اروپا، شتاب ترسناکتری در وام گرفتن داشته‌اند و بدهــی خانوارها به حدود ۱۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است.

آنها ممکن است با ضررهای شدید در بانک‌ها یا شرکت‌های مالی مواجه شوند. رئیس بانک مرکزی سوئد این را به نشستن بالای یک آتشفشان تشبیه کرده است. اما بدترین بحران مالی مرتبط با مسکن در جهان همچنان به چین محدود خواهد شــد، که با اعتصابات سراسری گیرندگان وام مسکن هم همراه شده است. با این حال، حتی بدون سقوط در بانکداری جهانی، رکود مسکن تبعات بدی خواهد داشت. نخســت اینکه بازارهای املاگک آسیب‌دیده، بازار کار را تحت تاثیر قرار میدهند. دومین مشکل کاهش قیمت مسکن آسیب به رشد اقتصادی است. درسراسر جهان، خانه‌ها حدود ۲۵۰ تریلیون دللر ارزش دارند برای مقایسه، ارزش بازارهای سهام تنها ۹۰ تریلیون دلار اســت و نیمی از کل ثروت را تشــکیل می‌دهند. حــال از آنجایی که این ثروت در حال افت اســت، مصرف‌کنندگان احتمالا هزینه خود را کاهش میدهند. اگرچه اقتصاد رکودی‌ترچیزی است که بانک‌های‌مرکزی قصد دارند با افزایش نرخ‌های بهره ایجاد کنند، اما سقوط اعتماد می‌تواند به خودی خود این رکود را شدت ببخشد. مشکل دیگر افرادی هســتند که نرخ بهره وام مسکن خود را قفل نکرد‌ه‌اند و وام با نرخ شناور گرفته‌اند.یعنی الان با افزایش نرخ بهره باید هزینه بیشتری برای وام‌هایشـان پرداخت کنند و در سمت مقابل با افت ارزش ملکشان مواجه شــوند. هرچند تعداد نسبتا کمی در آمریکا چنیــن وام‌هایی دارند، اما از هر پنج وام ســوئدی، چهار وام نرخ بهره متغیر دارند. اینجاست که بعد سیاسی وارد می‌شود. بازارهای مسکن در حال حاضر میدان جنگ هستند. تشدید تشریفات اداری ساخت خانههای جدید در شهرهای بزرگ را بسیار سخت میکند و منجر به کمبود مسکن میشود. نســلی از جوانان احســاس می‌کنند که به طــور ناعادلانه از مالکیت خانه طرد شده‌اند. با نجات مکرر اقتصاد در ۱۵ سال گذشته، اکثر دولت‌های غربی وسوسه می‌شوند که دوباره برای کمک شروع به دخالت‌های بیشــتر کنند. در آمریکا ترس از فاجعه مسکن باعث شده که برخی از فدرال رزرو بخواهند نرخ بهره وام مســکن را کاهش دهد. گزارش شده است که اسپانیا در حال بررسی محدود کردن افزایش پرداخت وام مسکن است و مجارستان قبال این کار را انجام داده است.