سیدحسن خمینی با اشاره به اینکه راهی جز دموکراسی نداریم تاکید کرد:گفتگو تفهیم اتهام نیست

سبک زندگی و نوع پوشش مردم تغییر کرده است الگوی جامعه، دیگر علما، اساتید و حکام نیستند چاره‌ای جز حاکم کردن عقلانیت نداریم.                هم نگرانم و هم امیدوار

آیت‌الله سیدحسن خمینی معتقد است، خشونت مانع گفت‌وگو است. او همچنین می‌گوید:عقلانی‌ترین روش اداره کشور،دموکراسی اکثریت‌محور است که از صندوق رأی درمی‌آید و راه‌های دیگر، خطاها و هزینه‌هایی به مراتب بیشــتر دارند. یادگار امام با هشــدار نســبت به اینکه امروز بزرگترین مانع گفت‌وگوی واقعی و موثر در کشــور بسـط خشونت است، گفت: خشونت بلای خانمان‌سوزی است که می‌تواند کشور را به بدترین شرایط متصور برساند و رسانه‌ها وظیفه دارند همگان را نسبت به این خطر هشدار دهند.

سیدحســن خمینی در یک جمع مطبوعاتی و در دیدار با اعضای تحریریه پایگاه خبری بیان فردا ضمن ابراز همدردی با تمام کســانی که در اعتراضات اخیر، حمله تروریســتی به حرم شاهچراغ(ع)و حوادث سیستان و بلوچستان، عزیزان خود را از دست داده‌اند،گفت: چه از مردم عادی با هر مذهب و تفکر و چه از مأموران دولتی هر خونی که ریخته شود، متعلق به ملت بوده و از دست رفتن هر کدام آنها خسارت‌بار است.

بایدجلوی چرخه خطرناک را‌ گرفت

به گفته وی‌خشونت کینه‌های عمیق می‌آفریندباید جلو این چرخه‌‌خطرناک را گرفت،تلاش کرد تا ایجاد آرامش فضا برای اصلاح زمینه‌ها بروز اعتراضات،شنیدن سخن مردم فراهم شود که رسانه‌ها این میان نقشی اساسی بر عهده دارند.

وی افزود: البته وقتی از خشونت سخن می‌گوییم صرفا خشونت فیزیکی مدنظر نیست،خشونت کلامی را هم شامل می‌شود. بدین معنا که همانگونه که صحنه‌های تلخ و بعضا فجیع در خیابان‌ها خطرناک اسـت، خشم کلامی نیز ویرانگر تمام پیوندها و ارتباطات اجتماعی است.چه زبان به ناسزا و فحش گشودن و چه تهدید و خط و نشان کشیدن؛ جز تعمیق مشکلات و شکاف‌ها اثر دیگری ندارد.

البته توطئه‌های دشمنان خارجی،سرمایه‌گذاری‌ سازمان یافته و پیچیده آن‌ها روی اعتراضات داخلی را نباید دســتکم گرفت و همواره باید نســبت به آنها هوشیار بود و دیگران را نسبت به آنها توجه داد.

او همچنین در سخنانش در باب اهمیت امید درجامعه و زنده نگه‌داشتن آن به مفاهیمی همچون دموکراسی و جایگاه اقلیت و اکثریت در جوامع اشاره کرد سپس به اعتراضات و ناآرامی‌های 50 روز گذشــته در کشور پرداخت و نهایتا گفت‌وگو را راه‌حل برون‌رفت از شرایط فعلی و عاملی برای پرهیز از خشونت دانست.

مکانیسم عمل حکومت باید عقلایی باشد

وی افزود:مکانیسم عمل حکومت باید عقلایی باشــد. یعنی اینکه شــما وقتی میگویید مــردم باید انتخاب کنند، معنایش این است که عاقلانه‌ترین طریقی که ما می‌توانیم بگوییم راهی اســت که مردم انتخاب کنند. حتی اگر 51درصد موافق باشند و 49درصد قبول نکنند، باز هم شما نظر آن 51 درصد را می‌پذیرید.با اینکه میدانید به هر حال آن 49 درصد هم مردم هستند. آن وقت نکته‌ای پیش می‌آید که این اکثریت تــا چه حد می‌تواند تصمیم بگیرد؟ یعنی میزان حدود و ثغور اختیارات آن چقدر است؟ نظر مردم چقدر متبع است؟

 اکثریت ملاک اطاعت است

وی افزود: الان عمده دلیلی که همــه آن را برای نظام دموکراتیک قبول دارند، عقلانیت است.چراکه بر اساس عقلانیـت، بهترین و کم‌ هزینه‌ترین روش این است که نظر اکثریت مالک باشد.این طورنیست که‌ هرچه مردم می‌گویند، درست باشد. فرض کنید در هند، هندوها گفتند که سر همۀ مسلمانان را بایدبرید یا درعراق همه سنی‌ها گفتن سر شیعیان و یا در ایران، شیعیان گفتند سر سنی‌ها را. آیا باید تبعیت کرد؟! هیچکس این موضوع را قبول نمی‌کند. پس محدوده تصمیم‌گیری اکثریت نیز چارچوب دارد.

یــادگار امــام(ره)ادامــه داد: پـس خواسـت اکثریت قیودی می‌خـورد که بر اساس آن سوسیال‌دموکراسی و لیبرال‌دموکراسی به عبارتی،دولت‌های حداقلی و حداکثری پدید می‌آید. اتفاقا لیبرال‌دموکرات‌ها کمترین حق را به اکثریت می‌دهند.یعنی می‌گویند اکثریت حق دارند که در محدودۀ خیلی کلان ورود کنند و حق ورود در زندگی شخصی مردم را ندارند.سوسیال‌دموکراسی‌ها یک مقدار بالاترند،می‌گویند اکثریت حق بیشتری دارند مالیات را زیادتر می‌گیرند و در زندگی خصوصی مردم بیشتر دخالت می‌کنند. دولت‌های سوسیالیسم شرقی خیلی بسته‌تر بودند، یعنی در همه چیز مردم دخالت می‌کردند.ولی باز همان هم تا یک محدودهای دخالت می‌کردند.دراعلامیۀ حقوق بشر،که میگویند اعالمیە مثلا جهانی است، آزادی‌هایی را برای تکتک افراد تضمین کرده‌اند.مثلا نمی‌شود ظلمی به زن کرد و نمی‌شود ظلم به اقلیت‌های مذهبی کرد.

یادگار امام(ره) ادامه داد: نکته بعدی این است که چرا باید به حرف اکثریت در صورتی که میدانیم حقیقت نیست، گوش کنیم؟ مثال جوامعی که شــورش حاشیه بر متن دارد، همۀ طبقات اندیشمند جامعه 25 درصد و 75 درصد بی.سواد هســتند. در چنین جوامعی چرا باید به حرف اکثریت گوش کنیــم؟ اینجا تبعیــت از اکثریت بر مبنای عقلانیت است؟ عقلانیت عملی،یعنی: اول، کاری که شما می‌کنید، هزینه‌ای کمتر از فایده‌ای که دربردارد، داشته باشد.دوم،راه‌های کم هزینه‌ دیگری وجود نداشته باشد. این عقلانیت است. وی سپس با طرح این سوال که ما چرا سراغ دموکراسی میرویم؟!  گفت: چون عقلانیت به ما این را می‌گوید.ضمن اینکه کم‌هزینه‌تر اســت؛ بشــریت هم به این نتیجه رسیده که این مسـیر در درازمدت بیشتر جواب میدهد. اما آیا در همۀ جوامع موضوع به همین شکل است؟ چون در جوامعی که اقوام بسیار متکثری دارند، مانند لبنان، دموکراسی منجر به خرد شدن اقلیت می‌شود. در این جوامع قدرت را بر اساس خود قانون اساسی تفکیک کرده‌اند مثل عراق. در عراق کردها می‌گویند که اگر قرار است قدرت با رأی اکثریت باشد،کردها که در اقلیت‌اند نمی‌توانند نقشی ایفا کنند. درحالی که فرض عقلانی بر این است که یک سیستمی روی کار بیاید که در جهت نفع همه باشد.

راهی غیر از حرکت دموکراتیک نداریم

وی یادآور شد: ما در همین طول عمر خویش دیده‌ایم مردم به کسانی رأی دادند که از دید مــا خطا بود ولی مردم رأی هم دادند. اما این هم مهم نیست و مردم خودشان مسیر خود را اصلاح می‌کنند.حالا سؤال جدی شــما این است کــه با همۀ این‌ها و با همۀ قیوداتی کــه گفتیم، آیا راه دیگری در دموکراســی وجود دارد؟ من نمی‌شناسـم. بــه نظر من، عقلانی‌ترین روش اداره کشور دموکراسی اکثریت‌محور است که از صندوق‌های رأی درمی‌آیـد و راههای دیگر، خطاها و هزینه‌هایی به مراتب بیشتر دارند. سوال بعدی این اســت که آیا هر چه از این روش درمی‌آید، درست است؟ نه!

راه‌حل چیســت؟ این است که شــما بیایید و دوباره با مردم صحبت کنید. شما بیایید نظر خود را بدهید تا مردم به شما رأی بدهند ، اما اینجا اشکالی کاملا وارد است که گروه‌هایی هستند که نمی‌گذارند این روش محقق شود. یادگار امام ادامه داد: اگر کسانی هستند که نمی‌گذارند بخشی از جامعــه وارد این رقابت سادۀ ســالم در انتخابات بشوند، کارشان به دور از عقلانیت است وروش دیگری را جایگزین دموکراسی و حاکمیت اکثریت مردم کرده‌اند. در این صورت فواید دموکراسی کــه همان هزینه‌های کمتر است به دست نمی‌آید. با فرصت ندادن به بخش‌هایی از جامعه در انتخابات‌ها، حذف‌شــدگان نمی‌توانند خرد خودشــان را در جامعه نشان دهند و جامعه از آن محروم میشود.

یادگار امام(ره) در بخشــی دیگر از سخنان خود درباره سوال یکی از حاضران که معتقد بودکنشگران اصلاح‌گرا در این ساختار به بنبست رسیده‌اند، گفت: اگر بن‌بست هم برسیم دوباره راهی غیر حرکت‌ دموکراتیک نداریم.

ممکن است کسی انتظار داشته باشد که با یک حرکت اجتماعی، همه چیز عوض شود. این طور نیســت. اما واقعاهمین دولت‌های مختلف که تاکنون آمدندیکسان بوده‌اند؟وی در ادامه سخنان خود با بیان اینکه فضای رسانه امروز نسبت دهۀ 70 اصلا قابل مقایسه نیست یادآور شد: درست است که الان هم امکان طرح خیلی مسائل وجود ندارد اما میزان سخنانی که شما اکنون می‌توانید در رسانه‌های داخلی مجوزدار خودتان طرح کنید خیلی بیشتر از قبل است. بخشــی از این مسأله ناشی از واقعیت جهانی به واسطۀ پیدا شدن‌شبکه‌های مجازی و ماهواره‌هاست. شما قبلا اخبار را از روزنامه‌ها دنبال می‌کردید اما امروز همه چیز را آنلاین می‌بینید از آن بالاتر الان‌ شما خودتان کنشگر درخبر هستید، یعنی خودتان خبر می‌گذارید، برای خبرها کامنت می‌گذارید، نسبت به خبر اظهارنظر می‌کنید. یعنی شهروندان خود وارد عرصۀ تولید خبر و حواشی خبر شده‌اند و حالا هر کسی به اندازۀ فهم خویش مطالب را تحلیل و منتشر می‌کند، در حالی که قبال صرفا باید خبرنگار این کار را انجام میداد که گزارشش در شورای سردبیری طرح و بعد از حذف و اصلاح چاپ می‌شد.

سبک زندگی و نوع پوشش مردم تغییر کرده است

دهه‌های قبل در یک شهر شاید صرفا یک سینما وجود داشت اما الان دیگرهمه چیز از سبک زندگی‌ها تا نوع پوشش‌ها تغییر یافته و الگوهای اجتماعی تغییر کرده‌اند،شاهد ظهور اینفلوئنسرها سلبریتی‌ها هستیم این در حالی است که قبلا الگوی یک جامعه‌ای فقط اساتید دانشگاهش، علمایش، حکام و... بودند. الان الگوی جوانان شما هیچکدام از اینها نیستند. چرا؟ به خاطر اینکه اصلا یک بخش دیگری در حال فعالیت است. این تغییرات منحصر به ایران هم نیست، جهان عوض شده است اما اینکه ما بگوییم در یک مسیری هستیم که دیگر هیچ کاری نمیشود کرد، این را قبول ندارم؛ این را هم بگویم اینکه گفته شود تمام کارهایی که در گذشته اتفاق افتاده است، بی‌خاصیت بوده نیز درست نیست.

همه چیز از سبک زندگی‌ها تا نوع پوشش‌ها تغییر یافته و الگوهای اجتماعی تغییر کرده‌اند و شاهد ظهور اینفلوئنسرها و سلبریتی‌ها هستیم. این در حالی است که قبلا الگوی یک جامعه‌ای فقط اساتید دانشگاهش، علمایش، حکام و... بودند. الان الگوی جوانان شــما هیچکدام از اینها نیستند. این تغییرات منحصر ایران هم نیست، جهان عوض شده است.

هم نگرانم، هم امیدوار

وی در ادامه سخنان خود بااشاره به برخی پرسش‌های حضــار در خصوص سخنانش گفت: فــرض را بر این بگذاریم که در یک انتخابات بسیار آزاد، همین تفکری که شــما الان از آن بدتان می‌آید 80 درصد رأی آورد، آن وقت هم ناامید نشو. آن وقت هم چه باید بکنید؟ برو تلاش کن که بخشی از جامعه را راضی کنی.

او در پاسخ به این سوال که آیا بیشتر نگران هستید یا امیدوار؟ گفت: هم نگرانم و هم امیدوار. امیدم بیشـتر است. کالا آدم خوشبینی هستم. هم آن کسی که نیمه پر لیوان و هم آنی که نصفۀ خالی را میبیند هر دو واقع‌بین هســتند. اما یکی با دیدۀ امید می‌بینـد، آن دیگری با دید یأس. بالاخره باید تلاش کرد.

یــادگار امام ادامــه داد: آن امری که امــروز جامعۀ ما از آن تهی شده، این اسـت که امروز همه مشــغول کار سلبی هستند. در ســریال روزی روزگاری شخصیت قلیخان را یادتان هســت؟ آن دیالوگ، خیلی دیالوگ قشنگی اســت که گفت قلی خان، خان نبود، دزد بود، اول جوونیش با خودش نذر کرد که اگر صد تا قافله را در این دشت، لخت نکند، کارش را ول نکند. به نذرش عمل کــرد. صد تا قافله را لخت کرد. بعــد که رفت با خودش عهد کرد که یک قافله از این صحرا سالم عبور بدهد.

نتوانست، مشغول‌الذمۀ خودش شـد. امروز هم دزد به اندازۀ کافی که به همۀ قافله‌ها بزند، هست؛ شما سعی کنید یک قافله را عبور بدهید.

باید مسیر گفتوگو را بدون ترسیدن بسط داد

وی در ادامه، درخصوص وقایع اخیر در کشور گفت: در شــرایط تلخ و حســاس 50 روز اخیر هم که شــاهد اعتراضات و اتفاقات ناگواری در سطح کشور بوده‌ایم، باز هم باید به این نگاه توجه کنیم که چارهای جزحاکم کردن عقلانیت و در پیش گرفتن رویکردهای راه‌حل محور نداریم.

یادگار امام(ره) تصریح کرد: در جا زدن در تلخی‌ها؛ هر چقدر هم آن تلخی‌ها عمیق و تکاندهنده باشند؛ دردی را درمان نمی‌کنند و در این میان رسانه‌ها وظیفه بسیار خطیری را بر عهده دارند. وی توصیه کرد: رســانه‌های داخلــی نباید صرفا به انعـکاس تلخی‌ها بپردازند و به تحریک احساســات و تشــدید تقابل‌های اجتماعی مشغول شوند بلکه باید به دنبال باز کردن افق روشن به روی مسئولین و مردم باشند و در این راستا با کمک نخبگان دلسوز راههای برون‌رفت از وضع کنونی را ارائه دهند.این راه‌حل‌ها باید مشفقانه و معطوف به آرام کردن فضای اجتماعی باشد.

سیدحسن خمینی یادآور شــد: همانگونه که در بیانیه 6 بندی خویــش گفتم، گفت‌وگو تنهـا راه برون‌رفت از بن‌بست‌های اجتماعی اســت. اگر رسانه‌های داخلی برخــوردار از آزادی عمل باشــند، مهمترین مرجع برای تحقق این هدف هستند؛ولو در ابتدای امربامقاومت‌ها و بازخوردهــای منفی مواجه شــوند. اما باید مســیر گفت‌وگو را بدون ترسیدن از واکنشهای اولیه گشود و آن را بسط داد.

گفتوگو به معنای تفهیم اتهام نیست

وی ادامه داد: درباره گفت‌وگو لازم اســت این نکته را هــم اضافه کنم که گفت‌وگو نه تفهیــم اتهام به طرف مقابل اســت و نه به قصد اقناع او انجام میپذیرد. در گفت‌وگویی که برای حل مشــکلات کشور مطرح کردم اصلا قصد نباید حتی کشـف حقیقت باشد. بحث برای کشــف حقیقت در جای خود کاملا درسـت است ولی گفت‌وگو برای یافتن راه‌حلی است که همه ضمن حفظ عقاید خود به آن تن دهند و آن  مفیدترین راه بدانند.

سیدحسن خمینی تصریح کرد: گفت‌وگو البته در سطح ملی درانتخابات سالم تجلی می‌یابد.یعنی همه حرف‌ها در آنجا زده می‌شود و مردم هم آن کسی می‌خواهند را انتخاب میکنند.

وی با بیان اینکه در گفت‌وگو باید طرفین خود را هم سطح دیگری بدانند، ادامه داد: و صد البته هرگز نباید به مقدسات و محترمات طرف مقابل توهین کنند. به خاطر همین هم خشــونت پایان گفت‌وگوست چراکه خشــونت، توهین عملی است. پس دشــنام،توهین، خشونت وستیزه‌جویی راه هر گونه گفت‌وگو را میبندد.