وزارت بهداشت درتامین دارو ناتوان است این‌ موضوع باعث شده تا این وزارت‌خانه کارکرد خودرا به عنوان مرجعی برای درمان افراد جامعه ازدست بدهد

معصومه رضایی، گروه اجتماعی

6 بیمار مبتلا به دیستروفی در دو ماه گذشــته به دلیل کمبود دارو جان خود را ازدست داده‌اند.این فقط‌‌بخش کوچکی از عوارض نایاب بودن دارو در کشور است. آن هم در شرایطی که کمتر از یک ماه پیش، وزیربهداشت خبر داده بود که تا هفته آینده و با واردات دارو مساله کمبود دارو حل می‌شود.حالا،اما ماجرای نبود دارو فقط مختص بیماری‌های خاص نیست و شامل بیماری‌های زمینه‌ای حتی امراض پیش پاافتاده مانند‌سرماخوردگی هم می‌شود.

براساس تحقیقات خبرنگار سازندگی، داروی فنوفیبرات کــه درمانــی بــرای چربی خون است در داروخانه‌ها نایاب شــده اســت؛ ایــن دارو را شــاید اگر شـانس بیاورید در بازار سـیاه با قیمت‌های عجیب‌وغریب پیدا کنید. یا مثــا گلی‌کالزید کــه داروی تخصصی بیماران مبتلا بــه دیابت اســت در هیچ داروخانه‌ای در تهران پیدا نمی‌شود.در این میان، حدود دو ماه پیش تاکنون نبود آنتی‌بیوتیک بیداد میکند، حتی خبری از سرم‌های معمولی هم نیسـت. البته مسولان وزارت بهداشت می‌گویند آنتی‌بیوتیک‌های مانند آزیترومایسین تاثیری در درمان کرونا یا آنفلوآنزا ندارد؛ بنابراین بود و نبودش مهم نیست. بر همین اساس هم معاون درمان وزارت بهداشــت گفتــه بود کــه در درمان بیماری آنفلوآنزا نیازی به تجویز آنتی‌بیوتیک وجود ندارد. درباره کمبود سرم هم گفته‌اندکه بیمارستان‌ها به شکلی بی‌رویه برای بیماران ســرم تجویز می‌کننــد و همین باعـث کمبود این قلم دارویی شــده است. البته به نظر می‌رسد این نوع پاسخگویی نه مردم نیازمند به دارو را قانع میکند و نه در جهت شفاف‌سازی اسـت. زیرا در اوج کرونا که در ســال‌های 1399 و 1400 رخ داد و تجویز ســرم در اوج خود قرار داشت،سازوکار سلامت کشور هیچگاه با کمبود سرم روبه‌رو نبود.

اما دلیل کمبود دارو چیست؟ برای این موضوع یک دلیل مطرح نیست و مجموع دلایلی در بروز آنچه حالا با عنوان نایاب شدن بسیاری از اقلام دارویی مطرح شده، وجود دارد.

همه این عوامل باعث شده تا وزارتخانه‌ای بــا عنوان وزارت بهداشــت و درمان کارکرد خود را از دست داده و مردم را نســبت به توانایی‌های خود ناامید کند. احتــکار دارو و عدم تولید و باد خوردن مـواد اولیه در کارخانه‌ها، پرداخت نشدن بدهی‌های سازمان تامین اجتماعی داروخانه‌ها و تحریم‌ها، همگی در معضل به وجود آمده مقصر هستند.شرکت‌ها دارو تولیدنمی‌کنند تــا قیمت‌ها بــالا رود و داروخانه‌ها هم بــه دلیــل بدهی‌های سازمان تامین اجتماعی از پخش خودداری می‌کنند.

سیدعلی فاطمی خصوص علت افزایش قیمت‌ بی‌رویه داروها، به خبرآنلاین گفته:افزایش قیمت دارو واقعا لازم بــود، ولی دیرهنگام انجام شد. ما یــک افزایش قیمت با اجرای طرح دارویار داشتیم خیلی از شرکت‌ها به افزایش قیمت اعتراض داشــتند. اگر ما همان زمان افزایش قیمت‌ها را اعمال میکردیم، الان بــا کمبــود داروهــا مواجــه نمی‌شــدیم. کارخانه‌ها زیانده بودند و نمی‌توانستند تولید کنند. از سویی چون کارخانه‌های ما عمدتا سهامی عام هســتند، بایــد به ســهامداران پاسخگو باشد.

دولت در مهرماه با افزایش قیمت‌ها موافقت کرد و ما دو ماه مرداد و شهریور را از دست دادیم. در آن زمان کارخانه‌ها تولید نکردند یا تولیدشان کم شد. نتیجه‌این کاهش تولید هــم در آبان‌ماه خود را نشــان داد. این قطعا یک سوءتدبیری بود بایدزودتر پیشگیری می‌شد. اگر واقعا افزایش قیمت نیاز نبود، چرا در مهرماه با آن موافقت شــد و اگر لازم بود چرا زودتر انجام نشد؟ نایب‌رئیــس انجمن داروســازان ایــران در واکنــش بــه واردات دارو عنــوان می‌کنــد: اکنون واردات دارو همانند نوشدارو بعد مرگ سهراب اســت. دولت باید زودتر با واردات جبران می‌کرد. برای این کار هم دو ماه تعلل کردند و دو هفته پیش وزارت بهداشت موافقت کرد هشــت قلم آنتی‌بیوتیــک به صورت فوریتی وارد کشــور شود. حال اینکه آنتی‌بیوتیک وارد کشــور و از گمرک خارج شود و به دست مردم برسد، زمان طولانی برای آن صرف می‌شود. کمبود دارویی عمدتا داروهای داخلی است داروهای معمولی‌مثل شربت‌سرماخوردگی ســرفه، تب‌بر و آنتی‌بیوتیک که سالهاســت در ایران تولید می‌شوند. علت اصلی، کمبود مواد اولیه نبوده، زیرا بسیاری از شــرکت‌ها مــواد اولیه داشــتند،امــا تولید نکردند. چراکــه با قیمت آنتی‌بیوتیک‌ها مشکل داشتند. پیش از این ارز ۴ هــزار و ۲۰۰ تومانی بود و ۹ درصد مالیــات بر ارزش افزوده، عدد بزرگی نبود، اما زمانی که ارز ترجیحی تبدیل به ارز نیمایی شد، این ۹ درصد مالیات عــدد قابل توجهی شد. ۱۵ درصد تقریبا قیمت دارو را گران‌تر کرد. به همین خاطر بسیاری از شرکت‌ها اصال توان مالی خرید مواد اولیه را نداشتند. آنچه اخیرا ســندیکای تولیدکنندگان دارو گفته اســت این بود که ۶۰۰ میلیون دلار مواد اولیه درگمرک‌ هست ولی ما نمی‌توانیم خرید کنیم.

اما به نظر می‌رسد ماجرا فقط داستان داروهای داخلی و عدم تولید نیســت. در روزهای گذشـته هــم خبری از وارد نشــدن داروهای مختص بیماری دیستروفی و مرگ 6 بیمار منتشــر شد. مدیرعامل انجمن حمایــت از مبتلایان به دیســتروفی در همین مورد گفته: اصل ماجرا این است که هرچه از عدم توزیع دارو می‌گــذرد بیماران دارند از بین میروند، اگر فوت هم نکنندضعیفتر می‌شوند به دستگاه تنفسی وابسته می‌شوند. بیماری که به دســتگاه تنفسی وابسته شــود باید چهار سال دارو بگیرد تا دوباره بتواند از دستگاه جدا شود.

در همین دو ماه اخیر 6 بیمار فوت شدند، تعداد زیادی از بیماران به دستگاه‌های تنفسی وابسته شدند، مساله مهم این است که اگر بیماری به دســتگاه وابسته شود دیگر به ســختی میتپ‌تواند با مصرف قرص سلامتی خودش را به دست بیاورد.

حالا به نظر می‌رسد با اتفاقات رخ داده در حوزه دارو که کشور با کمبود داروهای وارداتــی و حتی داروهای تولید داخل هم روبه‌رو است وزارت بهداشت و درمان به عنوان مهمترین مرجــع در این زمینــه کارکرد خود را از دســت داده و نمی‌تواند اصلی‌ترین رسالت خود که همانــا نجات جان انسانهاست را انجام دهد.