آنچه سبب قدرت و شوکت پیامبر اسلام شد، نرم‌خویی و مهرورزی او بود

عمادالدین باقی، جامعه‌شناس و پژوهشگر حقوق بشر

این تصور که نرمی و انعطاف موجب گستاخی‌مخالفان می‌شود و نشانه ضعف سیستم است،اشتباهی‌راهبردی است که دلیل اتخاذ سیاست رانندگی در جاده یکطرفه با فرمان بریده یا به بیان دیگر مشت آهنین بود زمانی روزنامه کیهان اعلامش کرد. این راهبرد در سیاست خارجی و در اقتصاد (مانند دستگیری‌ها و احکام اعدام برای متهمان بازار ارز و ســکه و...) و آموزش،سیاست، انتخابات و... خود را نشان داد. وضع موجود محصول همین سیاست مشت آهنین است ولی حتی در چنین شــرایطی اعلام می‌شود ۲۲۷ نفر از نمایندگان مجلس در نامه‌ای به رییس قوه قضائیه خواهان اعدام هر چه سریع‌تر معترضان محکوم به محاربه شدند و درحالی که هیچ لیستی از اسم‌ها و امضای آن‌ها منتشر نشده، تیتر یک روزنامه همسویشان می‌شود و فرد دیگری با انتساب صفات زشت می‌گوید: اراذلی که دانشگاه شریف را متشنج می‌کنند را اخراج سپس 10تا 15سال ممنوع‌الخروج کنید تا وحشی‌گری دانشگاه تمام شـود و نمی‌خواهند درک کنند که همین نــگاه و ادبیات کار ملک و ملــت را به اینجا رسانده اســت.

ســال 1386 وقتی درباره نادرستی سیاست مشــت آهنین و تاکیــد بر روش امام علــی(ع) در چگونگی برخورد با تروریســتی به نام ابن ملجــم و درباره لزوم دقت زیاد در دادرســی متهمان به اقدامات تروریستی در اهواز،رعایت حقوق آنان همچنین لزوم‌ برخوردهای متفاوت متهمان درجه دوم و سوم که نقش‌ مستقیمی در جرم نداشــتند یا بعضا هیچ نقشی نداشتند سخن گفتم، پاسخ این بود که اگر قرار بود به این توصیه‌های حقوق بشری شما عمل کنیم باید سال‌ها پیش‌حکومت را به دشمن واگذار می‌کردیم.

باورم این نیست که چنین دیدگاهی عمومیت داشته ولی این تصور، اشتباهی مهلک بود زیرا تجربه نشان داده که حکومت‌های مداراجو پایدارترند و روش‌های سخت، پایداری شکننده‌ای در پی دارد. اکنون گذشت زمان با هزینه‌های سنگینی نادرستی آن روش را ثابت کرده است و گواهی بر صدق سخن قرآن می‌دهد که آنچه سبب قدرت و شوکت پیامبر اسلام شد، نرمخویی و مهرورزی او بود و خطاب به پیامبــر م‌یافزاید: اگر چنیــن نبودی همه از گرد تو پراکنده می‌شدند(النفضوا من حولک)و به پیامبر توصیه میکند:

مخالفانت را ببخش و برایشــان دعا و استغفار کن و با آنان در کارها مشــورت کن فَبِمَا رَحْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى ٱلْأَمْرِ(آل عمران ۱۵۹)

آری رمز اقتدار و نفوذ پیامبر و گسترش قدرت او در زمانی کوتــاه، نرمخویی و احترام، حتی بــرای مخالف بود. در طول هفته‌های اخیر افــراد مختلفی در جامعه بــا وجود معترض بودن و همدلی با معترضان به آنها اضافه نشدند و مشارکت می‌دانی نداشــتند. به همین دلیل برخی از براندازان بارها قشر خاکستری رامخاطب قرار داده و می‌گفتند چراباوجود مشاهده این‌ صحنه‌ها تماشاگرید؟ اما این قشر خاکستری مهم‌ترین‌دغدغه‌اش حفظ ایران و بهبود وضعیت بدون خشــونت و ناامنی است. شواهدی نشــان می‌دهد که قشر خاکستری که تاکنون نه تنها تغییر عملی ندیده ممکن است مشاهده مواضع برخی از مسئولان و چهره‌های دولتی و سیاسی و همچنین انتشار صحنه‌های خشونت‌آمیز به اعتراض میل پیدا کند. برای حفظ آن‌ها و عدم میل به اعتراض، باید تغییرات عملی زودتر آغاز شود تا آن‌ها آن را مشاهده کنند. درس اصلــی و بــزرگ و در عین حال پیش پــا افتاده در ماجرای مهسا این بود که فشــار موجب طغیان می‌شــود و بالاخره در فرصتی ســر باز می‌کند و دیگر قابل محدود کردن منکوب شدن‌ نیست پس باید دست از ادامه روش فشار بردارند، سازوکارها درونی جامعه اعتماد کنند.