چگونه ترامپ، جمهوری‌خواهان را از پیروزی حداکثری در انتخابات میاندورهای باز داشت و ناخواسته باعث تقویت بایدن و دموکرات‌های آمریکایی شد؟

بهتاش باقریان، نویسنده و محقق

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا سه‌شنبه هفته گذشته در سطح ایالتی و فـدرال برگزار شــد. در این انتخابات در ســطح ایالتی انتخابات فرمانداری‌ها و مجالس ایالتی در بیش از 30 ایالت و در سطح ملی، رقابت برای کلیه کرسی‌های مجلس‌نمایندگان (435 کرسی) و35 کرسی سنا (کلاس 2016)به‌منظور تشکیل کنگره 118ام برگزار شد. به صورت عمومی، انتخابات میاندوره‌ای در آمریکا نمایانگر وضعیت رضایت رای‌دهندگان نسبت به‌دولت مستقر و نشان‌دهنده تقریبی وضعیت رئیس‌جمهــور در انتخابات ریاست‌جمهوری پیشرو اســت و معمولا حزب حاکم کنترل یک یا دومجلس را از دست‌می‌دهد. با توجه به اینکه در آمریکا، سیاست خارجی و امنیت ملــی بر عهــده دولت هســت تا به حال انتخابــات میـاندوره‌ای چندان از منظر سیاست بین‌المللی مــورد توجه قرار نمی‌گرفت و معمولا در حوزه سیاست داخلی آمریکا بررسی می‌شد،ولی این بار انتخابات میاندوره‌ای توجه ناظران در سطح جهانی را به طرز غیرمعمولی به خود جلب کرد. دلیل این توجه یک کلمــه بود: ترامپ و اثر وی بر سیاست خارجه آینده آمریکا.

شبح پدیده ترامپ ازسال 2016 ،برحزب جمهوری‌خواه سایه افکنــد و در میان تحیر همه کارشناسان ابتدا در انتخابات داخلی حزب جمهوری‌خواه پیروز شد سپس به ریاست‌جمهوری رسید، همچنان عامل مهمی در انتخابات آمریکا به ویژه در میان رای‌دهندگان جمهوری‌خواه هست.

 بعد از شکست ســال 2020 ترامپ، بعضی از اعضای ذی‌نفوذ این حزب مثل میت رامنی، ســناتور یوتا و رقیب اوباما در 2012 ،مایک پنس، فرماندار ســابق ایندیانا و معاون ترامــپ، لیز چنی،نماینده ذی‌نفوذ جمهوری‌خواه در مجلس نمایندگان و دختر دیک چنی معاون بوش و حتی تا حدی میچ مک کانل، رهبر جمهوری خواهان درسنا تلاش کردند تا هژمونی‌ترامپ در میان جمهوری‌خواهان را تضعیف کنند، ولی ترامپ که همچنان تلخی شکست درسال 2020 را از یاد نبرده و تا به امروز هم به شکســت خود در این انتخابات اعتراف نکرده است، با حمایت از کاندیداهای عجیب‌ وغریب درایالت‌های مختلف (مجلسین و فرمانداری‌ها)لشکری از ترامپیستها که بخش زیادی از آن‌ها همچنان صحت انتخابات 2020 را زیر ســوال می‌برند به عنوان نماینده جمهوری‌خواهان در انتخابات میاندوره‌ای روانه کرد و بااطمینان از پیروزی لشکر خود در انتخابات با توجه به محبوبیت پایین دموکرات‌هــا عنوان کرد در 15 نوامبر خبـر مهمی را اعلام خواهد کرد (شرکت در انتخابات .2024)باید توجه داشت که براساس نظرسنجی‌های فعلی بایدن یکی از نامحبوب ترین روسای‌جمهور دوران معاصر آمریکاست به ویژه بعد ازخروج آمریکا از افغانستان محبوبیت بایدن افت شدیدی داشت و محبوبیت وی در یک سال گذشته همواره زیر 50 درصد بوده است.

به صورت ســنتی روســای‌جمهور با محبوبیت پایین موجب شکست سنگین حزب خود در انتخابات میان‌ دوره‌ای می‌شوند که اصطلاحا موج قرمز یا آبی معروف است. با توجه به محبوبیت پایین بایدن و نفوذ بالای ترامپ در میان جمهوری‌خواهــان، ترامپ وارد بــازی بزرگی شد و به صورت مستقیم وارد رقابت‌های درون حزبی جمهوری‌خواهان شــد و توانست لشــکری از هواداران دو آتشـه خود را به عنوان کاندیدای رســمی جمهوری‌خواهان وارد انتخابات نماید. به این ترتیب عملاانتخابات میاندوره‌ای به جای اینکه به روال گذشته به رفراندومی برای عملکرد جو بایدن بدل شــود به رفراندومی برای ترامپ تبدیل شد که البته ترامپ با فرض وقوع ایجاد موج قرمز از مساله استقبال می‌کرد و امید داشت با وقوع موج قرمز بر مخالفت‌های درون حزبی غلبه نماید پس از پیروزی حامیانش در انتخابات میاندوره‌ای، کاندیداتوری خــود در انتخابات ریاســت‌ جمهوری 2024 را اعلامنماید، ولی نتیجه آنقدرها هم به نفع ترامپ نبود.

مجلس‌نمایندگان،پیروزی‌خفیف

مهمتریــن مثال تاریخی از پدیده موج قرمز، انتخابات میاندوره‌ای سال 94(اولین انتخابات میاندوره‌ای ریاست‌ جمهوری بیل کلینتون)بود که باعث شد پس از چند دهه تسلط مطلق دموکرات‌ها برمجلس نمایندگان و سـنا و به ویژه مجلس نماینــدگان،جمهوری‌خواهان بر مجلسین آمریکا تسلط یابند، تسلطی که بیش از یک دهه ادامه داشت و فضای سیاست آمریکا را به سمت محافظه‌کاری بیشتر سوق داد.

منظور ازموج (قرمز یا آبی) به دست آوردن 40 یا بیش از این عدد در مجلـس نمایندگان هســت(نمونه موج قرمز به دســت آوردن 54 کرسی در مجلس نمایندگان در ســال 1994 و 63 کرسی در مجلس نمایندگان در سال 2010 توسط جمهوری‌خواهان و نمونه موج آبی به دست آوردن 41 کرسی در مجلس نمایندگان توسط دموکراتها).

 البتــه نباید فراموش کرد که در دو کیس معاصر موج قرمز (1994 و 2010) هردو رئیس‌جمهور مســتقر (کلینتون و اوباما) توانسـتند در انتخابات پیشرو برنده شــوند و دوره دوم ریاســت‌جمهوری خود را هم به پایان برســانند. بنابراین حتی موج‌های قرمز یا آبی در انتخابات میــاندوره‌ای هم به خودی خــود بیانگر وضعیــت رئیس‌جمهور در انتخابات ریاست جمهوری پیشرو نخواهد بود. با توجه به نتایج اعلام شــده تا به حال به جرات می‌توان گفت جمهوری‌خواهان بیش از 10 کرسی اضافه درمجلس نمایندگان دست‌نخواهند آورد و با اکثریت ضعیفی بر این مجلس مسلط‌خواهند شد.

 مجلس سنا،شکست بزرگ

هرچند عملکرد ترامپیسـت‌ها در مجلس نماینــدگان ضعیف بود،ولی این عملکرددرمجلس سنا،فرمانداری‌ها فاجعه‌بار بود. نمونه‌های زیر نمایه‌ای از این عملکرد فاجعه‌بار در سنا را نشان میدهد!

در ایالت پنسیلوانیا ترامپ با حمایت از دکتر آز مجری تلویزیونی معروف در آمریکا به عنوان نماینده جمهوری خواهان در انتخابات مجلس ســنا باعث شد جمهوری خواهان کرسی سنا در پنسیلوانیا را از دست بدهند.

در آریزونا رفتار توهین‌آمیز ترامپ با سناتور مک کین جمهوری‌خواه باعث شد در یک بازه 4 ســاله از 2018 تا امروز دموکرات‌ها کنترل هر دو کرسی ســنا در این ایالت را به دست آورند و عملا این ایالت از رنـگ قرمز به رنگ آبی تغییر کند 100 درصد جمهوریخواه به 100 درصد دموکرات.

در جورجیا رفتارهای ترامپ در دوران ریاست جمهوری باعث شد سال 2020 در یکی از قرمزترین ایالت‌های آمریکا هر دو کرسی سنا به دســت دموکرات‌ها بیفتد و در انتخابات 2022 هم یکی از ضعیفترین سناتورهای دموکــرات رافائل وارنــاک در رقابت با هرشــل واکر شبیه‌ترین کاندیدا به ترامپ از لحاظ شخصیتی بتواند به دور دوم برود احتمالا پیروز دوردوم انتخابات بشود. با اینکه واکر در تابستان در تمامی نظرسـنجی‌ها جلوتر بود باروشن شدن زوایای زندگی‌شخصی واکر،از وارناک عقب افتاد وارناک شکننده‌ترین کاندیدای دموکرات‌ها بود دوباره به رقابت برگشت.

از ســوی دیگــر ســناتورهای مخالــف ترامــپ در داخل جمهوریخواه توانستند به راحتی برنده شوند. مورد ســناتور روبیو از این جهت قابل بررســی است که احتمال کاندیداتوری وی انتخابات ریاست جمهوری 2024 وجود دارد. مورد دیگر ســناتور میرکاوســکی از آلاسکا اسـت که از دشمنان شخصی ترامپ به حساب می‌رود و به اســتیضاح دوم ترامپ بعد از شــورش 6 ژانویـه رای مثبت داد و با اعمال نفوذ ترامپ نتوانست کاندیدای رسمی جمهوری‌خواهان در آالسکا شــود با این وجود به عنوان کاندیدای مستقل در انتخابات شرکت کرد احتمالا برنده کرسی سنا در آالسکا می‌شود سناتور میرکاوسکی در حال حاضر ۰/۵ درصد از خانم شیباکا نماینده رسمی حزب جمهوری‌خواه عقب‌تر هست،ولی باتوجه به‌قانون رای‌گیری رتبه.ای در آلاسکا احتماال برنده می‌شود.

در سنا هم به احتمال زیاد تعادل فعلی 50 /50 حفظ خواهد شد که با توجه به ریاست معاون رئیس‌جمهور بر مجلس سنا و رای وی مواقع تساوی آرا، کنترل این مجلس همچنان در دست دموکرات‌ها خواهد بود (البته باید منتظر دور دوم انتخابات در ایالت جورجیا بود.)

فرمانداری‌ها،نابودی‌رویاها

در انتخابــات فرمانداری‌ها اوضــاع برای ترامــپ از این هم فاجعه‌بارتر است. تقریبــا تمـام ترامپیست‌ها در ایالت‌های سرنوشت‌ســاز شکست خورده‌اند. در پنســیلوانیا، ویسکانسین و میشــیگان کاندیداهای جمهوری‌خواهان که توسط ترامپ حمایت می‌شدند شکست خوردند و فرماندارهای دموکرات کرسی خود را حفظ کردند.اهمیت این ایالت‌ها انتخابات ریاست‌ جمهوری بســیار بالاســت. در آریزونا هم به احتمال زیاد جمهوری‌خواهان شکست را پذیرا خواهند شد و از همه بدتر شکست درک اشمیت ترامپیست در کانزاس بود که ایالتی قرمز هست.در ایالت‌های آبی مانند ماساچوست و مریلند هم که پیش از این فرمانداران جمهوری‌خواه معتدل ضدترامپ حاکم بودند و در این دوره کاندید نشدند، کاندیداهای مورد تایید ترامپ شکست خوردند. طرفه اینکه حتی پیروزی بعضی فرمانــداران جمهوری‌خواه برای ترامپ از تمامی این شکست‌ها تلخ‌تر بود. نمونه واضح برایان کمپ از جورجیا هست که با وجود مخالفت ترامپ با وی به راحتی در انتخابات داخلی حزب در جورجیا برنده شـد و سه‌شنبه گذشته به راحتی رقیب دموکرات خود را شکســت داد. اتفاقی که با توجه به مقاومت کمپ در برابر درخواســت ترامپ مبنی‌بر تغییر نتیجه انتخابات در ایالت کلیدی جورجیا در انتخابات ریاسـت‌جمهوری آمریکا شکست بزرگی برای ترامپ به شمار می‌رود.

یا کریس سانسو، فرماندار جمهوری‌خواه نیوهمپشایر که در زمره مخالفان ترامپ به شمار می‌رود توانست با وجود مخالفت ترامپ به راحتی در انتخابات‌فرمانداری این ایالت برنده شود.از همه مهم‌تر برد قاطع فرماندار فلوریدا دی ســانتیس است که احتمالا سرسخت‌ترین رقیـب ترامپ در رقابت‌های داخلی حزب جمهوریخواه در سال 2024 خواهد بود.

حزب جمهوری‌خواه،امیدهای تازه؟

تااین لحظه باوجود نهایی نشدن نتیجه کل‌رای‌گیری‌ها این نکته واضح است که خبری از موج قرمز نبود و می‌توان ترامپ را بازنده بزرگ این انتخابات دانست. در چنین شرایطی و با توجه به نرخ تورم بی‌سابقه آمریکا، هرچند نتیجه فعلی برای ترامپ ناگوار است با این وجود، این شکســت برای برخی جمهوری‌خواهان امیدوارکننده است. امید به رهایی حزب جمهوری‌خواه از ترامپ دوباره زنده شده و نتایج فعلی،جبهه مخالفان ترامپ در حزب جمهوری‌خواه را قوی‌تر می‌کند، ولی همچنان قویترین شاخه حزب، شاخه وفادار به ترامپ خواهد بود. حال این شــاخه در معرض آزمون سختی قرار دارد.این انتخابات به رفراندومی برای ترامپ‌تبدیل شد و در این رفراندوم ترامپ شکست خورد، به طوری که احتمال دارد اعلام رسمی کاندیداتوری خود در 15 نوامبر را به تاخیر بیندازد.

نتایج اخیر می‌توان مطمئن بود حضور ترامپ‌انتخابات 2024 به باخت دیگری برای جمهوری‌خواهان منجر خواهد شــد نتایج ایالت‌های کلیدی مانند پنسیلوانیا، میشیگان؛ نیوهمپشایر، جورجیا، ویسکانســین.

از طرفی کیش شخصیت ترامپ احتمال اینکه ترامپ در انتخابات 2024 کاندیدا نشــود را کــم می‌کند و از طرفی درصورت پیروزی ترامپ در انتخابات درون‌حزبی احتمال پیروزی دموکرات‌ها به ویژه بایدن که احتمالا مجــددا کاندیدا خواهد شــد را افزایش خواهد داد و ازطرفی بدون حمایت ترامپیست‌ها بعیدبه‌نظر می‌رسد هیچ کاندیدای جمهوری‌خواهی توان رقابت در سـطح ملی در برابر رئیس‌جمهور مستقر را داشته باشد. در صورتی که بایدن مجددا کاندیدا شــود که در صورت نداشــتن مشکل جسمی تقریبا قطعی اســت تنها راه جمهوری‌خواهان برای پیروزی انتخابات کاندیدا شدن شخصی از شاخه غیرترامپی حزب (دی ســانتیس، کاتن، سانسو یا شــاید کمپ) و مصالحه با ترامپ با انتخاب معاون رئیس‌جمهور وفادار به‌ترامپ هست که باتوجه به شخصیت ترامپ غیرمحتمل به نظر می‌رسد. احتمال قوی‌تر این است که شاخه غیرترامپی حزب منتظر بماند تا ترامپ در انتخابات 2024 هم شــرکت کند و شکست بخورد تا برای همیشه جریان ترامپی را درون حزب هضم نماید و منتظر میاندوره‌ای 2026 و ریاستجمهوری 2028 بمانند.به هرحال مهمترین عاملی که طرفداران ترامپ شیفته وی کرده است‌ عطش وی در کسب پیروزی به هر قیمتی است و ترامپ شکست خورده غیرترامپی ترین کاندیدای حزب خواهد بود.

 سیاست‌خارجی،برنده‌هاوبازنده‌ها 

و اما اثر این انتخابات بر سیاست خارجی آمریکا چه خواهد بود:

به صورت اصولی سکانداری سیاست خارجی در آمریکا بر عهده دولت است مجلسین اثر مستقیمی برسیاست خارجی یا امنیت ملی در آمریکا ندارند. هرچند با وضع قوانین یا اثرگذاری بر لوایح میتوانند تاحدی برسیاست خارجه و امنیت ملی تاثیرگذار باشند.

از آنجایی که کلیه انتصابات رئیس‌جمهوری باید تایید سنا برسد مجلس ســنا توانایی بیشتری بر اثرگذاری و مصالحه با رئیس‌جمهور در امور خارجه و امنیتی دارد، ولی کنترل مجلس نمایندگان توســط حزب مخالف باعث می‌شــود در صورتی که لایحه‌ای نیاز به تصویب مجلسین داشته باشد با خودداری از تصویب لایحه جلوی تبدیل آن به قانون رابگیرد و عملادرسیاست‌های رئیس‌جمهور اخلال به وجود آورد یا با عدم تصویب بودجه سـالیانه بتواند در بندهایی به مصالحه با دولت برسد.

ولی از نظر بسـیاری انتخابات اخیر اثرگذاری خاصی بر سیاست خارجی خواهد داشت،درنوع خود یک استثنا به شمار می‌رود. چراکه از ابتدای شــروع به کار دولت بایدن، سایه ترامپ بر کلیه تصمیمات دولت آمریکا در سیاســت خارجه و امنیتی سایه افکنده بود؛ به طوری که بســیاری با فرض بازگشــت ترامپ در سال 2024 سیاست‌های دولت بایدن را موقت نهایتا دارای عمری 4 ســاله تصور می‌کردند. مهمترین اثر این انتخابات از بین رفتن سایه ترامپ از سردولت بایدن بود. همانطور که در بالا اشاره شد عمال شانس انتخاب مجدد ترامپ با نتایج به دست آمده در ایالت‌های کلیدی بسیار کم شده است ذینفعان سیاست خارجی آمریکا با اطمینان بیشتری به‌دولت‌مستقر آمریکاخواهند نگریست. هرچنددولت بایدن عملا شاکله سیاست خارجه آمریکای ترامپ را حفظ کرده و به تقابل با چین و تشویق اروپا به هزینه کرد بیشتر در امور خارجه ادامه داده اسـت. با این حال میتوان برنده‌ها وبازنده‌هایی در میان ذینفعان سیاست خارجه آمریکا مشاهده کرد.

برنده‌ها

1. اوکراین: با توجه به درگیری‌های شـخصی زلینسکی و ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ، بازگشت ترامپ به قدرتبرای زلینسکی اوکراین چندان خوشایند نیســت؛ به ویژه با توجه به اظهارات اخیر مک‌کارتنی، رهبر جمهوری‌خواهــان در مجلس نمایندگان که گفته بود دیگر خبری از چک سفید به اوکراین نخواهد بود.

2 اروپا: کشـورهای اروپایی دلخوشی چندانی از ترامپ و سیاست خارجه به نسبه انزواطلبانه وی نداشتند و ترجیح می‌دهند با رئیس جمهوری مانند بایدن که به اصول 80 ســال گذشــته آمریکا به ویژه قبول رهبری جهان غرب متعهد است سروکار داشته باشــند هرچند که این رئیس‌جمهور آنها را به هزینه کرد بیشتر در امور دفاعی ترغیب کند.

بازنده‌ها

1.عربستان سعودی:عربستان در سیاست 50 ساله اخیر آمریکا نقش کلیدی داشته و ارتباط دوکشور ریشه‌دارتر وقدیمی‌تر از آن است که با تغییر دولت‌ها دچار آسیب جدی شود، ولی رفتار نسبتا خصمانه بن‌سلمان در برابر بایدن به ویژه مخالفت افزایش تولید نفت در همراهی با روسیه در ماه گذشته باهدف بالا رفتن قیمت بنزین در آمریکا و آسیب به شانس دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای و بالا رفتن شانس ترامپ انتخابات 2024 از دید دولت آمریکا پنهان نمانده است. حال عربستان و بن سلمان با چشم‌انداز یک بایدن دو دوره‌ای‌روبه‌رو شــده‌اند باید در نحوه تعامالت آتــی با دولت آمریکا تجدیدنظر اساسـی نمایند تا شـاید با دادن امتیازهای بیشتر به دولت بایدن بتوانند از وخامت بیشـتر روابط عربســتان بــا دولت آمریکا جلوگیری نمایند.

2 روسیه: ولادمیر پوتین که باشائبه دخالت درانتخابات آمریــکا در ســال 2016 تبدیــل به بزرگترین دشمن دموکرات‌ها شده است، مهمترین بازنده انتخابات اخیر است. در انتخابات اخیر هم به روشنی از امکان پیروزی جمهوری‌خواهان به وجد آمده بودند به طوری که حتی خروج از خرســون را یک روز به تاخیر انداخت تا این عقب‌نشینی به نفع جریان هوادار اوکراین در انتخابات میاندوره‌ای نشــود. بگذریم از اظهــارات اخیر یکی از مشاوران ارشد پوتین که دوباره ادعای دخالت‌انتخابات آمریکا را به زبان آورد و حتی رسما مدعی دخالت در انتخابات 2016 ،2020 ، 2022 و حتی انتخابات‌های آتی در آمریکا شد. با این حال کم سو شــدن احتمال انتخاب ترامپ که پوتین وی را دوست شخصی خود می‌داند یا اظهارات مک کارتنی،(رهبر جمهوری‌خواهان در مجلس نمایندگان و شــریک سیاســی ترامپ در حزب جمهوریخواه) که تلویحــا از کاهش کمک‌هــای آمریکا اوکراین سخن گفته بود خوشایند پوتین‌نخواهد بود. علاوه بر این احتمال همکاری هم‌دلانه عربســتان با آمریکا در بازار انرژی که به کاهش قیمت نفت منجر خواهد شــد دورنمای روشــنی برای اقتصاد وابسته به نفت روسیه نخواهد داشت و باعث پیچیده‌تر شدن وضعیت اقتصاد بحرانی روسیه خواهد شد.

باید دید اتخاذ رویکرد نسبتا سهل‌گیرانه‌تر بایدن نسبت ترامپ در برابر چین خواهد توانست از نزدیکی بیشتر روسیه و چین جلوگیری نماید که در آن صورت وضعیت پیچیده روسیه و پوتین پیچیده‌تر خواهد شد.