دولت با کسری بودجه بزرگ چه میکند؟

محبوبه داوودی، تحلیلگر اقتصاد

اقتصاد ایران در حال حاضر با سه چالش عمده مواجه است که بیش از سایر مشکلات آن را با چالش مواجه کرده‌اند.

اولین و بزرگترین چالش مسـله کسری بودجه بســیار بزرگ اسـت،که نحوه تامین آن هرچه باشد،به هر حال اقتصاد را دچار مشکل می‌کند.اگر از طریق اوراق تامین مالی کند، از یک طرف بدهی دولت به سرعت افزایش می‌یابد که درنتیجه تورم بزرگی به آینده منتقل‌می‌شود و از طرف دیگر نرخ در بازار اوراق افزایــش می‌یابد که هم فشار مالی مضاعفی برای دولت دارد و هم‌بازارهای مالی و بانک‌ها را دچار چالش میکند.

اگر از طریق صندوق توسـعه تامین مالی شود، منابعی که قرار است صرف سرمایه‌گذاری شوند، صرف مصرف امروز می‌شود و این همان آینده فروشــی است. اگر از پایه پولی تامین مالی شود، بنزینی بر آتش انتظارات تورمی خواهد بود و تورم را به سـرعت افزایش خواهد داد.اگر کسری بودجه کمک فروش اموال دولتی تامین مالی شود، در واقع با فروش این اموال پول از حسـاب متمرکز یک شرکت خــارج و در قالب حقــوق و مزایا درحساب تعداد افرادی زیادی پخش می‌کند که این به معنای تبدیل شـبه پول به پــول و ورود آن به اقتصاد به شــکل تقاضای مصرفی و ســرمایه‌گذاری است.

همه این موارد می‌توانند، منجر به افزایش مجدد رشد نقدینگی و تورم شوند. دومین چالش انتظارات تورمی بالاست که باعث شــده رشــد نقدینگی و پایه پولی که هر دو نرخ‌های رشد بالایی را طی چند سال گذشته رقم زده‌اند، به سرعت تبدیل به تورم شده و التهاب در بازار دارایی‌ها ادامه‌دار شود.

سومین چالش تراز پرداخته است.درحالی که به صورت تاریخی در اقتصاد ایران همواره مجموع صادرات نفتی و غیرنفتی بیش از یک‌ونیم برابر واردات بوده، در حال حاضر چنین شرایطی برقرار نیست که ارزهای صادراتی به راحتی تمام تقاضای ارز کشور را پوشش دهند.آنچه این وضعیت را بحرانیتر میکند از یک طرف تداوم این وضعیت از سال 98 تاکنون است که مانع ذخیره‌گیری طی این مهروموم‌ها شده و از طرف دیگر وجودتقاضای ســفته‌بازی زیــاد در بازار ارز است، چراکه مردم ارز را به عنوان پناهی در برابر تورم می‌بینند. درنتیجه فشــار بر روی بازار ارز به سمت بالا درچند سال گذشته علیرغم فرازوفرودهای انتظارات تورمی و سیاستهای پولی و مالی همچنان وجود داشــته است و مســیر صعودی دلار را تداوم بخشیده است.