دو نظرسنجی مختلف آرای متفاوتی از میزان محبوبیت سیدابراهیم رئیسی ارائه کردند.محبوبیت رئیس‌جمهور چقدر است؟

سیما پروانه‌گهر، خبرنگار گروه سیاسی_در 11 ماهگی ریاست‌جمهوری سیدابراهیم رئیسی این پرسش به صورت جدی مطرح است که رئیس‌جمهور چه میزان محبوب است؟ مبنای این پرسش البته نتایج نظرسنجی «گروه استاسیس» میزان رضایت از عملکرد سیدابراهیم رئیسی بود که در هفته آخر خردادماه سال ۱۴۰۱ انجام شد و با واکنش هواداران سیدابراهیم رئیسی نیز روبه‌رو شد. آنها میزان رضایت مردم از دولت رئیسی را ۲۸ درصد اعلام کرده بودند که روزنامه ایران آن را غیرواقعی و عدد 70 درصد را واقعی خواند. اکنون این پرسش مطرح است کدام رئیس‌جمهور پیش از یک سالگی در چنین وضعیتی قرار گرفته که محبوبیت او چنین دستخوش تغییرات شود؟

اگرچه سیدابراهیم رئیسی با شعار عدالتخواهی پا به عرصه انتخابات گذاشت و به نام سیدمحرومان لقب گرفت اما از یک سو اصلاحات اقتصادی که از جانب دولت وی انجام گرفت و از دیگر سو عدم احیای برجام، وضعیت محبوبیت او را خصوصا برای طبقه‌ای که به وی امید بسته بود و از دل آن برآمده بود، دستخوش تغییرات کرد. با این‌حال اکنون پرسش دیگر این است که کدام‌یک از دو عددی که اعلام شده صحیح است و محبوبیت رئیسی تا چه میزان قابل رهگیری است.  هواداران دولت با اشاره به این‌که «دفتر مؤسسه استاسیس در شهر واشنگتن، پایتخت آمریکا قرار دارد» و «این نظرسنجی با استفاده از تلفن انجام شده» این دو دلیل را نشان از غیرمعتبر بودن این نظرسنجی می‌خوانند. روزنامه ایران نیز نوشته است: «به‌رغم این اما، یافته‌های پژوهش‌ها و نظرسنجی‌های نهاد‌ها و مؤسسات معتبر داخلی، روایت دیگری از ایران دارد. این روایت، نه همه مشکلات را رفع شده تلقی می‌کند، نه ادعا می‌کند که همه ایرانیان از هر جهت از وضع فعلی راضی‌اند. بلکه هم کاستی‌ها را بیان می‌کند و هم روی مشکلات طیف‌های مختلفی از مردم انگشت می‌گذارد». روزنامه دولت همچنین نوشته است نتایج یک نظرسنجی درباره «سنجش میزان رضایتمندی عمومی» که در خرداد ۱۴۰۱ انجام شده است، نشان می‌دهد ۷۵ درصد مردم در سطح زیاد و تا حدی زیاد در زندگی احساس آرامش و آسایش می‌کنند. در این رابطه، ۹۱ درصد در سطح زیاد و تا حدی زیاد از سازگاری و همدلی در خانواده خود رضایت دارند و ۸۰ درصد معتقدند «مردم در کار‌های خیر شرکت کرده و به یکدیگر کمک می‌کنند.»

اجازه انتشار نتایج این نظرسنجی داده نشد

سیدحسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران در گفت‌وگو با سازندگی می‌گوید بهترین کار این بود که نتایج نظرسنجی اخیر موسسه بسیار معتبری مثل ایسپا وابسته به جهاددانشگاهی در ایران را منتشر می‌کردند نه این‌که مانع انتشار آن شوند. وی در این‌باره گفت: اردیبهشت سال جاری در شرایطی که تصمیمات جدید اقتصادی دولت آغاز شده بود، موسسه ایسپا نظرسنجی‌ای انجام داد که اجازه انتشار نتایج این نظرسنجی داده نشد. مرعشی نظرسنجی را ابزار در اختیار دولتمردان و نه علیه آن‌ها خواند و گفت:«نظرسنجی ابزاری است که ببینیم بدن جامعه تب‌دار است یا خیر، حالا رفتارهای اخیر همانند این است که یک نفر بیاید بگوید از اساس دماسنج به چه درد می‌خورد؟! حالا بگوید من تب دارم یا ندارم، طبیعی است که نباید به تب که علامت بیداری است بی‌توجهی کرد چراکه بیمار از پا در می‌آید». وی ادامه داد: نظرسنجی دماسنج است و دمای جامعه را به صورت واقعی نشان می‌دهد، شرایط جامعه و محبوبیت دولتمردان نیز امری واقعی است و توجه و واقع‌بینی دولتمردان در قبال نظرسنجی به نفع خودشان است. دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران می‌گوید این‌که اگر سیاستمدار، دیپلمات و یا رئیس‌جمهور درک کنند که در چه سطحی محبوبیت دارند و مردم چه انتظاراتی از آن‌ها دارند، به نفع‌شان است و نباید با احساسات جلوی انتشار نتایج موسسه‌ای همانند ایسپا را بگیرند. فهم درست از این ابزار ضروری است و باید قبول کنیم وقتی در ایران نظرسنجی توسط موسسات علمی انجام نمی‌شود یا اگر انجام می‌شود اجازه انتشار نمی‌دهند طبیعی است که موسسات خارجی با تلفن این کار را انجام می‌دهند و این برای ما افت است که ما خبرهایمان را از ماهواره خارجی بگیریم و نظرسنجی‌ای  که نشان شرایط جامعه و رابطه مردم با دولت است را از خارج از ایران دریافت کنیم. دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی همچنین تاکید کرد: «آقای رئیس‌جمهور باید بخشنامه‌ای صادر و حکم کنند که موسسات داخلی به صورت فصلی افکارسنجی کرده و رضایت‌مندی مردم و محبوبیت مسئولان را بررسی و گزارش کنند چراکه این دماسنج به حال بیمار و دکتر مفید است تا نتایج دقیقی از وضعیت داشته باشیم.»

ماجرای نظر سنجی قبلی چه بود؟
آذرماه سال گذشته مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در یک نظرسنجی میزان محبوبیت سیدابرهیم رئیسی را با سه پرسش سنجید و نوشت:«بر اساس اطلاعات ایسپا این نظرسنجی آبان‌ماه انجام شده است.پاسخ‌های مثبتی که به سوالات داده شده و در راستای تایید و محبوبیت رئیسی است، نسبت به نظرسنجی مشابهی که اوایل آغاز به کار دولت سیزدهم انجام شده افت داشته است که نشان از کاهش محبوبیت رئیس‌جمهور در ماه‌های اخیر دارد. افزایش نرخ دلار، تداوم گرانی‌ها، عدم حل مشکلات بین‌المللی و تداوم تحریم‌ها، تداوم افت شاخص بورس و... احتمالا مهمترین عوامل کاهش محبوبیت رئیسی است».

روزنامه کیهان نیز همان زمان با زیر سوال بردن نتایج این نظرسنجی نوشت:«به‌رغم سیاه‌نمایی رسانه‌های معاند و ضد‌انقلاب خارجی و همچنین هجمه طیف مدعی اصلاح‌طلبی علیه عملکرد دولت نوپای سیزدهم‌، نتایج نظرسنجی مرکز ایسپا نشان می‌دهد همچنان درصد بالایی از مردم کشور، سیاست‌ها و اقدامات آقای رئیسی را تایید می‌کنند». در مطلب کیهان در آذرماه سال 1400 در واکنش به نظرسنجی ایسپا قید شده بود که «تارنمای گالوپ (از معتبرترین موسسات نظرسنجی در جهان) اواخر مهرماه گذشته آخرین داده از نظرسنجی خود را منتشر کرد که طبق آن، اکثریت مردم ایران از عملکرد دولت آیت‌الله رئیسی رضایت دارند و آن را تایید می‌کنند. همچنین نتایج نظرسنجی گالوپ با نظرسنجی دیگری که چندی پیش دانشگاه مریلند و مرکز افکارسنجی ایران‌پل انجام داده‌اند، مطابقت و همسویی قابل توجهی داشت». سایت رجانیوز نیز با بازنشر مطلب کیهان تاکید کرد که تایید اقدامات و سیاست‌های رئیس‌جمهور از سوی اکثریت مردم جامعه در نظرسنجی‌ها از یک سو برای خارج‌نشینان مدعی ناامیدی جامعه ایران مهم است و از سوی دیگر برای مسئولان و دولتمردان اهمیت دارد. هجمه به رئیسی نه از زمان شروع دولتش بلکه از همان زمستان سال گذشته و با جدی‌تر شدن حضورش در انتخابات کلید زده شد. به نظر می‌رسد از نگاه هواداران دولت در روزهای اخیر و رسانه‌هایی هم چون کیهان و رجانیوز در آذرماه سال گذشته نتایج یک نظرسنجی در صورتی قابل اتکا و قبول است که موید عملکرد دولت و تاییدکننده رشد محبوبیت آن بین مردم باشد. حداقل در قیاس با این دو رخداد در آذرماه سال گذشته و اخیر می‌بینیم که اصل انجام نظرسنجی در خارج از کشور مولفه غیرمعتبر بودن آن نشده و در صورتی که نتیجه با حال و احوال همراهان دولت یکی باشد، نتیجه قابل قبول است. اما معیار این نظرسنجی‌ها چیست و از نظر علمی نتایج چه نظرسنجی‌ای قابل‌قبول است.