نشست وزرای خارجه 20 کشور ثروتمند جهان
به رویارویی روسیه و آمریکا بدل شد

ساناز نفیسی، خبرنگار گروه جهان_نشست گروه 20 که ساعاتی پس از استعفای بوریس جانسون رئیس‌جمهور انگلیس آغاز شده بود، تحت تاثیر اخبار مرتبط با آبه قرار گرفت و نهایتا نیز به واسطه اختلافات عمیق درباره جنگ اوکراین و نحوه مقابله با تاثیرات جهانی این جنگ، به اجماع نرسید.خصوصا آنکه لاوروف وزیر خارجه روسیه به قهر این نشست را ترک کرد تا گروه 20 نتواند نه بیانیه پایانی صادر کند و نه عکس یادگاری بگیرد.

پیش از این وزیر خارجه اندونزی که کشورش میزبانی این نشست را عهده‌دار بود از لاوروف، وانگ یی، بلینکن و چند دیپلمات اروپایی خواسته بود که به واسطه چالش‌های متعددی از جمله همه‌گیری کرونا تا تغییرات آب و هوایی و همچنین بحران اوکراین به بی‌اعتمادی‌های حاکم پایان دهند. او گفته بود در شرایطی که جهان درگیر پس‌لرزه‌های کرونا است، با بحران دیگری چون جنگ در اوکراین دست به گریبانیم؛ نبردی که به بحران‌های انرژی و غذا به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه دامن زده است، از همین رو او از کشورهای عضو گروه 20 خواست تا در مسیر پیش رو گام‌های جدی برداشته تا اطمینان حاصل شود که نظم جهانی مبتنی بر قوانین مرتبط به جای خود باقی است و نبرد اوکراین آن را بر هم نزده است.

دیپلمات منزوی!
انزوای لاوروف در نشست گروه 20 شاید پرحاشیه‌ترین رخداد این گردهمایی بود؛ بلینکن و وزرای خارجه گروهی از کشورها از دیدار با لاوروف خودداری کردند و بسیاری هم نخواستند با او عکس یادگاری بگیرند؛ یکی از دیپلمات‌های غربی حاضر در این نشست در این باره به آسوشیتدپرس گفت که لاوروف حداقل دو بار از جلسه خارج شد، نخست، زمانی که همتای آلمانی‌اش در جلسه افتتاحیه سخنرانی کرد و بار دوم همزمان با سخنرانی وزیر خارجه اوکراین از طریق ویدئو کنفرانس. لاوروف پس از جلسه نخست به خبرنگاران حاضر گفت: «می‌دانید، این ما نبودیم که همه تماس‌ها را رها کردیم، ایالات متحده بود، این همه آن چیزی است که می‌توانم بگویم، ما به دنبال نشست‌های پیشنهادی نیستیم، اگر ایالات متحده نمی‌خواهد در این باب صحبت کند، انتخاب این کشور است.» وزیر خارجه روسیه در پاسخ به سوال دیگری در باب این‌که چرا عکس دسته‌جمعی گرفته نشد هم گفت: «من از کسی دعوت نکردم تا با من عکس بگیرد، واضح است که آنها از گروه 20 برای نیل به اهدافی استفاده کرده‌اند.» لاوروف زودتر از موعد نشست را ترک کرد چراکه نمی‌خواست اظهارات همتایانش را بشنود. شواهد نشان می‌دهد که لاوروف پیشنهاد ایجاد کریدور دریایی برای صادرات غلات اوکراین را به بهانه این که این موضوع توطئه ناتو برای هدف قرار دادن کشتی‌های جنگی روسیه در دریا سیاه است را رد کرده است.

تلاش‌های بی‌نتیجه برای مهار خصومت‌ها!
بلینکن و وانگ یی، وزرای خارجه چین و آمریکا در حاشیه نشست گروه 20 دیدار داشتند، آن هم برای نخستین بار بعد از ماه اکتبر. بلینکن در این دیدار هشدار داد که حمایت چین از روسیه، روابط پکن و واشنگتن را پیچیده‌تر خواهد کرد؛ روابطی که پیش از این به واسطه رقابت‌ها در باب مسائل متعدد پرچالش بود، وانگ هم آمریکا را مسئول رکود حاکم بر روابط دو بازیگر قلمداد کرد و گفت که سیاست آمریکا به واسطه تفسیر نادرست از چین به عنوان یک تهدید از مسیر اصلی‌اش خارج شده است.

او همچنین خاطرنشان کرد، مردم بر این باورند که آمریکا از چین‌هراسی رنج می‌برد اگر اجازه داده شود که چنین تهدیدی گسترش بابد، سیاست ایالات متحده در ارتباط با چین به بن‌بست خواهد رسید؛ بن‌بستی که راهی برای خروج از آن نیست.

از آن سو در جریان پنج ساعت رایزنی حضوری، بلینکن در باب موضع چین در ارتباط با روسیه نگرانی‌های خود را مطرح کرد و صراحتا گفت که ادعای مقام‌های پکن مبنی بر بی‌طرفی در این باره را باور ندارد. این رایزنی‌ها تلاشی تازه بود برای مهار یا حداقل مدیریت خصومت‌های گسترده‌ای که روابط واشنگتن و پکن را تحت تاثیر قرار داده است. دولت بایدن امیدوار بود که چین به واسطه سابقه طولانی‌اش در مخالفت با مداخله در امور داخلی، در باب اوکراین هم موضعی مشابه آمریکا اتخاذ کند، با این همه پکن موضعی ترکیبی اتخاذ کرده، موضعی که می‌تواند به نظم و قوانین حاکم آسیبی جدی وارد کند. از همین رو بلینکن هم هشدار داد که اگر نظم حاکم توسط هر بازیگری، فرو بپاشد، همه بازیگران ضرر خواهند کرد. ناظران می‌گویند وزرای خارجه چین و آمریکا در باب طیف وسیعی از موضوعات؛ مسائل مرتبط با تعرفه‌ها و تجارت تا حقوق بشر و تایوان و اختلاف‌ها در دریای جنوبی چین که همگی به واسطه موضع‌گیری پکن در ارتباط با بحران اوکراین در هم پیچیده شده، با یکدیگر رایزنی داشتند، وانگ از آمریکا خواست تا تعرفه‌های وارداتی از چین را در سریع‌ترین زمان ممکن بردارد و دخالت در امور داخلی کشورش را متوقف کرده و از آسیب رساندن به پکن به بهانه حقوق بشر و دموکراسی خودداری کند، او همچنین آمریکا را به استفاده از تاکتیک‌های موسوم به «برش سالامی» در ارتباط با تایوان متهم کرد؛ این عبارات در حالی بیان شد که دو روز پیش از این نشست مقام‌های ارشد نظامی دو کشور در باب لفاظی‌ها و فعالیت‌های تحریک‌آمیز چین در نزدیکی تایوان و اهمیت حیاتی صلح و ثبات در سراسر تنگه رایزنی داشتند. پیش از نشست بلینکن و وانگ یی، مقام‌های آمریکایی گفته بودند که انتظار پیشرفت ندارند با این همه امیدوارند که گفت‌وگوها بتواند به باز نگاه داشتن خطوط ارتباطی و نرده‌های محافظ برای هدایت دو اقتصاد بزرگ جهان کمک کند، چراکه مسائل میان دو طرف پیچیده و در عین حال به شکلی بالقوه پرتنش‌اند.