افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه

پاسخ آمریکا به طرح ۷ روزه ایران برای باز کردن مسیر مذاکرات هنوز روی میز تهران قرار نگرفته بود که دونالد ترامپ بار دیگر گزینه جنگ را پیش کشید؛ این بار با عباراتی صریحتر از گذشته. رئیسجمهور آمریکا در کاخ سفید، در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی مذاکره با مقامهای ایرانی میان دو گزینه «توافق» و «انهدام» فاصلهای نگذاشت و گفت: «باید این تصمیم را بگیریم: آنها را منهدم کنیم یا به توافق برسیم». وقتی خبرنگاری پرسید چگونه قرار است با تهران مذاکره کند، ترامپ پاسخ داد: «شاید آنها را منهدم کنیم».
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که همزمان، نشانههای نظامی از احتمال آمادهسازی آمریکا برای دور تازهای از رویارویی در منطقه حکایت دارد. ترامپ در مصاحبهای که مجله تایم روز پنجشنبه منتشر کرد، احتمال افزایش حملات آمریکا علیه ایران پس از انتخابات میاندورهای نوامبر را مطرح کرده است؛ موضعی که با ادعای پیشین او مبنی بر «پیروزی» آمریکا در جنگ، در کنار هم قرار میگیرد. والاستریت ژورنال نیز گزارش داده که ترامپ در حال بررسی از سرگیری حملات هوایی علیه ایران پس از انتخابات میاندورهای است و به دستیارانش گفته، انتظار دارد بمباران ایران در ماه نوامبر از سر گرفته شود. همزمان پنتاگون درحال اعزام سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر و کشتیهای بیشتری از تفنگداران دریایی به خاورمیانه است. مقامهای آمریکایی میگویند این تحرکات میتواند ۹ تا ۱۰ هزار نیروی نظامی دیگر را وارد منطقه کند و نیروها و تجهیزات جدید تا پایان نوامبر به مقصد خواهند رسید.
آمادگی آمریکا تنها به اعزام نیرو محدود نیست. آکسیوس گزارش داده که ارتش آمریکا در روزهای اخیر سامانههای پدافندی بیشتری از نوع پاتریوت را برای حفاظت از تأسیسات انرژی در عربستان سعودی و قطر مستقر کرده است؛ اقدامی که در صورت از سرگیری درگیری، اهمیت ویژهای پیدا خواهد کرد.
در همین حال، واشنگتن در حال پایان دادن به حضور نظامی خود در عراق است؛ تغییری که پرسشهایی درباره مقصد نیروهای خارج شده، ایجاد کرده است. احتمال استقرار بخش مهمی از این نیروها در اردن، در کنار تحرکات نظامی جدید آمریکا در خاورمیانه، به یکی از موضوعات مورد توجه تبدیل شده است.
در سوی دیگر، تحولات میان اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس نیز به پیچیدگی معادله افزوده است. سفر اخیر بنیامین نتانیاهو به امارات و موضعگیری نماینده ابوظبی در مجمع عمومی سازمان ملل درباره جزایر سهگانه ایران، گمانهزنیهایی را درباره سطح همکاری احتمالی ابوظبی و تلآویو در صورت بروز درگیری جدید با ایران به همراه داشته است. حادثه پرواز فلایدوبی با حضور ۱۵۰ اسرائیلی نیز به این فضای متشنج اضافه شد و تلاش نتانیاهو برای مرتبط کردن این حادثه به ایران بر تنشهای موجود افزود. در جبهه دیگری، حادثه پایگاه فیرفورد به افزایش اختلاف تهران و لندن انجامید. پس از اتهامزنی نخستوزیر بریتانیا علیه ایران، سفیر این کشور در تهران به وزارت امور خارجه احضار و اعتراض شدید ایران به مواضع لندن به وی ابلاغ شد. اکنون پاسخ آمریکا به طرح ایران در شرایطی به تهران رسیده که دیپلماسی و تحرکات نظامی همزمان پیش میروند. اگر تلاش میانجیها برای شکستن بنبست نتیجه ندهد، تحولات میدانی و جابهجایی نیروها میتواند طی یک تا دو ماه آینده، تهران و واشنگتن را وارد مرحله تازهای از تقابل کند؛ مرحلهای که هنوز مسیر آن میان توافق و رویارویی باز است.

