توسط : انتشار میزگرد جنجالی؛ چرا پرونده پژمان جمشیدی دوباره به افکار عمومی بازگشت؟
انتشار یک فایل ویدئویی از میزگردی که در تیرماه امسال ضبط شده بود، بار دیگر پرونده پژمان جمشیدی را به صدر اخبار رسانهها و شبکههای اجتماعی بازگرداند. این نشست با حضور ملیکا پارسادوست شاکی پرونده، ترانه علیدوستی بازیگر سینما، الهه محمدی روزنامهنگار و فعالانی چون زهرا مینویی و آتنا کامل برگزار شده بود و اکنون انتشار بخشهایی از آن روایتهای تازهای از روند شکلگیری پرونده و مسیر پیگیری آن را پیش روی افکار عمومی قرار داده است. پروندهای که از پاییز سال گذشته و با طرح اتهام تجاوز به عنف علیه پژمان جمشیدی خبرساز شد پس از طی مراحل مختلف رسیدگی قضایی به صدور رأی نهایی انجامید. براساس رأی اعلام شده، اتهام تجاوز به عنف اثبات نشد و متهم از این اتهام تبرئه شد اما محکومیت او به ۹۹ ضربه شلاق بابت رابطه نامشروع به تأیید رسید. با این حال انتشار میزگردی که ظاهراً پیش از اعلام رأی نهایی ضبط شده، بار دیگر جزئیات روایت شاکی از شب حادثه، روند مراجعه به پزشکی قانونی و تجربه حضور در دادگاه را به موضوع بحث در فضای عمومی تبدیل کرده است.
روایت شاکی از شب حادثه
بخش عمدهای از این میزگرد به توضیحات ملیکا پارسادوست درباره آنچه در شب حادثه رخ داده و مسیر پیگیری اولیه او اختصاص دارد. پارسادوست در این گفتوگو مدعی شد پس از خروج از خانه متهم با پلیس تماس گرفته و با مداخله همسایگان و مدیر ساختمان، همراه مأموران انتظامی برای پیگیری موضوع اقدام کرده است. او گفت دلیل همراهی پلیس، حضور فرد سومی در خانه بوده که برای بازگرداندن او به طبقه پایین آمده بود. پارسادوست در روایت خود از وضعیت روحی و جسمیاش در آن ساعات گفت و مدعی شد، روند ثبت مستندات اولیه با دشواریهایی همراه بوده است. به گفته او، همزمانی مراجعهاش با ساعاتی از روز که امکان دسترسی به قاضی کشیک فراهم نبوده، روند پیگیری را با مشکل مواجه کرده و انجام معاینات نیز پس از اصرار و پیگیری او ممکن شده است. او در بخش دیگری از سخنانش، نحوه برخورد در پزشکی قانونی را مورد انتقاد قرار داد و گفت، احساس کرده روند معاینات بیش از ثبت جراحات و کبودیهای بدن بر برخی بررسیهای دیگر متمرکز بوده است. این اظهارات درحالی مطرح شد که جزئیات گزارشهای پزشکی قانونی در پروندههای قضایی بهصورت عمومی منتشر نمیشود و گزارشهای کارشناسی در اختیار مرجع رسیدگیکننده قرار دارد. پارسادوست همچنین از حضور خود در جلسه رسیدگی دادگاه کیفری یک استان تهران گفت. او مدعی شد در شرایطی که وکیل و مادرش در جلسه حضور نداشتند، در برابر سه قاضی مرد، وکلای متهم و خود پژمان جمشیدی قرار گرفته و به پرسشهای جزیی و خصوصی پاسخ داده است. او فضای جلسه را برای یک شاکی دشوار توصیف کرد و گفت، احساس میکرد در جریان رسیدگی، خود او نیز زیر ذرهبین قرار گرفته است. شاکی پرونده در ادامه گفت از ابتدا علاقهای به عمومی شدن ماجرا نداشته و شکایت را صرفاً به دلیل مسئله شخصی خود مطرح نکرده است. او گفت تصور میکند، دختران دیگری نیز ممکن است در موقعیتهای مشابه، چه در ارتباط با این متهم و چه افراد دیگری در فضای سینما، با آزار مواجه شوند اما از ترس پیامدها و واکنشهای اجتماعی سکوت کنند.
واکنشهای فضای عمومی
پارسادوست در میزگرد، بخش دیگری از سخنان خود را به واکنشهایی اختصاص داد که پس از رسانهای شدن پرونده با آن روبهرو شده است. او گفت حملات در شبکههای اجتماعی و موضعگیری برخی چهرههای هنری، فشارهای تازهای را برای او ایجاد کرده است؛ بهویژه از سوی افرادی که به گفته او، شناختی از وی نداشته اما در دفاع از متهم گفتهاند، امکان ندارد او مرتکب چنین رفتاری شده باشد. او در توضیح انگیزه خود از پیگیری پرونده گفت، میخواسته نتیجه این مسیر به بحثی برای تخریب افراد تبدیل نشود و نگاه او از ابتدا معطوف به تجربهای بوده که زنان دیگری نیز ممکن است با آن روبهرو شوند. پارسادوست در عین حال به نتیجه رسیدگی قضایی و نوع مجازاتهای پیشبینی شده در قانون نیز اشاره کرد و ساختار مجازاتها را «صفر و صدی» توصیف کرد. او گفت در یکسو، مجازات اعدام برای اتهام تجاوز قرار دارد و در سوی دیگر، مجازاتهایی مانند ۹۹ ضربه شلاق برای رابطه نامشروع. پارسادوست با انتقاد از مجازاتهای بدنی پرسید، چرا باید «چرخه خشونت» در شکل مجازات ادامه پیدا کند.
مناسبات قدرت در سینما
ترانه علیدوستی نیز در این میزگرد به فضای حاکم بر پروندههای مشابه در حوزه سینما اشاره کرد. او با مطرح کردن مسئله موقعیت و نفوذ برخی چهرههای شناخته شده از وضعیتی گفت که در آن همکاران و اطرافیان افراد مشهور، پیش از روشن شدن همه ابعاد یک پرونده، در مقام دفاع از آنها قرار میگیرند. در مقابل، مدافعان پژمان جمشیدی نیز تأکید داشتند که شهرت یک متهم نمیتواند، جایگزین رسیدگی مبتنی بر ادله شود و حمایت از یک شاکی نیز به معنای اثبات حقوقی ادعاهای او نیست. از یکسو، شاکی از دشواری شنیده شدن روایت خود و فشارهای پس از شکایت سخن میگوید و از سوی دیگر، متهم از ابتدا اتهامات مطرح شده علیه خود را رد کرده و آنها را ساختگی و دروغ خوانده است.
«دیگر سکوت نمیکنم»
انتشار میزگرد با واکنش مامک جمشیدی، خواهر پژمان جمشیدی نیز همراه شد. او با انتشار ویدئویی از کانادا به سخنان مطرح شده در میزگردف واکنش نشان داد و از برادرش دفاع کرد. مامک جمشیدی با رد اتهامات مطرح شده علیه برادرش گفت، پژمان جمشیدی مانند هر جوان دیگری اهل زندگی و تفریح بوده اما اتهاماتی که درباره او مطرح شده با شخصیتش سازگار نیست. او همچنین با اشاره به شهرت و وضعیت مالی برادرش، استدلال کرد که نیازی به ارتکاب چنین اقداماتی نداشته است. او ورود برخی چهرهها به این پرونده و اظهارنظر درباره آن را «مفتبری» توصیف کرد و گفت برخلاف سکوتی که برادرش در مقاطعی حفظ کرده، او دیگر قصد ندارد در برابر این اظهارات سکوت کند. وکلای پژمان جمشیدی نیز در جریان رسیدگی بر ناکافی بودن ادله برای اثبات اتهام تجاوز تأکید داشتند. آنها همچنین نسبت به حکم صادر شده درباره رابطه نامشروع اعتراض کرده و معتقد بودند این بخش از حکم نیز نباید علیه موکلشان صادر میشد. جدل بر سر «خلوت دونفره» نورا هاشمی، بازیگر سینما و تئاتر، با انتشار استوری در فضای مجازی به موضوع حضور شاکی در خانه متهم پرداخت. موضعگیری او متوجه رفتار شاکی و حضور اختیاری در فضایی خصوصی بود و این دیدگاه را مطرح کرد که رفتن یک زن به خانه مردی تنها، میتواند بهمعنای تمایل به خلوت دونفره تلقی شود. هاشمی همچنین در موضعگیری خود، پس از این فرض، طرح شکایت، انجام مصاحبه و برگزاری میزگرد را محل پرسش قرار داد. انتشار این دیدگاه با واکنشهای گستردهای روبهرو شد و مخالفان آن تأکید کردند که حضور یک زن در خانه یک مرد بهتنهایی نمیتواند بهمعنای رضایت نسبت به هر نوع رابطهای تلقی شود. درحالی که حامیان شاکی بر این تأکید دارند که محل حضور یا نوع رابطه پیشین افراد نباید مانع بررسی ادعا شود، منتقدان میگویند همه جزئیات رفتار و روابط طرفین نیز میتواند در بررسی یک پرونده مورد توجه قرار گیرد.
و روایتهایی که ادامه دارند
در فضای شبکههای اجتماعی نیز این دو روایت همزمان بازنشر میشود؛ گروهی تأکید دارند، عنوان شاکی بهتنهایی اثباتکننده صحت همه ادعاها نیست و گروهی دیگر معتقدند تمرکز بر زندگی خصوصی، پوشش یا حضور شاکی در محل حادثه، میتواند اصل ادعای مطرح شده را به حاشیه ببرد.
