شب حذف اسطوره

درباره رونالدو و جامی که هرگز نتوانست بگیرد. آیا عصر قهرمانان تنها به پایان رسیده است؟

در آستانه جام جهانی ۲۰۱۰ شرکت نایکی، گروهی از ستاره‌های تراز اول فوتبال مانند وین رونی، دیدیه دروگبا، رونالدینیو، فابیو کاناوارو، فرانک ریبری و کریستیانو رونالدو را برای یک کمپین تبلیغاتی با عنوان «آینده را بنویس» گردهم آورد. ایده این تبلیغ فوق‌العاده بود؛ ۶ تن از بزرگ‌ترین ستاره‌های فوتبال در صحنه‌هایی ظاهر می‌شدند که القا می‌کردند، سرنوشت حرفه‌ای و زندگی آنها قرار است با عملکردشان در جام جهانی پیش‌رو در آفریقای جنوبی رقم بخورد. در این فیلم کریستیانو رونالدو درحالی به تصویر کشیده می‌شد که بالای یک ضربه آزاد ایستاده و آینده‌ای را تصور می‌کند که اگر پرتغال را به افتخار و قهرمانی برساند، اینها انتظارش را خواهند کشید: بریدن روبان افتتاح ورزشگاه کریستیانو رونالدو، حضور افتخاری در مجموعه انیمیشنی سیمپسون‌ها (جایی‌که هومر می‌گوید: «رونال… اوه!»)، ساخت مجسمه‌ای عظیم به افتخار او و هوادارانی شیفته که هنگام ورودش به مراسم افتتاحیه فیلم «رونالدو» (که گائل گارسیا برنال، نقش اصلی آن را بازی می‌کند) نامش را فریاد می‌زنند. تصویر درست در لحظه‌ای قطع می‌شود که رونالدو به توپ ضربه می‌زند؛ بنابراین هرگز نمی‌بینیم در ذهن کارگردان قرار بوده چه اتفاقی بیفتد.

نقاط درخشان
ضربه پنالتی سرنوشت‌سازی که در ضربات پنالتی مرحله یک‌چهارم نهایی مقابل انگلیس در سال ۲۰۰۶ به گل تبدیل کرد؛ هت‌تریک مقابل اسپانیا در مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۱۸ (که شامل یک ضربه آزاد تماشایی نیز بود)؛ دو گل مقابل ازبکستان در هیوستون، دو هفته پیش؛ و سرانجام گلی که سال‌ها انتظارش را می‌کشید؛ پنالتی مقابل کرواسی در مرحله حذفی، پنج‌شنبه گذشته. ناکامی‌ها؟ بسیار زیاد؛ تا جایی‌ که سرانجام با شکست پرتغال مقابل اسپانیا در وقت‌های تلف‌ شده بازی در آرلینگتون تگزاس در روز دوشنبه به اوج رسید. رونالدو روز یک‌شنبه به خبرنگاران گفته بود که این آخرین جام جهانی او خواهد بود؛ اما امیدوار بود آخرین مسابقه‌اش نباشد. در نهایت همان آخرین مسابقه‌اش شد. پس از سوت پایان، تصویری غم‌انگیز از او به‌جا ماند؛ دستانش را بر کمر گذاشته بود، آرام در زمین قدم می‌زد سپس ایستاد و به نقطه‌ای نامعلوم در دوردست خیره شد. هنگامی ‌که برای هواداران دست می‌زد به ‌سختی اشک‌هایش را کنترل می‌کرد. چهره مردی را داشت که حتی اگر هنوز قرارداد عظیم‌اش در عربستان سعودی را پیش‌رو داشت، احساس می‌کرد دوران حضورش در بزرگ‌ترین صحنه‌های فوتبال جهان، در ۴۱ سالگی، سرانجام به پایان رسیده است.

تنها ۸ بازیکن در تاریخ، بیش از ۱۱ گل رونالدو در جام جهانی به‌ثمر رسانده‌اند. اما در مقایسه با نبوغ، طول عمر حرفه‌ای و جایگاه او به‌عنوان بهترین گلزن تاریخ فوتبال باشگاهی و ملی، این آمار ناامیدکننده و بسیار اندک به‌نظر می‌رسد. اما داستان به این سادگی هم نیست. ۶ جام جهانی، ۶ نوع و ۶ درجه متفاوت از ناکامی را برای او به‌همراه داشته است. همان‌قدر که فراز وجود داشته، فرود نیز بوده است. اگر بخواهیم قضاوت کنیم، بهترین جام جهانی رونالدو، نخستین حضورش بود. او در ۲۱ سالگی در مرحله گروهی برابر ایران یک ضربه پنالتی را به گل تبدیل کرد، در دیدار مرحله یک‌هشتم نهایی مقابل هلند، پس از برخورد شدید خالد بولاحروز، مدافع هلند، که با تکلی در ارتفاع ران پای او را هدف قرار داد، اشک‌ریزان زمین را ترک کرد. همچنین، در همان ۲۱ سالگی، آخرین باری بود که حضور در مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی را تجربه کرد. دومین جام جهانی او، که پس از تبلیغ «آینده را بنویس» برگزار شد، ناامیدی بزرگی بود. رونالدو به‌شدت از سوی رسانه‌های پرتغالی بابت عملکردش در رقابت‌هایی که با شکست مقابل اسپانیا در نخستین مرحله حذفی پایان یافت، مورد انتقاد قرار گرفت. او پس از آن مسابقات، خود را شکسته توصیف کرد و گفت دچار اندوهی غیرقابل تصور شده است. سومین جام جهانی او، در سال ۲۰۱۴ نیز داستانی مشابه داشت. رونالدو پس از فصلی که با قهرمانی رئال‌مادرید در لیگ قهرمانان اروپا به پایان رسیده بود، با التهاب تاندون کشکک زانوی چپ دست‌وپنجه نرم می‌کرد. او در شرایط دشواری بازی کرد؛ پرتغال در همان مرحله گروهی حذف شد. او ۲۹ سال داشت؛ از نظر تئوری در اوج دوران حرفه‌ای‌اش بود، اما فرصت دیگری برای «نوشتن آینده» از دست رفته بود. تا سال ۲۰۱۸، رونالدو ۳۳ ساله شده بود و رئال‌مادرید در آستانه فروش او به یوونتوس قرار داشت. هرچند آن زمان هرگز جرأت نمی‌کرد چنین فکری به ذهنش راه دهد، اما پنجمین توپ طلایش که ۶ ماه قبل به‌دست آورده بود، آخرین توپ طلای دوران حرفه‌ای‌اش از آب درآمد. او با ذهنیتی وارد جام جهانی روسیه شد که به‌نظر می‌رسید آماده است تا از فرصت استفاده کند؛ به‌عبارتی، آینده را بنویسد. در نخستین دیدار پرتغال مقابل اسپانیا، او هت‌تریک کرد، اما جام جهانی رونالدو و پرتغال خیلی‌زود با شکست مقابل اروگوئه در مرحله یک‌هشتم نهایی به پایان رسید. رونالدو در سال ۲۰۲۲ بار دیگر بازگشت. او در نخستین مسابقه برابر غنا از روی نقطه پنالتی گل زد، اما در سومین مسابقه مقابل کره‌جنوبی تأثیر چندانی نداشت و نسبت به تعویض‌اش با عصبانیت واکنش نشان داد و باعث نارضایتی سرمربی تیم، فرناندو سانتوس شد. پرتغال در مرحله یک‌چهارم نهایی مقابل مراکش شکست خورد و رونالدو، که در نیمه دوم به‌عنوان بازیکن تعویضی تأثیر چندانی نداشت، اشک‌ریزان زمین را ترک کرد. در جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر بدنی، او آماده‌تر و سرحال‌تر از سال ۲۰۲۲ به‌نظر می‌رسید. در قطر چهره‌ای عبوس داشت. چندشب پیش که هواداران پرتغال و هواداران رونالدو بیرون هتل تیم در مرکز شهر تورنتو جمع شدند. ویدئویی از داخل اردوی تیم وجود دارد که لحظه‌ای را نشان می‌دهد که رونالدو، با چشمانی که از شوق برق می‌زد، تصمیم گرفت به بالکن برود و برای آنها دست تکان دهد. آنجا دقیقاً در عنصر وجودی خود بود؛ حضورش و تک‌تک حرکاتش با تشویق‌های پرشور هواداران عاشقش در پایین ساختمان همراه می‌شد و او همان چیزی را به مردمش می‌داد که انتظارش را داشتند.اگر او هم مانند مسی قهرمان جهان شده بود، بدون تردید آن قهرمانی بخشی تعیین‌کننده از دوران حرفه‌ای‌اش می‌شد. اما نکته اینجاست؛ جام جهانی هرگز دوران حرفه‌ای رونالدو را تعریف نکرده است. نباید هم میراث او را تعریف کند. مسی، به باور بسیاری، بزرگ‌ترین فوتبالیست تاریخ است و رونالدو، بر اساس آمار، بزرگ‌ترین گلزن تاریخ فوتبال. این حقیقت پیش از پنجمین جام جهانی آنها در سال ۲۰۲۲ نیز وجود داشت و پس از ششمین جام جهانی‌شان نیز همچنان پابرجاست. کارنامه کریستیانو رونالدو با رکوردهایی که به‌جا گذاشته، تعریف می‌شود. او هم در سطح باشگاهی (۸۳۰ گل) و هم در سطح ملی (۱۴۶ گل)، بیش از هر بازیکن دیگری در تاریخ فوتبال گلزنی کرده است. او بهترین گلزن تاریخ باشگاه رئال‌مادرید است (۴۵۰ گل تنها در ۴۳۸ بازی) و همچنین بهترین گلزن تاریخ جام باشگاه‌های اروپا و لیگ قهرمانان اروپا (۱۴۰ گل در ۱۸۳ بازی) به‌شمار می‌رود. رونالدو با ۲۳۳ بازی ملی، بیش از هر بازیکن مرد دیگری در تاریخ فوتبال برای تیم ملی کشورش به میدان رفته است. حتی اگر او فقط بهترین گلزن تاریخ فوتبال بود، باز هم در میان بزرگ‌ترین بازیکنان تاریخ فوتبال قرار می‌گرفت. اما واقعیت این است که میراث او تقریباً بی‌همتاست.اعتمادبه‌نفسی که در واپسین سال‌های دوران حرفه‌ای‌اش از این باور گرفته بود که میراثش، فارغ از هر نتیجه‌ای، خدشه‌ناپذیر است او را در هفته‌های اخیر سرپا نگه داشت. این ذهنیت باعث شد ششمین و آخرین جام جهانی‌اش، نسبت به چندین جام جهانی قبلی، تجربه‌ای لذت‌بخش‌تر به نظر برسد.حسرت؟ ناامیدی؟ البته که وجود داشت. اما این‌بار، به‌ویژه در این سن، حق داشت احساس کند هر آنچه در توان داشته انجام داده است. و در نهایت، آن تبلیغ نایکی اشتباه از آب درآمد. آن آینده باشکوهی که قرار بود اگر رونالدو سرنوشتش را روی صحنه جام جهانی می‌نوشت، در انتظارش باشد؟ تقریباً همه آن اتفاق‌ها، به‌جز چند جزئیات خیالی که کارگردان تبلیغ تصور کرده بود، در نهایت به حقیقت پیوستند. میراث رونالدو و داستان او، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین فوتبالیست‌های تمام دوران، طی دو دهه گذشته نوشته شده است. او نه می‌تواند و نه باید باقی عمرش را صرف حسرت خوردن برای تنها افتخاری کند که هرگز به‌دست نیاورد.