توسط : رئیس مجلس ایران، پاسخ شیطنت همتای عراقی را داد
گروه بینالملل: محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس روز چهارشنبه ۲۸ مرداد، در رأس هیأتی بلندپایه وارد بغداد شد؛ سفری که در میانه افزایش تنشهای منطقهای، فشارهای اقتصادی و دریایی آمریکا بر تهران و نزدیک شدن یک ضربالاجل مهم امنیتی در عراق انجام شد.
نماد حق علیه باطل
قالیباف پیش از آغاز دیدارهای رسمی به محل یادبود قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در نزدیکی فرودگاه بغداد رفت؛ جایی که این دو فرمانده در حمله پهپادی آمریکا شهید شدند. او این محل را نمادی از تقابل «حق و باطل» خواند و تأکید کرد، میراث آنان در شکست داعش و گسترش شبکه مقاومت باقی مانده است. این پیام در واقع پیشدرآمدی برای بخش حساستر سفر بود؛ جایی که موضوع آینده گروههای مسلح عراقی روی میز قرار داشت.
پرونده خلعسلاح
مهمترین پرونده سفر قالیباف را باید در پشت درهای بسته جستوجو کرد: ضربالاجل ۳۰ سپتامبر دولت عراق برای قرار گرفتن تمامی سلاحها و تجهیزات نظامی تحتکنترل دولت. در شرایطی که بغداد تحت فشار غرب برای خلعسلاح گروههای مسلح نزدیک به ایران قرار دارد، تهران با اصل «خلعسلاح کامل» مخالفت کرده است. پیشنهاد ایران، حفظ ساختار تسلیحاتی گروهها یا انتقال رسمی سلاحهای آنان به نهادهای دولتی و ادغام این ظرفیتها در حشدالشعبی است. موضع بغداد اما نشان میدهد، روندی برای تجمیع سلاحها در حال شکلگیری است. نخستوزیر عراق اعلام کرده برخی گروهها سلاحهای خود را تحویل داده، وابستگی مستقل خود را قطع و به حشدالشعبی پیوستهاند و مذاکرات با دیگر گروهها همچنان ادامه دارد. به این ترتیب مسئله دیگر صرفاً خلعسلاح چند گروه نیست؛ بلکه بحث بر سر این است که چه کسی در عراق حق اعمال قدرت مسلحانه دارد و مرز میان دولت و نیروهای همسو با ایران کجا ترسیم خواهد شد.
هرمز؛ نفت عراق گروگان یک بحران منطقهای
اما در بغداد تنها درباره سلاح صحبت نشد. سایه تنگه هرمز نیز بر مذاکرات سنگینی میکرد؛ آبراهی که برای اقتصاد عراق اهمیتی حیاتی دارد. الحلبوسی از ایران خواست در صورت ادامه محدودیتهای هرمز برای صادرات نفت عراق ویژگی و مسیر ویژهای در نظر گرفته شود. نخستوزیر عراق نیز هشدار داد، بسته شدن هرمز چالشی بزرگ است و گزینههای جایگزین صادرات نفت این کشور محدود و موقتی هستند؛ تا جایی که حجم صادرات عراق به حدود ۱۰ درصد سطح معمول کاهش یافته است.
در همین فضای حساس، استفاده الحلبوسی از عنوان جعلی برای «خلیج فارس» در شبکه اجتماعی ایکس، موجی از واکنشهای ایرانی و عراقی را بهدنبال داشت. حتی توضیح خودکار ایکس، نام «خلیج فارس» را بهعنوان، عنوان صحیح نمایش داد؛ اتفاقی که از سوی کاربران بهعنوان تذکری نمادین به رئیس پارلمان عراق تعبیر شد. رئیس مجلس شورای اسلامی هم در جمع مردم کربلا در مراسم چهلمین روز تدفین رهبر شهید انقلاب در واکنش به اقدام مشکوک رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه خلیج فارس با نام جعلی گفت: «درباره ما خواهند نوشت که ما دو ملتی بودیم که نپذیرفتیم پاورقی روایتهای دیگران شویم. عمق پیوند دو کشور ریشه در تاریخ، جغرافیا و اعتقاداتی به عظمت اهل بیت عصمت و طهارت علیهمالسلام دارد اما آنچه باعث شده، تهران و بغداد به هم نزدیکتر شوند، امتناع مشترک از این است که پایتختهای بیگانه سرنوشت مردمان ما را رقم بزنند».
قدرت نظامی بدون اقتصاد کافی نیست
قالیباف در دیدار با فعالان اقتصادی ایران و عراق، وجه دیگری از مأموریت خود را نیز برجسته کرد: اقتصاد. او تأکید کرد، قدرت نظامی بدون رشد اقتصادی و رضایت مردم دوام نمیآورد و دیپلماسی نیز زمانی مؤثر است که کشور از توان دفاعی برخوردار باشد. سفر قالیباف به بغداد را میتوان تلاشی چندلایه برای حفظ نفوذ ایران در عراق دانست؛ سفری که در آن تهران همزمان میخواست درباره آینده گروههای مسلح چانهزنی کند، منافع خود و متحدانش را در برابر فشارهای خارجی حفظ کند و در پرونده هرمز، عمق پیوند اقتصادی و ژئوپلیتیکی با عراق را یادآور شود. بغداد اکنون میان فشار غرب، ملاحظات داخلی و رابطه راهبردی با تهران ایستاده است؛ و ضربالاجل ۳۰ سپتامبر میتواند نخستین آزمون جدی این موازنه باشد.
