توسط : خواب آمریکا برای نخستوزیری عراق
گروه بینالملل: یک منبع عراقی روز دوشنبه در گفتوگو با شبکه تلویزیونی «العربی» از تهدید واشنگتن برای اعمال تحریمهای اقتصادی علیه عراق در صورت اصرار چارچوب هماهنگی شیعیان بر نامزدی نوری المالکی برای پست نخستوزیری خبر داد؛ تهدیدی که نشاندهنده ورود ایالات متحده به مرحلهای جدید از فشار سیاسی و اقتصادی بر بغداد در بحبوحه بنبست سیاسی این کشور است. همزمان، دونالد ترامپ نیز با اشاره به روند انتخاب نخستوزیر عراق اعلام کرد که واشنگتن این موضوع را به دقت بررسی میکند و گزینههایی در اختیار دارد. او پیشتر در پیامی در شبکه «تروث» بازگشت المالکی به نخستوزیری را امری «غیرقابل قبول» توصیف کرده و عملکرد دولت پیشین او را عامل «فقر و هرج و مرج» در عراق دانسته بود.
در داخل عراق نیز بحثها درباره نامزد نخستوزیری ادامه دارد. نسیم عبدالله، عضو دفتر سیاسی حزب اقتدار که بخشی از چارچوب هماهنگی شیعیان محسوب میشود از برگزاری نشستها و گفتوگوها در درون این بلوک سیاسی برای تعیین نامزد جدید خبر داد و تأکید کرد که نیروهای حاضر در چارچوب، چالشهای داخلی کشور و ضرورت دستیابی به اجماع ملی را در نظر خواهند گرفت تا تصمیمی واحد اتخاذ شود. به گفته او، اختلافنظرها در این زمینه همچنان ادامه دارد و تلاش میشود روند انتخاب نامزد نخستوزیری از مسیر توافق درونگروهی پیش برود. یک منبع دیگر در چارچوب هماهنگی نیز اعلام کرد که برخی رهبران این بلوک، بهویژه کسانی که نسبت به نامزدی المالکی تردید دارند، جلسات مشورتی با دیگر رهبران سیاسی برگزار کردهاند تا دیدگاهها درباره ادامه نامزدی وی را هماهنگ کنند. این منبع افزود که با وجود این تردیدها، نتایج اولیه نشان میدهد، المالکی همچنان بر ادامه نامزدی خود اصرار دارد و از تصمیم خود عقبنشینی نکرده است. همچنین برخی جناحها معتقدند که حجم بحرانهای انباشته شده در عراق و فشارهای خارجی میتواند به واکنشهای شدید مردمی علیه کل روند سیاسی منجر شود و همین امر ضرورت انتخاب گزینهای مورد اجماعتر را دوچندان میکند.
در همین چارچوب، احتمال بررسی نامزدهای جایگزین از میان فهرستهای پیشین نیز مطرح شده و تصمیم نهایی به چارچوب هماهنگی واگذار شده است. با این حال، یک منبع نزدیک به المالکی هرگونه شایعه درباره انصراف او را رد و تأکید کرده که وی مصمم است به رقابت برای نخستوزیری ادامه دهد. این منبع همچنین اعلام کرد که در روز دوشنبه هیچ نشست رسمی برای تصمیمگیری نهایی در این باره برگزار نشده و برخی اخبار منتشر شده را بخشی از یک دستورکار سیاسی دانست.
در مقابل فشارهای آمریکا، فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، تأکید کرده که تصمیم درباره انتصاب مجدد المالکی موضوعی داخلی است و بغداد پیامهای واشنگتن را جدی نمیگیرد. با این حال، مخالفت علنی و تهاجمی دولت ترامپ با بازگشت المالکی به قدرت بهعنوان نشانهای از تغییر جهت جدی در سیاست خارجی آمریکا ارزیابی میشود؛ تغییری که رویکرد معاملهمحور «اول آمریکا» را با کارزار تازهای از «فشار حداکثری» علیه نفوذ ایران در عراق ترکیب میکند.
از نگاه واشنگتن، مخالفت با المالکی صرفاً مخالفت با یک چهره سیاسی نیست بلکه نوعی وتوی راهبردی با هدف جلوگیری از بازگشت عراق به مدار همسویی گسترده با تهران تلقی میشود. منطق این رویکرد بر سه محور اصلی استوار است: خاطره تاریخی ظهور داعش در دوره نخستوزیری المالکی، تلاش برای جدا کردن بغداد از نفوذ ایران و بهرهگیری از آسیبپذیری اقتصادی عراق بهویژه وابستگی شدید آن به درآمدهای نفتی بهعنوان اهرم فشار سیاسی و اقتصادی. در این چارچوب، تهدید به تحریمهای اقتصادی میتواند، پیامدهای گستردهای برای اقتصاد عراق داشته باشد و به تشدید فشار بر طبقه سیاسی این کشور منجر شود.
پیام اصلی ترامپ به نخبگان سیاسی عراق این است که دوران سیاست دوگانه، یعنی دریافت حمایت مالی و امنیتی از آمریکا در کنار تقویت نفوذ منطقهای ایران به پایان رسیده است.
