توسط : امیر اقتناعی در برنامه گفتوگوی ویژه خبری مطرح کرد: احزاب باید حلقه واسط میان جامعه و حاکمیت باشند، نه ابزار حاکمیت برای کنترل جامعه در بزنگاهها
برنامه گفتوگوی ویژه خبری رسانه ملی شامگاه پنجشنبه گذشته با محوریت «نقش احزاب در پیگیری مطالبات اقتصادی و سیاسی مردم» میزبان امیر اقتناعی؛ عضو شورای مرکزی و معاون اجرایی و هماهنگی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران و مدیرمسئول روزنامه سازندگی، مرتضی محمودی؛ عضو شورای مرکزی جبهه شریان و نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، علیرضا خجستهپور؛ قائممقام جامعه اسلامی مهندسین و رئیس واحد سیاسی این تشکل و کاوه قدیری؛ عضو شورای مرکزی حزب ندای ایرانیان بود که در این میان، بخش قابل توجهی از بحث به بررسی چرایی ناکارآمدی احزاب در ایفای نقش اجتماعی و سیاسیشان اختصاص یافت.
امیر اقتناعی، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران در این برنامه با بیان اینکه احزاب موجود نتوانستهاند، نقش واقعی خود را بهعنوان حلقه واسط میان جامعه و حاکمیت ایفا کنند و با تأکید بر تعریف علمی حزب در علم سیاست، گفت: «عموم احزاب کنونی کشور با تعریف علمی حزب حرفهای در علم سیاست همخوانی ندارند. این مسئله ریشه در قانون احزاب ما دارد که به نظر میرسد از ابتدا، نگاهی حرفهای به حزب و کارویژههای مشخص آن نداشته است. طبق قانون فعلی، هر گروهی که بتواند عدهای را گردهم آورد و کنگرهای صوری برگزار کند، مجوز حزب دریافت میکند. نتیجه این امر، وجود چندصد حزب در کشور است، در حالی که یک حزب حرفهای باید متشکل از افرادی با خاستگاه فکری، برنامه و راهبرد مشخص که اهداف معین و مشترکی دارند، باشد».
او با اشاره به کثرت احزاب ثبتشده در کشور و محدود بودن گفتمانهای سیاسی، افزود: « قانون احزاب به گونهای است که هر انبوه خلق ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفره میتواند مجوز تأسیس حزب بگیرد. در نتیجه، امروز شاهد صدها حزب در کشور هستیم، در حالی که در عمل، این تعداد گفتمان یا راهبرد سیاسی متفاوت در ایران وجود ندارد. این پدیده، بیشتر نشاندهنده کثرت افراد مشتاق برای رسیدن به مناصبی چون دبیرکلی یا عضویت در شورای مرکزی است».
اقتناعی در ادامه به تضعیف مفهوم حزب در ذهن افکار عمومی پرداخت و نقش واسطهای احزاب میان جامعه و حاکمیت را مورد تأکید قرار داد و گفت: «وقتی به موضوعی به شکل اصولی پرداخته نشود و ارزش آن از بین برود، حتی احزاب واقعی نیز در نگاه مردم بیاعتبار میشوند. با گذشت زمان، مفهوم «حزب» در ذهن جامعه تنزل پیدا میکند. همه میگویند حزب، حلقه واسط بین جامعه و حاکمیت است؛ یعنی مطالبات جامعه را به شکلی قانونی به حاکمیت منتقل میکند و از آن پاسخ میخواهد. این فرآیند از وقوع اتفاقات نابهنجار و ناگوار سیاسی جلوگیری میکند، اما وقتی در «بزنگاهها» و بحرانها از حزب خواسته میشود که برای کنترل اوضاع بیانیه بدهد و مداخله کند، این دیگر نقش واسطهگری نیست، بلکه تبدیل شدن به یک «ابزار کنترلی» است. حزبی که به ابزار حاکمیت برای کنترل جامعه تبدیل شود، کارویژه اصلی خود را از دست میدهد و در بزنگاههای بعدی، دیگر کارایی لازم را برای حل مشکلات نخواهد داشت».
معاون اجرایی و هماهنگی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران به تجربه اصلاحطلبان در انتخابات ریاست جمهوری اخیر اشاره کرد و گفت: «ما رئیسجمهوری را به دولت آوردیم که در زمان انتخابات، محمدجواد ظریف و علی طیبنیا را به مردم نشان داد و در ابتدا فردی چون عبدالناصر همتی را بهعنوان وزیر اقتصاد منصوب کرد که با همت مجلس، حذف شد! و افرادی مانند سیدحسین مرعشی، محسن هاشمی، اسحاق جهانگیری و حتی سیدمحمد خاتمی برای رأیآوریاش تلاش کردند، اما امروز میبینیم که افرادی با سطحی متفاوت و پائینتر در دولت حضور دارند! و کار به جایی رسیده که رئیسجمهور میگوید: من نمیخواستم فلان وزیر را بگذارم، مجلس گفت بگذار»! وی افزود: «این اتفاقات بهنظر برخی در ظاهر اینگونه است که نگذاشتیم اصلاحطلبان کارشان را بکنند، اما در باطن کشور ضرر میکند. مسبب تورم بالای ۵۰درصد و سوءمدیریتهایی که موجب کوچک شدن سفره مردم شده است هم چنین مسائلی است».
اقتناعی با تأکید بر ضرورت آزادی احزاب در معرفی کاندیداهای مدنظرشان تصریح کرد: «اینکه به یک حزب بگویند کاندیدای خودت را معرفی کن یا از بین همانهایی که ما میگوئیم انتخاب کن، خیلی متفاوت است. در این صورت اگر اعتراضی هم باشد به اینکه چرا من کاندیدای مورد نظر خودم را در این بین ندارم، هزاران انگ دیگر برای عدم شرکت در انتخابات مطرح میشود».
در بخش دیگری از برنامه، سایر مهمانان نیز به مسئله کارکرد احزاب پرداختند. در این بخش یکی از کارشناسان حاضر با اشاره به تجربه کشورهای مختلف، تأکید کرد که احزاب زمانی میتوانند اثرگذار باشند که دارای پایگاه اجتماعی، برنامه مشخص و مسئولیتپذیری سیاسی باشند؛ نکتهای که در ادامه، اقتناعی نیز با اشاره به آن گفت: «حزبی که سهمی از قدرت دارد، بههمان اندازه باید پاسخگو باشد و نمیتواند از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند». وی در ادامه، اصلاح قانون احزاب و تغییر نگاه سیاستگذار به تحزب را ضروری دانست و با اشاره به دیدگاههای شهید بهشتی اظهار کرد: «قانون احزاب و نگاه سیاستگذاران به آن، نیازمند اصلاح جدی است. این موضوع جدیدی نیست و پیش از این شهید بهشتی نیز در کلاسهای آموزشی حزب جمهوری به تفصیل در این باره صحبت کردهاند. ایشان جمله معروفی دارند که نقل به مضمون میکنم؛ «جمهوریخواهی و دموکراسی، سقفی است که بر ستون تحزب استوار است». نظام جمهوری نمیتواند بدون احزاب قدرتمند و واقعی پابرجا بماند. اما در عمل میبینیم که نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری و مجلس، با حمایت احزاب به قدرت میرسند، اما پس از پیروزی، با ژست «فراحزبی» و «فراجناحی» بودن، از حزبی که آنها را حمایت کرده، فاصله میگیرند. این رفتار، جامعه را دچار سردرگمی و احزاب را بیاعتبار میکند؛ از یکسو، حزب از مردم میخواهد به فرد مشخصی رأی دهند و از سوی دیگر، همان فرد پس از پیروزی، خود را مستقل از حزب معرفی میکند»!
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران با اشاره به نسبت مسئولیتپذیری احزاب و سهمشان از قدرت، بیان کرد: «حزبی که من به آن تعلق دارم، به اندازهای که در دولت و مجلس سهم دارد، به مردم پاسخگو خواهد بود». او در بخش دیگری از سخنانش، ضمن تأیید اثرگذاری حمایتهای انتخاباتی جبهه اصلاحات و حزب کارگزاران، گفت: «ما توانستیم خیلی بهتر مردم را قانع کنیم و مردم به ما اقبال بهتری نشان دادند». اقتناعی، در پایان، با اشاره به محدودیت گزینهها در انتخابات، اظهار داشت: «ما با کاندیداهایی که گذاشتند و از بین آن انتخاب کردیم پیش رفتیم و با مردم نیز این موضوع را در میان گذاشتیم».
در پایان این گفتوگو، جمعبندی برنامه بر این نکته متمرکز بود که بدون اصلاح ساختار قانونی و تقویت نقش واقعی احزاب، امکان ایفای نقش مؤثر آنها در پیگیری مطالبات مردم فراهم نخواهد شد. اقتناعی نیز با تأکید بر ضرورت بازنگری در قانون احزاب گفت: «اگر قرار است احزاب بهمعنای واقعی کلمه نماینده مردم باشند، باید بسترهای قانونی و ساختاری آن فراهم شود و آن زمان است که میتوان از احزاب انتظار مسئولیتپذیری و پاسخگویی داشت».
