توسط : احتمال برگزاری مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس
گروه بینالملل: در پی برگزاری مذاکرات غیرمستقیم ایران و ایالات متحده در عمان در ۱۷ بهمنماه و سفرهای علی لاریجانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی به عمان و قطر، اکنون گمانهزنیها درباره محل برگزاری دور بعدی گفتوگوهای تهران و واشنگتن افزایش یافته و نام ژنو بهعنوان میزبان احتمالی این مذاکرات مطرح شده است. پیشتر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگویی با شبکه الجزیره اشاره کرده بود که احتمال دارد، دور دوم مذاکرات در مکانی متفاوت برگزار شود؛ اشارهای که اکنون با انتشار گزارشها درباره انتقال احتمالی مذاکرات به سوئیس، ابعاد تازهای پیدا کرده است. با این حال تا زمان تنظیم این گزارش، مقامات رسمی در تهران و واشنگتن هنوز این موضوع را بهطور رسمی تأیید یا تکذیب نکردهاند و همچنان ابهام درباره محل دقیق ادامه گفتوگوها باقی است. در کنار این تحولات، اعلام کرملین درباره برنامهریزی برای برگزاری دور جدید مذاکرات سهجانبه صلح میان روسیه، اوکراین و ایالات متحده در روزهای ۱۷ و ۱۸ فوریه در ژنو به این گمانهزنیها دامن زده است. دور پیشین این مذاکرات نیز اوایل بهمنماه در امارات برگزار شده بود و اکنون انتقال آن به ژنو نشاندهنده افزایش نقش این شهر در معادلات دیپلماتیک جهانی است. از آنجا که پرونده جنگ اوکراین همچنین موضوع ایران و بحران غزه توسط استیو ویتکاف و جرد کوشنر پیگیری میشود، برخی رسانهها احتمال دادهاند که همزمانی حضور این دو چهره در ژنو میتواند، زمینه انتقال مذاکرات ایران و آمریکا به این شهر را فراهم کند؛ فرضیهای که اگرچه هنوز تأیید نشده اما در فضای رسانهای و سیاسی بازتاب گستردهای داشته است.
ژنو از دیرباز بهعنوان یکی از پایتختهای دیپلماسی جهان شناخته میشود و جایگاه ویژهای در تاریخ روابط بینالملل دارد. استقرار مقر اروپایی سازمان ملل متحد در این شهر و سابقه میزبانی از نهادهایی چون جامعه ملل در فاصله سالهای ۱۹۲۰ تا ۱۹۴۶ ژنو را به یکی از نمادهای دیپلماسی چندجانبه تبدیل کرده است. بیطرفی تاریخی سوئیس در منازعات بینالمللی نیز باعث شده این کشور بهویژه شهر ژنو به محلی قابل اعتماد برای برگزاری مذاکرات حساس سیاسی و امنیتی تبدیل شود. زیرساختهای گسترده دیپلماتیک، از هتلها و مراکز کنفرانس تا تیمهای امنیتی و مترجمان حرفهای، ژنو را به یکی از آمادهترین شهرهای جهان برای میزبانی گفتوگوهای پیچیده میان قدرتهای جهانی تبدیل کرده است.
نام ژنو برای ایران نیز یادآور مقاطع مهمی در پرونده هستهای و روابط با غرب است. از زمان گشوده شدن پرونده هستهای ایران، این شهر یکی از مراکز اصلی مذاکرات در سطوح مختلف بوده و بسیاری از گفتوگوهای مهم در دهه ۸۰ شمسی در آن برگزار شده است. توافق موقت هستهای موسوم به «توافق ژنو» که سوم آذرماه ۱۳۹۲ میان ایران و کشورهای ۱+۵ امضا شد، نقطه عطفی در روند مذاکرات هستهای بود و راه را برای توافق جامع برجام در تیرماه ۱۳۹۴ هموار کرد. تا زمان امضای برجام، ژنو در کنار نیویورک و وین از اصلیترین مراکز دیپلماسی هستهای ایران بهشمار میرفت و همچنان در حافظه دیپلماتیک تهران و غرب جایگاه ویژهای دارد.
این تحولات دیپلماتیک درحالی رخ میدهد که نشانههایی از افزایش فشار و تحرکات نظامی ایالات متحده در اطراف ایران نیز دیده میشود. گزارشها از اعزام ناو هواپیمابر «جرالد فورد» به منطقه حکایت دارد؛ اقدامی که برخی ناظران آن را بخشی از پیامهای بازدارنده واشنگتن به تهران ارزیابی میکنند. دونالد ترامپ نیز اخیراً تصویری از این ناو را بدون توضیح در شبکه اجتماعی خود منتشر کرده که بسیاری آن را نشانهای از سیاست فشار حداکثری و نمایش قدرت دانستهاند. ترامپ پیشتر هشدار داده بود که ایران باید ظرف یک ماه با آمریکا به توافق برسد و در غیر این صورت با پیامدهای جدی مواجه خواهد شد. او با تکرار مواضع گذشته خود تأکید کرده که تهران فرصت توافق پیشین را از دست داده است.
در مجموع، احتمال انتقال مذاکرات ایران و آمریکا به ژنو در بستری از تحولات پیچیده دیپلماتیک و امنیتی مطرح شده است؛ بستری که همزمان شامل تلاشهای میانجیگرانه، همپوشانی پروندههای مهم جهانی و افزایش فشارهای نظامی و سیاسی است. اگر ژنو بهعنوان میزبان دور بعدی مذاکرات تأیید شود، این انتخاب میتواند، نماد بازگشت دیپلماسی به یکی از سنتیترین صحنههای گفتوگوی بینالمللی باشد.
