توسط : چرا لاریجانی به مسکو رفت؟
گروه بینالملل: دیدار روز جمعه علی لاریجانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران، با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در کاخ کرملین، بهعنوان یک نقطه عطف در روابط دو کشور ارزیابی میشود. محور اصلی این ملاقات گسترش همکاریهای دوجانبه، بهویژه در حوزه اقتصادی بود اما بررسی ابعاد منطقهای و بینالمللی نیز بخش مهمی از گفتوگوها را تشکیل داد. این دیدار در شرایطی انجام شد که تحولات منطقهای و بینالمللی با سرعتی بیسابقه پیش میروند و هماهنگیهای سیاسی و امنیتی میان تهران و مسکو در حال افزایش است. علی لاریجانی، که نقش برجستهای در سیاستهای دفاعی، امنیتی و خارجی ایران دارد، پیش از سفر به مسکو با مقامهای چند کشور منطقه ازجمله لبنان دیدار و درباره مسائل امنیتی و سیاسی گفتوگو کرده بود. این سلسله ملاقاتها نشاندهنده، فعالیت دیپلماتیک فعال ایران در مقطع کنونی و تلاش برای تثبیت موقعیت خود در سطح منطقهای است. هرچند تاکنون هیچ بیانیه رسمی از سوی ایران یا روسیه درباره جزئیات مذاکرات منتشر نشده اما تحلیلگران احتمال میدهند که این نشست فراتر از روابط اقتصادی به هماهنگی راهبردی در حوزههای امنیتی و بازدارندگی نظامی نیز پرداخته باشد.
زمانبندی دیدار اهمیت ویژهای دارد. این ملاقات پس از تهدیدهای مستقیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، درباره توافق هستهای جدید و همزمان با گزارشها از توافق سهجانبه روسیه، ایران و چین انجام شد. این مسئله پیام روشنی به تهران ارسال میکند؛ ایران در مواجهه با تهدیدهای احتمالی آمریکا تنها نیست و میتواند روی حمایت دیپلماتیک و حتی دسترسی به فناوریهای دفاعی پیشرفته روسیه حساب باز کند. گفته میشود بخشهایی از مذاکرات احتمالاً شامل تبادل اطلاعات، سامانههای دفاع موشکی و حمایتهای نظامی است که نشاندهنده سطح عمیق اعتماد و هماهنگی راهبردی میان دو کشور است.
علاوه بر مسائل نظامی، گفتوگوها احتمالاً به تثبیت حاکمیت داخلی ایران پس از هفتهها اعتراضات و ناآرامیهای داخلی نیز متمرکز بوده است. پوتین این اعتراضات را بهعنوان «انقلابهای رنگی با حمایت خارجی» توصیف کرده و تحلیلگران بر این باورند که دو طرف درباره امنیت سایبری و کنترل داخلی نیز رایزنی کردهاند. این همکاریهای امنیتی داخلی با هماهنگیهای منطقهای همزمان است. این امر تأکیدی بر این است که مسکو اکنون ثبات ایران را پیششرط دستیابی به اهداف راهبردی خود در سطح جهانی میداند و ایران نیز با تکیه بر این حمایت میتواند، موقعیت داخلی و منطقهای خود را تقویت کند. دیدار لاریجانی و پوتین در واقع نمادی از چرخش ایران و روسیه به سمت معماری امنیتی چندقطبی در اوراسیاست. هر دو کشور بر این باورند که ترکیب ظرفیت اقتصادی و نظامیشان میتواند، تحریمهای غرب را دور زده و از درگیری مستقیم جلوگیری کند. در عین حال، فقدان جزئیات علنی درباره ابعاد امنیتی مذاکرات نشان میدهد که بخش حساس توافقها احتمالاً شامل تعیین خطوط قرمز برای مداخله احتمالی آمریکاست. این مسئله تأکیدی بر این است که مسکو اکنون ثبات ایران را پیششرط دستیابی به اهداف راهبردی جهانی خود میداند.
درحالی که تمرکز رسانهای بر ابعاد امنیتی و نظامی است، کارشناسان بر این باورند که گسترش روابط اقتصادی میتواند به کاهش فشار تحریمهای غرب کمک کند و همزمان پایهای برای روابط استراتژیک پایدار ایجاد نماید. چنین همکاری اقتصادی در کنار هماهنگی نظامی، یک ترکیب قوی ایجاد میکند که تهران و مسکو را به بازیگران تأثیرگذارتر در منطقه تبدیل میکند و به آنها امکان میدهد با چالشهای بینالمللی و منطقهای با قدرت بیشتری مواجه شوند. در مجموع، این ملاقات نشاندهنده تعمیق همکاریها و هماهنگیهای ایران و روسیه در سطح راهبردی است؛ توافقی که هم جنبههای اقتصادی و هم امنیتی را پوشش میدهد و میتواند بهعنوان بازدارندهای در برابر فشارهای خارجی عمل کند. ادامه این روند ممکن است موقعیت ایران را در منطقه تقویت کرده و نقش مسکو را بهعنوان بازیگر اصلی در خاورمیانه تثبیت کند. تحلیلگران بر این باورند که پیامدهای این دیدار نهتنها در مناسبات دو کشور بلکه در توازن قدرت منطقهای و بینالمللی نیز محسوس خواهد بود.
