توسط : دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران، راه برونرفت از بحران را در گرو ترمیم کابینه،
آشتی ملی و یک دیپلماسی جسورانه برای پیریزی بلوک اقتصادی در منطقه میداند
گروه سیاسی: درحالی که بسیاری از مذاکره مستقیم با آمریکا ابا دارند یا آن را بیهوده میدانند، سیدحسین مرعشی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران در گفتوگو با «خبرآنلاین» تعارفات را کنار میگذارد و برای نجات کشور از وضعیت فعلی، نسخهای ترکیبی از تصمیمات داخلی و خارجی میپیچد. او با ارائه پیشنهادی جسورانه برای تشکیل یک مثلث همکاری میان تهران، ریاض و واشنگتن، معتقد است که باید اقتصاد را به ابزاری برای صلح تبدیل کرد و از ظرفیت فنسالاران برای عبور از این شرایط بهره برد. او همچنین در گفتوگو با رسانه «کاغذ سیاست» تحلیلی از ریشهها و ابعاد بحرانهای کنونی کشور ارائه کرده و ضمن طبیعی دانستن اعتراضات اخیر، به نقد جدی عملکرد دولت، ارائه راهکارهای استراتژیک در سیاست خارجی و ترسیم چشماندازی واقعبینانه برای آینده ایران پرداخته است. به باور مرعشی، شرایط پیچیده امروز ایران حاصل همافزایی چند عامل بحرانزاست که تصمیمگیریهای فوری را اجتنابناپذیر میکند. ریشه اصلی این مشکلات، «نارضایتی عمومی» گسترده از وضعیت اقتصادی، مشکلات فرهنگی و اجتماعی و ناکارآمدی سیستم اداری است. این نارضایتی با تداوم تحریمهای بینالمللی و ضعف مدیریتهای اجرایی، بهویژه در مهار موج تورم، تشدید شده و فشار بر معیشت روزمره، نگرانی مردم را دوچندان کرده است. او در کنار این مسائل داخلی به اعتراضاتی اشاره میکند که به نظر میرسد، بخشی از آن سازماندهی شده و با هدایت دشمنان خارجی ایران صورت میگیرد. این وضعیت با شیطنتهای دشمنان خارجی، بهویژه تلاش آنها برای تشدید بحران داخلی جهت کسب امتیاز، پیچیدهتر شده است. مرعشی برای برونرفت از این تنگنا، راهکارهایی را در دو عرصه داخلی و بینالمللی ارائه میدهد. در حوزه مدیریت داخلی، او «ترمیم کابینه» را یک ضرورت فوری میداند و معتقد است، جایگزینی مدیران ناکارآمد و منفعل با «مدیران جسور، تصمیمگیر و کارساز» میتواند به آرامش جامعه و احیای امید کمک کند. او همچنین بر اهمیت «اتحاد نیروهای میانه» از اصولگرایان تا اصلاحطلبان، تأکید دارد و تشکیل تیمهای فنسالار برای اداره کشور را حیاتی میشمارد. به عقیده او، شخصیتهایی مانند آقای پزشکیان یا آقای لاریجانی باید پرچمدار گردآوری این نیروها شوند تا فرصت نقشآفرینی مؤثر برای آنها فراهم شود. در عرصه بینالمللی، دبیرکل حزب کارگزاران راهکار اصلی را در تغییر محور سیاست خارجی به سمت «تقویت روابط با کشورهای خاورمیانه با هدف همکاریهای اقتصادی وسیع» میداند. ابتکار عمل اصلی او، شکلگیری یک «همکاری سهجانبه بین ایران، عربستان و آمریکا» است. او میگوید: «لازم نیست الان وارد مذاکره دوجانبه با آمریکا شویم. من «مذاکره سهجانبه ایران، عربستان و آمریکا» را پیشنهاد میکنم. هدف از این مذاکره، پیریزی یک بلوک اقتصادی مهم در خاورمیانه و آسیای میانه است. این پیشنهاد را به عنوان یک راهکار کاملاً شدنی و واقعبینانه مطرح میکنم». در نهایت، مرعشی بر اصل پاسخگویی تأکید کرده و معتقد است، کسانی که با «ترک فعل» خود کشور را به نقطه فعلی رساندهاند باید مسئولیت بپذیرند و بهترین شکل این مسئولیتپذیری، ایجاد تغییرات مدیریتی برای بهبود شرایط است.
اعتراضات داخلی؛ نشانه حیات جامعه
مرعشی همچنین در گفتوگو با رسانه «کاغذ سیاست» به واکاوی ریشههای بحران کنونی پرداخت. او ضمن طبیعی دانستن اعتراضات اخیر و نقد جدی عملکرد دولت، راهکارهای استراتژیک خود را در سیاست خارجی و چشماندازی واقعبینانه برای آینده ایران تشریح کرد.
دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران، اعتراضات پراکنده اخیر که از بازار شروع شد را امری «طبیعی» و «نشانه حیات در جامعه» توصیف کرد. او معتقد است این اعتراضات که فعلاً توسط کسبه و بازاریان رهبری میشود هنوز به پیشبینی او مبنی بر «به خیابان آمدن گرسنگان» نرسیده است. از دیدگاه او، سه نکته اساسی در مواجهه با این پدیده باید مورد توجه قرار گیرد:
۱. حق اعتراض مردم: حکومت باید حق اعتراض را به رسمیت بشناسد، مکانهایی برای تجمعات مشخص کند و اجازه دهد، مردم صدای خود را به گوش مسئولان، حتی با فریاد بر سر «مسئولان بیکفایت» برسانند.
۲. پرهیز از رادیکالیسم: مردم و معترضان نیز باید مراقب باشند که اعتراضات صنفی و اقتصادی به سرعت به شعارهای ساختارشکنانه و انقلابی تبدیل نشود چراکه ایران به اندازه کافی هزینه انقلابهای پیدرپی را پرداخته است.
۳. برخورد منطقی حکومت: حکومت باید با اعتراضات برخوردی منطقی داشته باشد، اطلاعرسانی شفاف را در دستورکار قرار دهد و اجازه ندهد، رسانههای خارجی روایتگر انحصاری این رویدادها باشند. صداوسیما میتواند با برگزاری میزگردهای تخصصی با حضور نمایندگان معترضان، دولت و مجلس، فضا را برای گفتوگو و تفاهم باز کند.
سیاست خارجی؛ خنثیسازی فتنه ترامپ-نتانیاهو
بخش قابل توجهی از تحلیل مرعشی به حوزه سیاست خارجی و تهدیدهای ناشی از آن اختصاص داشت. او اظهارات تند دونالد ترامپ علیه ایران را عمدتاً «لاف زدن برای گرفتن امتیاز بیشتر» در مذاکراتی دانست که به اعتقاد او در پشت پرده در جریان است. او با «اطمینان» بیان کرد که بر اساس اطلاعاتش، اسرائیل به دنبال آغاز جنگی جدید علیه ایران نیست و تندیهای اخیر بیشتر جنبه تاکتیکی برای مذاکرات دارد.
مرعشی با اشاره به تاریخ، راهبرد «شاه عباس صفوی» را به عنوان یک الگوی موفق برای شرایط کنونی ایران پیشنهاد کرد. شاه عباس به طور همزمان با سه جبهه (عثمانی، ازبکها و پرتغالیها) درگیر نشد؛ بلکه با تدبیر، ابتدا با عثمانیها مصالحه کرد، ازبکها را در شرق سرکوب نمود سپس با قدرت به سراغ دیگر دشمنان رفت. او نتیجه گرفت که ایران امروز نیز نمیتواند همزمان با آمریکا، اسرائیل، اروپا و جهان عرب درگیر باشد. اولویت اصلی باید «خنثی کردن فتنه مشترک ترامپ-نتانیاهو» باشد. به عقیده او، با دیپلماسی فعال میتوان روابط با اروپا و کشورهای عربی را ترمیم کرد تا تمرکز بر مدیریت رابطه با آمریکا قرار گیرد. او همچنین به فرصت تاریخی از دست رفته پس از سرنگونی طالبان و رژیم بعث عراق توسط آمریکا اشاره کرد و معتقد بود که در آن مقطع، امکان تنشزدایی و پذیرش اینکه «آمریکاییها بدهیشان را به ما دادهاند» وجود داشت اما این فرصت مغتنم شمرده نشد.
نقد عملکرد دولت؛ کابینه حداقلی و بلاتکلیفی در تصمیمگیری
مرعشی در این گفتوگو انتقاداتی را متوجه دولت آقای پزشکیان کرد. او معتقد است که آقای پزشکیان با وجود وعده «عقلانیت در حکمرانی» در عمل نتوانسته است، انتظارات را برآورده کند. به گفته او، بزرگترین ضعف دولت، «به کار نگرفتن بهترین ظرفیتهای کشور» و تشکیل یک «کابینه حداقلی» به جای «کابینه حداکثری» است. او تاکید کرد که کشور را نمیتوان با مدیران ضعیف اداره کرد حتی اگر تحریمها برداشته شوند. او دولت را در «بلاتکلیفی کامل» توصیف کرد و از رئیسجمهور خواست تا با کنار گذاشتن ملاحظات، سریعاً کابینه را ترمیم کرده و «آدمهای لایق» را برای حل مشکلات مردم به کار گیرد. از نظر مرعشی، مسائلی مانند مدیریت ناکارآمد فروش نفت و افزایش تعداد واسطهها (تراستیها) ربطی به تحریم ندارد و مصداق سوءمدیریت داخلی است.
راهکار خروج از بحران؛ آشتی ملی، اقتصاد واقعبینانه و کار سخت
مرعشی برای خروج از وضعیت فعلی، مجموعهای از راهکارهای داخلی و خارجی را پیشنهاد داد:
۱. تدابیر داخلی (اولویت اول): مهمترین گام، تقویت جبهه داخلی است. حکومت باید یک «گذشت بزرگ» انجام دهد، با مردم، هنرمندان، سلبریتیها و گروههای سیاسی آشتی کند و به معنای واقعی کلمه «نوکری مردم» را بکند. بهبود معیشت مردم و ترمیم دستمزدها به صورت فصلی (نه سالانه) برای همگام شدن با تورم، کشور را در برابر فشارهای خارجی قویتر میکند.
۲. اصلاحات اقتصادی: او با انتقاد از سیاست «ارز ترجیحی» که منجر به فساد گسترده شد، خواستار پذیرش واقعیتهای اقتصادی شد. به گفته او، دولت باید به جای سرکوب دستوری قیمتها با ترمیم حقوق و دستمزدها، قدرت خرید مردم را حفظ کند، همانطور که ترکیه با وجود تورم بالا این کار را انجام داده است.
۳. واقعبینی در مورد ثروت ملی: مرعشی این تصور که «ایران کشوری ثروتمند است» را رد کرد و آن را دروغی تاریخی خواند. او تاکید کرد که ایران با اقتصادی حدود ۵۰۰ میلیارد دلاری در مقایسه با اقتصادهای چندهزار میلیارد دلاری منطقه و جهان «کشوری فقیر» است.
۴. چشمانداز آینده: او آینده ایران را وابسته به دو عامل کلیدی دانست: جلوگیری از مهاجرت نخبگان و بازگرداندن آنها به چرخه مدیریت کشور. به عقیده او، ایران این ظرفیت را دارد که در یک دوره ۲۰ ساله «کار سخت و متمرکز» و به دور از «دخالتهای سیاست و ایدئولوژی» در امور فنی و اقتصادی به یکی از قدرتهای بزرگ جهان تبدیل شود. لازمه این امر، آمادهسازی مردم برای یک دوره تلاش ملی و گفتوگوی صادقانه حکومت با آنها درباره واقعیتهای تلخ اقتصادی است.
