“رئیس‌جمهور” خواستار شد:

⭕️ بازنگری در صداوسیما

“مسعود پزشکیان” برای چندمین‌بار با انتقاد از رویه صداوسیما و روایت‌های نادرست و غیرواقعی آن از شرایط کشور به انتقاد از این سازمان پرداخت و با تأکید بر اینکه نباید اجازه داد فضای عمومی جامعه تحت‌تأثیر اطلاعات غیرمستند و برداشت‌های فاقد پشتوانه علمی قرار گیرد، خواستار بازنگری جدی در رسانه ملی شد

در سیاســت ایران اغلب موضوعــات دورهای به
مرکــز توجه می آیند و بعد دوبــاره عقب میروند؛
اما صداوسیما در ماه های اخیر از آن موضوع هایی
بــوده که نه تنها عقــب نرفته بلکه هــر بار از یک
زاویه تازه دوباره به محور بحث ها برگشــته است.
اما تفاوت وضعیت فعلی در این اســت که نقدها
از یک جناح یا جریان سیاسی خاص مطرح
ًا
صرف
نمی شود؛از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا
چهره های دولت های پیشین، اصولگرایان سنتی و
حتی کارشناســان حوزه رسانه، همگی به شکلی
بر ضرورت بازنگری در عملکرد این رســانه تأکید
میکنند.
انتقاد از تحریف روایت ها تا سانسور خبرها
رئیس جمهور روز گذشــته در جمــع مدیران
وزارت علوم با اشــاره به اهمیت اطلاعرسانی
صحیح و مسئولانه در شرایط حساس کشور
گفت: «امروز با مسائل و چالش های متعددی
روبهرو هســتیم و در چنین شــرایطی، نحوه
اطلاعرســانی و روایــت واقعیت ها از اهمیت
ویــژهای برخوردار اســت.» او در ادامه برای
چندمین بار صداوســیما را بــه فاصله گرفتن
از واقعیت متهم کرد و گفت: «متأســفانه در
برخی موارد شاهد ارائه تحلیل ها و روایت هایی
از رســانه ملی هســتیم که می تواند، تصویری
غیرواقعی از شــرایط کشــور ایجاد کند. این
موضــوع نیازمنــد بازنگری جدی اســت».
جملهای که دیروز به تیتر اصلی گزارش برخی
رســانه ها از این جلســه تبدیل شد. پزشکیان
همچنیــن با تأکید بــر اینکه نبایــد اجازه داد
فضای عمومی جامعــه تحت تأثیر اطلاعات
غیرمستند و برداشت های فاقد پشتوانه علمی
قرار گیرد، تصریح کرد که حقیقت مســتقل از
اشخاص است و در زبان علم، حقانیت بر پایه
شواهد، استدلال و مستندات تعریف می شود.
او همچنین گفت کــه «در آموزه های دینی نیز
انسان متقی کسی اســت که سخن درست را
بپذیرد و در برابر حقیقت مقاومت نکند. هیچ
ظلمی بالاتر از آن نیست که مسیرهای نادرست
را به جامعه القا کنیم و مانع شناخت واقعیت ها
شویم.» پزشکیان چند روز قبل هم در دیدار با
مدیران صداوســیما به این مسئله اشاره کرده و
با انتقــاد از طرح برخی تحلیل های غیرواقعی
در برنامه هــای رســانهای گفته بــود: «گاهی
برخی کارشناســان در رســانه ملی سخنانی
مطرح می کنند که با واقعیت های جاری کشور
و روندهــای موجــود فاصله جــدی دارد اما
دولت به منظــور جلوگیری از اختلاف و حفظ
آرامش جامعه از واکنش و موضع گیری پرهیز
می کنــد». او همچنین به موضــوع مذاکرات
و نحوه بازتاب آن در رســانه ها اشــاره کرده و
گفته بود: «در مــواردی، کلیپ هایی از بیانات
رهبر شــهید انقلاب درباره مذاکره به گونهای
بازنشر میشــود که گویا نظام به صورت مطلق
مخالف هرگونه مذاکره بوده اســت درحالی که
رهبر شهید هیچ گاه با مذاکره عزتمندانه، مبتنی
بر اقتــدار و در چارچوب منافع ملی مخالفت
نداشتند و در دیدارهایی که با معظم له داشتیم
نگاه ایشــان همــواره مبتنی بــر حفظ عزت،
حکمت و مصلحت نظام بود».

اما این اولین بار نیســت که مســعود پزشــکیان نســبت به عملکرد
صداوســیما صریح ًا انتقاد میکند. پیش تر ۲۰بهمن ســال گذشته و در
جریان مراســم بهره برداری از ۷۵۰مگاوات نیروگاه خورشــیدی هم که
به صورت زنده از صداوســیما پخش می شد، او در واکنش به تذکر مجری
درباره محدودیت زمانی پخش شبکه خبر ۲گفت: «شبکه خبر خیلی مهم
نیســت. ما داریم کار خودمان را می کنیم، شما نگران نباشید. شبکه خبر
به جــای حرف های بیربط، از این دســت موضوعات پخش کند تا مردم
بدانند [صداوسیما] در حال انجام کار است.» این انتقادات باعث شد تا
پخش برنامه به طور ناگهانی متوقف و آنتن به سخنرانی یکی از نمایندگان
عضو جبهه پایداری در مجلس منتقل شــود. اما ماجرا به همین جا ختم
نشد. پس از آن در روز ۲۲بهمن هم بخشهایی از سخنرانی رئیس جمهور
که به موضوع اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴اشــاره داشــت در پوشش خبری
صداوســیما بازتاب پیدا نکــرد. در ادامه، نشســت او بــا خانواده های
جانباختگان همان حوادث در ســفر به استان گلستان هم به شکل کامل
یا دقیق منعکس نشــد. اوج این روند، در بخش خبــری ۲۰:۳۰بود که
در تحریفی آشــکار، این دیدار را با عنوان «دیدار با خانواده های شهدا و
ایثارگران استان» معرفی کرد.
صداوسیما و بحران نمایندگی جامعه
البته انتقاد از رسانه ملی محدود به رئیس جمهور نیست. در ماه های
اخیر طیفی از چهره های سیاســی و رســانهای نیز نســبت به رویکرد
صداوســیما موضع گیری هایی داشــتهاند. محمدباقــر قالیباف، رئیس
مجلس، هرچند کمتر وارد نقد مســتقیم این ســازمان می شــود اما در
ســطح کلان حکمرانی رسانهای بر این نکته تأکید دارد که ساختار فعلی
صداوسیما نیازمند بازنگری است. ســیدمحمد خاتمی، رئیس جمهور
پیشــین ایران، هم پیش تر با اشاره به عملکرد صداوسیما گفته بود که این
رسانه پس از جنگ مدتی به ســمت رویکردی متفاوت حرکت کرد اما
«دوباره به رویکردهای ســابق خود بازگشت». او همچنین با تأکید بر
مفهوم «ایران» در فضای پســاجنگ تأکید کرده بود که حتی سرودهایی
کــه در آن دوره برای ایران خوانده شــد نیز قابل توجه بــود اما این روند
پس از مدتی در صداوســیما تداوم نیافت. حسن روحانی، رئیس دولت
یازدهم و دوازدهم هم با بیان اینکه «نه رادیو گوش می کنم و نه تلویزیون
می بینم» از رویکرد این رســانه انتقاد کرده و گفته بود که صداوسیما در
برخی برنامه های خود به انسجام ملی آسیب میزند و این پرسش را مطرح
کرد که «این چه رســانه ملی است که همیشــه دنبال یک جناح خاص
اســت؟» و تأکید کرد که صداوسیما در چارچوب اهداف مورد انتظار و
در مسیر تقویت وحدت ملی عمل نمی کند. محمد هاشمی، رئیس هیأت
مؤسس حزب کارگزاران سازندگی و رئیس اسبق سازمان صداوسیما هم
این رسانه را نهادی انحصاری توصیف کرده و هشدار داده که در صورت
عدم اصلاح، یا به سمت انسداد بیشتر میرود یا در مسیر رهاشدگی دچار
آشفتگی خواهد شــد. از نگاه او، مسئله فقط نارضایتی سیاسی نیست
مسئله این است که میان رسانه و جامعه فاصله افتاده است. سیدحسین
مرعشــی، دبیرکل حــزب کارگزاران ســازندگی ایران هــم در مواضع و
گفتوگوهای مختلف، صداوسیما را یکی از عوامل اصلی کاهش اعتماد
عمومی به روایت رســمی دانسته است. جمع بندی نگاه او این است که
رسانه ملی عم ًلا به ســمت نمایندگی یک طیف محدود سیاسی حرکت
کــرده و در نتیجه بخش قابلتوجهی از جامعــه خود را در بازنمایی های
آن نمی بیند. مرعشــی بر این باور است که انحصار رســانهای نه تنها بر
اعتمــاد عمومی بلکه بر رقابت سیاســی و حتی کارآمدی حکمرانی نیز
اثر منفی گذاشته است و راهحل را در گشایش فضای رسانهای و پذیرش
اصلاحات درون سازمانی.
ًا
رسانه های رقیب و مستقل میداند، نه صرف
نقد محمد عطریان فر، معاون سیاسی دبیرکل حزب کارگزاران نیز بیشتر
بر کارکرد رســانه در یک جامعه متکثر، متمرکز اســت. او معتقد است
صداوسیما در ایفای نقش یک رسانه ملی فراگیر موفق نبوده و حرکت به
ســمت تک صدایی به تضعیف سرمایه اجتماعی و کاهش ظرفیت اقناع
عمومی منجر شده است. عطریان فر هم مانند مرعشی تأکید دارد که در
شرایط کنونی، رسانهای با این سطح از انحصار نمی تواند مرجعیت پیشین
خود را حفظ کند و باید نقش آن در یک زیســت بوم رســانهای رقابتی و
چندصدایی بازتعریف شود.
رسانه ملی در مرکز اجماع انتقادی
در سطح دیگر، چهره های سیاســی، دانشگاهی و رسانهای هم، هر
کدام از زاویهای متفاوت به این مســئله نــگاه کردهاند. محمود واعظی،
ًا
رئیــس دفتــر رئیس جمهور در دولت هــای یازدهــم و دوازدهم صراحت
صداوســیما را متهم به تبدیل شــدن به تریبون یک جناح خاص کرده و
گفته این رسانه باید آینه همه جامعه باشد. علی ربیعی، دستیار اجتماعی
رئیس جمهور بیشــتر بر بحران اعتماد عمومی تمرکز دارد و معتقد است،
رسانهای که نتواند صداهای متنوع جامعه را بازتاب دهد به تدریج سرمایه
اجتماعی خود را از دســت میدهد. علی مطهری، نماینده ادوار پیشین
مجلس هم از زاویه سیاسی تر به عدم توازن در پوشش دیدگاه ها اشاره کرده
و آن را یکی از ضعف های جدی رســانه ملی دانســته است. در مجموع،
آنچه امروز درباره صداوسیما دیده می شــود، یک همزمانی کم سابقه در
انتقادات از ســوی جریان های متفاوت اســت. از دولــت تا مجلس، از
چهره های اصولگرا تا اصلاح طلب و از سیاستمداران تا کارشناسان رسانه
همه معتقدند که رســانه ملی در وضعیت فعلی نیازمند بازنگری است تا
شاید این رسانه دوباره بتواند به سمت افزایش تنوع دیدگاهها حرکت کرده
و به نقش فراگیر و ملی خود برگردد.