توسط : انتخابات شوراهای هفتم شهر و روستا پیش از شهریورماه برگزار میشود
درحالی که کشور وارد نخستین روزهای پس از پایان رسمی دوره ششم شوراهای اسلامی شهر و روستا شده است، بحث درباره زمان برگزاری انتخابات هفتم شوراها و آینده مدیریت محلی به یکی از مهمترین موضوعات سیاسی و اجرایی کشور تبدیل شده است. اگرچه مسئولان وزارت کشور و نمایندگان مجلس بر قطعی بودن برگزاری انتخابات در ماههای آینده تأکید میکنند اما جنگ ۴۰ روزه اخیر و تعویق انتخابات باعث شده، شوراها به موضوعی فراتر از یک رقابت محلی تبدیل شوند؛ موضوعی که اکنون با پرسشهایی درباره بازسازی اعتماد عمومی، نحوه بازگشت کشور به شرایط عادی و آینده حکمرانی محلی، گره خورده است. در هفتههای اخیر شایعات مختلفی درباره احتمال تعویق مجدد انتخابات شوراها یا برگزاری همزمان آن با انتخابات مجلس و ریاستجمهوری مطرح شده بود. اما هم مجلس و هم وزارت کشور این گمانهزنیها را رد کردهاند. احمد فاطمی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، با تأکید بر اینکه انتخابات شوراها به تعویق نخواهد افتاد، اعلام کرده که این انتخابات براساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی و حداکثر ظرف دو ماه پس از پایان وضعیت جنگی برگزار خواهد شد. او همچنین شایعات مربوط به همزمانی انتخابات شوراها با انتخاباتهای دیگر را رد کرده و گفته است، انتخابات شوراها «همین امسال و تا قبل از شهریور» برگزار میشود. همزمان علی زینیوند، رئیس ستاد انتخابات کشور نیز از آمادگی کامل وزارت کشور برای برگزاری انتخابات شوراها، میاندورهای مجلس و مجلس خبرگان خبر داده و تأکید کرده که این انتخاباتها پس از فراهم شدن شرایط و در چارچوب مصوبه شورای عالی امنیت ملی برگزار خواهند شد.
جنگ، تقویم سیاسی کشور را تغییر داد
تعویق انتخابات شوراها نخستینبار پس از آغاز جنگ و در چارچوب تصمیمات شورای عالی امنیت ملی مطرح شد. مسئولان استدلال میکردند که در شرایط بحرانی، تمرکز کشور باید بر حفظ انسجام ملی و مدیریت وضعیت جنگی باشد و برگزاری انتخابات میتواند این تمرکز را تحت تأثیر قرار دهد. اگرچه بحث زمان برگزاری انتخابات شوراها در هفتههای اخیر به یکی از موضوعات اصلی فضای سیاسی کشور تبدیل شده اما بسیاری از ناظران معتقدند، مسئله شوراها فراتر از یک تأخیر انتخاباتی است. در شرایطی که کشور دورهای پرتنش را پشت سر گذاشته، انتخابات شوراها برای بخشی از افکار عمومی به نمادی از بازگشت تدریجی جامعه به روال عادی و احیای سازوکارهای مشارکت عمومی تبدیل شده است.
شوراهای شهر و روستا به دلیل ارتباط مستقیم با زندگی روزمره شهروندان، از حملونقل و خدمات شهری گرفته تا مدیریت محلات و فضاهای عمومی، بیش از بسیاری از نهادهای دیگر میتوانند، بازتابدهنده وضعیت عمومی جامعه باشند. از همینرو تعیینتکلیف زمان برگزاری انتخابات شوراها تنها یک موضوع اجرایی تلقی نمیشود بلکه بخشی از روند بازگشت کشور به شرایط باثبات و عادی به شمار میآید.
نخستین انتخابات در فضای سیاسی جدید
برخی تحلیلگران معتقدند، انتخابات هفتم شوراها از جهات مختلف با دورههای گذشته تفاوت خواهد داشت. این انتخابات نخستین رقابت سراسری پس از تحولات اخیر کشور محسوب میشود و میتواند، تصویری از وضعیت مشارکت سیاسی و جایگاه نهادهای انتخابی در فضای جدید ارائه دهد.
برخلاف بسیاری از دورههای گذشته که انتخابات شوراها در سایه رقابتهای ریاستجمهوری یا مجلس قرار میگرفت این بار توجه افکار عمومی بیش از گذشته بر مدیریت شهرها و روستاها متمرکز خواهد بود. به همین دلیل برخی ناظران معتقدند نتایج این انتخابات میتواند، نشانهای از مطالبات شهروندان در حوزه حکمرانی محلی و مدیریت شهری باشد. در عین حال اجرای مدل انتخابات تناسبی در تهران نیز بهعنوان یکی از تفاوتهای مهم این دوره مطرح است؛ تجربهای که در صورت موفقیت میتواند به افزایش نقش احزاب، تشکلهای سیاسی و فهرستهای انتخاباتی در رقابتهای محلی منجر شود.
شوراهای هفتم با چه چالشهایی روبهرو خواهند بود؟
اما اهمیت انتخابات شوراها تنها به فرآیند رأیگیری محدود نمیشود. شوراهای هفتم در شرایطی کار خود را آغاز خواهند کرد که شهرهای کشور با مجموعهای از چالشهای اقتصادی، عمرانی و اجتماعی مواجه هستند.
مسئله منابع پایدار درآمدی شهرداریها همچنان یکی از مهمترین دغدغههای مدیریت شهری به شمار میرود. کارشناسان هشدار میدهند، فشارهای اقتصادی و هزینههای ناشی از بازسازی خسارتهای جنگ ممکن است برخی مدیران شهری را به سمت راهکارهای کوتاهمدت و درآمدزا سوق دهد؛ تصمیماتی که در بلندمدت میتواند، پیامدهای نامطلوبی برای توسعه شهری به همراه داشته باشد. در کنار این موضوع بازسازی زیرساختها، ساماندهی خدمات شهری و جبران خسارتهای وارد شده به واحدهای مسکونی و تجاری نیز از جمله مأموریتهایی است که احتمالاً در نخستین ماههای فعالیت شوراهای جدید در اولویت قرار خواهد گرفت.
بازگشت بحث اختیارات مدیریتهای محلی
تجربه جنگ و مدیریت بحران، بار دیگر موضوع اختیارات شوراها و شهرداریها را به یکی از مباحث مهم حوزه حکمرانی تبدیل کرده است. طی سالهای گذشته همواره انتقادهایی نسبت به محدود بودن اختیارات نهادهای محلی مطرح بوده؛ نهادهایی که در بسیاری از موارد مسئولیت پاسخگویی به مطالبات شهروندان را برعهده دارند اما ابزارهای کافی برای تصمیمگیری در اختیارشان قرار ندارد.
اکنون و در شرایطی که آخرین روزهای فاصله میان پایان دوره ششم و آغاز مسیر انتخابات هفتم سپری میشود، شوراها دیگر صرفاً یک نهاد محلی نیستند؛ بلکه به یکی از نمادهای بازگشت کشور به وضعیت عادی، سنجش میزان مشارکت سیاسی و آزمونی برای آینده حکمرانی محلی در ایران تبدیل شدهاند.
