جدال بر سر حمل‌ونقل رایگان

اختلاف بر سر دسترسی به اطلاعات دهک‌بندی شهروندان، مسیر تصویب طرح رایگان‌سازی حمل‌و‌نقل عمومی را تغییر داد

بالاخره شورای شهر تهران با جدال‌های بسیار، تکلیف «رایگان شدن حمل‌و‌نقل عمومی» را روشن کرد. طبق مصوبه شورای شهر تهران، حمل‌و‌نقل عمومی تا آخر جنگ (که توسط شورای عالی امنیت ملی مشخص می‌شود) برای عموم مردم رایگان شد و هر دو ماه یک‌بار شورای شهر تهران باید آن را به تصویب برساند. برخی از اعضای حامی علیرضا زاکانی در شورای شهر تهران تأکید کردند که این طرح ما بود که منتقدان زاکانی آن را تصویب نکردند. اما حالا خود منتقدان این طرح را مطرح کرده و به تصویب رسیده است. اما این طرح تفاوت بسیاری با طرح حامیان زاکانی دارد. طبق طرح اصلاح مصوبه نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حمل‌و‌نقل عمومی شهر تهران که توسط ۱۰ تن از حامیان زاکانی در شورای شهر تهران مطرح شد، شهرداری باید به اطلاعات دهک‌ها دست پیدا می‌کرد؛ اطلاعاتی کاملاً محرمانه است.

علت «رایگان شدن» نامعلوم
علیرضا زاکانی، شهردار تهران در پاسخ به این سوال که چرا در وقت اضافه به ‌یاد این طرح افتاده است در جمع خبرنگاران اعلام کرد که به دلیل جنگ حمل‌و‌نقل را رایگان کرده است. این درحالی است که برخی از اعضای حامی زاکانی در شورای شهر تهران پیش‌تر و در زمان بررسی طرح اصلاح مصوبه نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حمل‌و‌نقل عمومی شهر تهران اعلام کردند که این طرح به دلیل کاهش آلودگی هوا‌ست. در حقیقت بخشی از اعضای شورای شهر پایتخت، پس از پنج سال، دقیقاً در سال‌ طلایی برنامه‌ریزی دو انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای شهر و روستا به تکاپوی کاهش آلودگی هوا افتاده‌اند و بر رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی اصرار می‌ورزیدند. ۵ سال گذشته، شهرداری برنامه‌ مشخصی به‌جز شعار برای کاهش آلودگی‌ هوا ارائه نکرده و حتی وعده شکستن کمر ترافیک توسط شهردار تهران هم محقق نشده است. با این‌ حال در شرایطی که برخی زمزمه‌ها حاکی از خیز و آماده شدن علیرضا زاکانی، شهردار تهران برای انتخابات ریاست جمهوری است و هر لحظه احتمال دارد در آستانه انتخابات شوراهای شهر (بلافاصله ۲ ماه پس از اعلام پایان جنگ توسط شورای عالی امنیت ملی) قرار بگیریم، ناگهان آلودگی هوا جزو اولویت‌های برخی از اعضای شورای شهری تهران قرار گرفت، آن هم دقیقاً در سالی که پایتخت ایران کمترین آلودگی هوا در ۵ سال گذشته را تجربه می‌کند و روزهای پاک و قابل‌قبول بیشتری نسبت به ۴ سال گذشته داشته است. البته این طرح مخالفانی هم دارد از‌جمله مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران که معتقد است: «اگر به تعداد کافی اتوبوس و واگن متروی تمیز، مناسب و باکیفیت در اختیار داشته باشیم بسیاری از شهروندانی که هر روز با ترافیک تهران مواجه هستند، ترجیح می‌دهند خودروی شخصی خود را کنار گذاشته و از مترو یا اتوبوس استفاده کنند. درآمد حاصل از بلیت مترو و اتوبوس می‌تواند امکان خرید حدود ۲۰۰ دستگاه اتوبوس در سال را فراهم کند». در نهایت اما اعضای مخالف درحالی با طرح رایگان شدن حمل‌و‌نقل عمومی موافقت کردند که این طرح برای عموم رایگان تا آخر جنگ شود و اصرار آنها به تصویب خواسته‌شان تبدیل شد.

جنجالی که لایحه کاهش تعداد اتوبوس در شورای شهر به ‌پا کرد
کمتر کسی با رایگان شدن یا تخفیف‌های ویژه، تشویق به استفاده از حمل‌و‌نقل عمومی می‌شود چرا‌که کمبودها آنقدر زیاد هست که بسیاری عطای این اتوبوس‌های شلوغ و متروهای پرازدحام را به لقایش می‌بخشند. صد‌البته که شهرداری هم از پر بودن ظرفیت حمل‌و‌نقل عمومی مطلع است چرا‌که هنوز جوهر لایحه اصلاح برنامه چهارم مدیریت شهری خشک نشده به‌دنبال تغییر آن به‌نفع خودشان بودند. طبق برنامه چهارم شهر تهران شهرداری موظف به تأمین ۷ هزار اتوبوس بود اما شهرداری پس از جنگ ۴۰‌ روزه و در شرایطی که درهای شورای شهر تهران روی اهالی رسانه بسته بود، شهرداری در لایحه‌ای درخواست کرده بود که ۷ هزار اتوبوس به ۴۵۰۰ اتوبوس کاهش یابد. این لایحه با مخالفت برخی از اعضای شورای شهر تهران روبه‌رو شد چرا‌که معتقد بودند؛ «برنامه‌های شهری بیش از ۳۰ تا ۳۵‌ درصد تحقق پیدا نمی‌کند، اصرار شهرداری برای کاهش این موظفی چیزی به‌جز رزومه‌سازی است؟» اما حامیان زاکانی در شورای شهر تهران منتقدان این لایحه را متهم به سیاسی‌کاری کردند. حالا شهرداری تهران می‌خواهد برای دهک‌های پایین جامعه اتوبوس و مترو را رایگان کند و به همین منظور حامیان زاکانی در شورای شهر تهران طرح یک فوریت «اصلاح مصوبه نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حمل‌و‌نقل شهر تهران» را به این تخفیف‌ها و رایگان شدن بلیت حمل‌و‌نقل گره زدند.

چشم شهرداری به اطلاعات محرمانه دهک‌بندی‌ها؟
حامیان زاکانی در شورای شهر تهران در پیشنهادات خود دهک‌بندی‌ها را مطرح کردند و از لزوم شرکت در باشگاه شهروندی برای دریافت تخفیف‌ها می‌گفتند. دهک‌هابندی‌ها شامل اطلاعات کامل بانکی، دارایی و حتی درمانی شهروندان کشور است. چند سوال در زمان مطرح شدن موضوع دهک‌بندی‌ها توسط شورای شهر تهران، ذهن برخی را به‌ خود مشغول کرده بود: چرا این اعضای شورای شهر تهران تاکنون به فکر کاهش آلودگی هوا نبوده و در سالی که آلودگی هوا (نسبت به ۵ سال گذشته) کاهش چشمگیری داشته، این طرح مطرح شده است؟ چرا آنها اصرار داشتند، به بهانه رایگان کردن حمل‌و‌نقل عمومی به اطلاعات دهک‌ها دست ‌پیدا کنند؟ با توجه به محرمانه بودن اطلاعات دهک‌بندی‌ها، شهرداری برای داشتن این اطلاعات صلاحیت لازم را دارد درحالی‌ که اطلاعات متقاضیان مجوز ساخت‌و‌ساز اقدام می‌کنند، پخش می‌شود؟ تمام این سوالات در یک لحظه پوچ شد؛ زمانی ‌که مهدی اقراریان، عضو شورای شهر تهران پس از مشورت با منتقدان زاکانی در شورای شهر تهران، پیشنهاد رایگان شدن حمل‌و‌نقل عمومی برای عموم را مطرح کرد و دستیابی به اطلاعات محرمانه و کاملاً مهم دهک‌بندی‌ها را به بن‌بست کشاند.