توسط : سفر نمایندگان ترامپ به روسیه و اکراین
گروه بینالملل: مأموریت دیپلماتیک استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دونالد ترامپ، در مسکو و کییف، تازهترین تلاش دولت آمریکا برای شکستن بنبست چند ماهه در مسیر پایان جنگ اوکراین بود؛ مأموریتی که اگرچه بار دیگر کانال مستقیم میان واشنگتن، مسکو و کییف را فعال کرد اما در نهایت نتوانست شکاف عمیق میان مواضع روسیه و اوکراین را از میان بردارد. این رفتوآمد دیپلماتیک از روز شنبه در مسکو آغاز شد؛ جایی که ویتکاف و کوشنر در کرملین حدود سه ساعت با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفتوگو کردند. آنها یک روز بعد راهی کییف شدند تا با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، درباره مسیر احتمالی پایان جنگ رایزنی کنند. رویترز نیز طی گزارشی خبر داد که مشاوران امنیت ملی بریتانیا، فرانسه و آلمان همزمان با ورود ویتکاف و کوشنر در کییف حضور دارند. زلنسکی در این دیدار بار دیگر خواستار تضمینهای امنیتی شد. سفر مشترک دو فرستاده آمریکایی به پایتخت اوکراین از نظر سیاسی و نمادین اهمیت داشت اما نتایج آن بیش از هر چیز نشان داد که دستیابی به توافقی پایدار همچنان با موانع جدی روبهروست. در مسکو پوتین ضمن استقبال از فرستادگان آمریکایی، وضعیت جنگ را «دشوار» و «پیچیده» توصیف کرد و از ویتکاف و کوشنر خواست سلام و قدردانی خود را به ترامپ منتقل کنند. رئیسجمهور روسیه همچنین از تلاشهای دولت آمریکا برای میانجیگری تمجید کرد و گفت ترامپ، با وجود دشواری شرایط، همچنان تلاش میکند به توافقی برای پایان مناقشه دست یابد. پوتین همچنین تأکید کرد که تماسهای مستقیم با نمایندگان واشنگتن برای مسکو مفید است.
اما پشت این فضای دیپلماتیک، اختلافات اصلی همچنان پابرجا بود. یوری اوشاکوف، دستیار پوتین، مذاکرات را «مهم، سازنده و بسیار صریح» توصیف کرد و گفت، ایدههای مشخص آمریکا همچنین زمینههای همکاری اقتصادی بلندمدت میان دو کشور مورد بحث قرار گرفته است. با این حال کرملین همچنان بر موضع خود درباره شرایط پایان جنگ تأکید دارد.
پوتین بار دیگر گفت هر توافق پایدار باید به آنچه مسکو «ریشههای اصلی» بحران میداند، رسیدگی کند. این موضع شامل خروج نیروهای اوکراینی از بخشهایی از مناطق مورد مناقشه در شرق و کنار گذاشتن مسیر عضویت اوکراین در ناتو است. رئیسجمهور روسیه همچنین با اشاره به برتری ادعایی نیروهای روسیه در میدان نبرد، هشدار داد که یک توقف موقت درگیریها نباید فرصتی برای بازسازی و تسلیح دوباره ارتش اوکراین فراهم کند. در مقابل، کییف بر دستیابی به صلحی «عادلانه و پایدار» و دریافت تضمینهای امنیتی تأکید دارد؛ خواستهای که با مطالبات ارضی و امنیتی مسکو فاصله قابلتوجهی دارد. در آستانه سفر هیأت آمریکایی، دو طرف مجموعهای از توقفهای محدود و تاکتیکی در حملات دوربرد را پذیرفتند. پوتین دستور توقف سه روزه حملات موشکی و پهپادی علیه کییف را صادر کرد و زلنسکی نیز توقف عملیات دوربرد اوکراین علیه مسکو را پذیرفت. این وقفه محدود، شرایط لازم برای سفر زمینی و نسبتاً امن فرستادگان آمریکایی به کییف را فراهم کرد. ویتکاف و کوشنر روز یکشنبه با قطار وارد پایتخت اوکراین شدند؛ سفری که در سایه ادامه حملات روسیه و آسیب دیدن زیرساختهای فرودگاهی در مناطق اطراف انجام شد. زلنسکی در دیدار با آنها بر آمادگی اوکراین برای گفتوگویی «سازنده» تأکید کرد اما همزمان موضع کییف درباره ضرورت تضمینهای امنیتی و صلح پایدار را تکرار کرد.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا دیپلماسی شخصمحور دولت ترامپ میتواند، شکاف میان دو طرف را کاهش دهد یا صرفاً به مدیریت موقت بحران منجر خواهد شد. مأموریت ویتکاف و کوشنر نشان داد که کانالهای ارتباطی میان واشنگتن، مسکو و کییف همچنان فعال هستند اما اختلاف بر سر سرزمین، امنیت آینده اوکراین و جایگاه ناتو همچنان پابرجاست.
به این ترتیب، توقف چند روزه حملات میتواند، فرصتی برای تنفس دیپلماتیک ایجاد کند اما هنوز نشانهای از انعطاف اساسی دو طرف دیده نمیشود. ابتکار اخیر واشنگتن در شرایط کنونی بیش از آنکه مقدمه قطعی امضای توافق صلح باشد، تلاشی برای بازگرداندن گفتوگو به مرکز بحران و یافتن راهی برای خروج از بنبست سیاسی و نظامی به نظر میرسد.
