توسط : تلاش ریاض برای کنترل دریای سرخ
گروه بینالملل: تشکیل ائتلاف دریایی به رهبری عربستان سعودی در دریای سرخ، نشانهای از تغییر مهم در سیاست امنیتی ریاض است؛ کشوری که سالها برای تضمین امنیت مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت دریایی به حمایت قدرتهای خارجی، بهویژه آمریکا، تکیه داشت اکنون در تلاش است، نقش فعالتر و مستقلی در معماری امنیت منطقهای ایفا کند. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که تهدیدهای دریایی حوثیهای یمن، مسیرهای حیاتی کشتیرانی در دریای سرخ و بابالمندب را با چالش جدی مواجه کرده است. عربستان سعودی در حال حرکت به سمت تشکیل یک ائتلاف چندملیتی دریایی برای حفاظت از کشتیرانی در دریای سرخ و مقابله با تهدیدهای ناشی از حملات حوثیهاست؛ اقدامی که به باور برخی منابع یمنی همزمان با آمادگی ریاض برای یک عملیات نظامی گسترده علیه این گروه از مسیر دریا و احتمالاً زمین انجام میشود.
گزارشها حاکی است، نیروهای سعودی در حال تغییر آرایش نظامی خود در شرق یمن هستند؛ اقدامی که برخی آن را مقدمهای برای تحرکات زمینی احتمالی ارزیابی کردهاند. همزمان ریاض تلاش میکند یک چارچوب دریایی مشترک با حضور کشورهای منطقه و شرکای بینالمللی ایجاد کند تا بتواند، امنیت مسیرهای انتقال انرژی و تجارت را تضمین کند. وزارت دفاع عربستان اعلام کرده که ۱۴ کشور ازجمله ترکیه، پاکستان، مصر، سودان و جیبوتی با صدور بیانیهای مشترک از تشکیل یک ائتلاف دفاع دریایی حمایت کردهاند. ریاض همچنین از آمریکا و شماری از کشورهای اروپایی مانند بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا خواسته است در این طرح مشارکت کنند. اهمیت این اقدام زمانی بیشتر مشخص میشود که نقش دریای سرخ در اقتصاد عربستان و بازار جهانی انرژی در نظر گرفته شود. این منطقه یکی از مهمترین مسیرهای عبور نفت و کالا در جهان است و هرگونه ناامنی در تنگه بابالمندب و خلیج عدن میتواند، پیامدهای گستردهای برای تجارت بینالمللی داشته باشد. برای عربستان مسئله تنها حفاظت از کشتیها نیست؛ بلکه امنیت زیرساختهای اقتصادی این کشور نیز مطرح است. پروژههای بزرگی مانند نئوم و طرحهای گردشگری ساحلی دریای سرخ در چارچوب برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» به ثبات امنیتی این منطقه وابسته هستند. همچنین بخش قابلتوجهی از صادرات نفت عربستان اکنون از مسیرهای مرتبط با دریای سرخ انجام میشود و این مسیرها اهمیت راهبردی بیشتری پیدا کردهاند. در مرکز این تحولات، تقابل میان عربستان و حوثیهای یمن قرار دارد. حوثیها که کنترل صنعا و بخش بزرگی از سواحل دریای سرخ یمن را در اختیار دارند، در ماههای اخیر با استفاده از موشکهای ضدکشتی و پهپادها، فشار خود را بر خطوط دریایی افزایش دادهاند. این گروه اعلام کرده که محاصره کشتیهای مرتبط با عربستان را آغاز کرده اما هدف خود را دریافت عوارض از همه کشتیها عنوان نکرده است. حوثیها همچنین تأکید کردهاند که این اقدام را در چارچوب مناقشه یمن تعریف میکنند نه یک رویارویی مستقیم با ایران. تشکیل این ائتلاف در واقع ادامه روندی است که با ایجاد «شورای کشورهای عربی و آفریقایی ساحلی دریای سرخ و خلیج عدن» در سال ۲۰۲۰ آغاز شد. این ساختار که ابتدا بر همکاری منطقهای و مقابله با دزدی دریایی تمرکز داشت،اکنون به سمت همکاریهای امنیتی گستردهتر برای مقابله با تهدیدهای موشکی، پهپادی و جنگ نامتقارن حرکت کرده است. با این حال مسیر پیش روی ریاض بدون مانع نیست. اختلاف منافع میان کشورهای منطقه، تفاوت تواناییهای نظامی اعضای ائتلاف و غیبت برخی بازیگران مهم مانند امارات متحده عربی و اتیوپی میتواند، توان عملیاتی این اتحاد را محدود کند. علاوه بر این تجربه سالهای گذشته در جنگ یمن نشان داده که برتری نظامی لزوماً بهمعنای دستیابی سریع به اهداف سیاسی نیست. با وجود این چالشها، تشکیل ائتلاف دریایی عربستان را میتوان، نشانهای از تلاش ریاض برای کاهش وابستگی امنیتی به قدرتهای خارجی و افزایش نقش خود در معادلات منطقهای دانست. عربستان تلاش دارد، خود را نه فقط بهعنوان یک بازیگر اقتصادی بلکه بهعنوان یکی از ضامنان اصلی امنیت دریایی در غرب آسیا معرفی کند. آینده این طرح به میزان توانایی عربستان در ایجاد هماهنگی میان اعضا و مدیریت رقابتهای منطقهای بستگی دارد. اگر ریاض بتواند این ائتلاف را به یک ساختار عملیاتی مؤثر تبدیل کند، دریای سرخ ممکن است وارد مرحلهای تازه شود؛ مرحلهای که در آن قدرتهای منطقهای، نقش مستقیمتری در حفاظت از یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان ایفا خواهند کرد.
