توسط : توهین و تهدید علیه رئیسجمهور با آزادی بیان و حق نقد تفاوت دارد
بهقلم؛ صالح نقرهکار؛ حقوقدان
آزادی بیان و اندیشه، معیاری بنیادین در سپهر حقوق اساسی است؛ اما همین آزادی، هرگاه چهره خشونت به خود بگیرد و بهجای گفتوگو، بستر نفرتپراکنی را فراهم کند، میتواند زمینهساز آسیب به همبستگی اجتماعی و کاهش ارزشهای گفتوگو در جامعه شود. امروز ایران، پس از جنگ و با ملاحظه حقوق بنیادین و احترام به حقوق شهروندان، باید مسیری توسعهخواه، صلحطلب و عزتمند را دنبال کند. خونهای پاک شهیدان سرفراز ایران که در راه دفاع از وطن نثار شد، برای همه ما مسئولیتی اجتماعی و شهروندی ایجاد میکند تا برای فردایی بهتر تلاش کنیم. همه مسئولان، نخبگان و دلبستگان این سرزمین باید با نگاهی ملیگرایانه و عزتطلبانه، در مسیر ساختن آیندهای بهتر برای ایران گام بردارند. نظام حقوقی نیز با رویکرد توسعهگرا و حقوقمحور باید زمینههایی را فراهم کند که بهبود عملکردها، امنیت اقتصادی، کیفیت زندگی شهری و حقوق شهروندی بیش از پیش محقق شود. آزادی بیان، تجمعات و گفتوگو در میان اقشار مختلف جامعه، یک مزیت و ارزش مهم تلقی میشود. در روزهای اخیر نیز مشاهده کردیم که حضور شهروندان با چهرهها، پوششها و گویشهای متنوع تا چه اندازه میتواند قدرت و انسجام ملی را به نمایش بگذارد. با اینحال، اخیراً در یکی از تجمعهای ارزشمند کشور، یکی از سخنرانان اقدام به توهین به رئیسجمهور کرد؛ اقدامی که از جهات مختلف قابلتأمل و تأسفبار بود. این نوع رفتارهای ناروا موجب شد بخش قابلتوجهی از تمرکز رسانههای داخلی و خارجی بر این موضوع قرار گیرد. چنین رویکردی نباید باعث شود ظرفیت ارزشمند حضور مردم در عرصه عمومی و خیابان، بهنفع تکسلیقگیها و تنگنظریها مصادره شود. ما باید با همه توان، خیابان را فضایی باز و در دسترس برای همه جریانهای وفادار به ایران بدانیم؛ فضایی که در آن تکثر شهروندان محترم شمرده شود و مورد حمایت قرار گیرد. در عینحال، تهدید به قتل، نشر اکاذیب، توهین و بیاحترامی نسبت به رئیسجمهور، واجد جنبه عمومی و خصوصی است و میتواند موجب اخلال در امنیت روانی و اجتماعی جامعه شود. از اینرو انتظار میرود دادستان محترم بهعنوان مدعیالعموم و در چارچوب وظایف قانونی خود، مطابق اصل ۱۵۶ قانون اساسی، نسبت به این موضوع ورود کند. نباید اجازه داد افرادی با بیتوجهی به میراث ایرانی، اسلامی و آیینی این سرزمین، بهویژه در روزهایی که بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه به ارزشها، وطندوستی و وحدت ملی هستیم، زمینه برهم زدن انسجام اجتماعی را فراهم کنند. تهدید رئیسجمهور یا بیان مطالبی که به نفرتپراکنی در عرصه عمومی منجر میشود، میتواند شرایط را به سود دشمنان ایران رقم بزند. جامعه ایرانی نیز همواره نشان داده که ضمن پذیرش تکثر و تفاوتها، بر حفظ احترام متقابل و کرامت انسانی تأکید دارد و این ارزشها را بهعنوان آرمانی مهم در سپهر تمدنی ایرانی-اسلامی پاس میدارد. سیاست کیفری ایران نیز بهگونهای طراحی شده که توهین به رئیسجمهور بهطور مشخص قابلیت تعقیب قانونی داشته باشد. از این منظر انتظار میرود حمایت لازم از حیثیت و جایگاه ریاستجمهوری بهعنوان یکی از ارکان مهم نظام سیاسی کشور صورت گیرد. البته در کنار این موضوع، حق اعتراض، نقد و بیان دیدگاههای متفاوت نیز باید به رسمیت شناخته شود و در چارچوب قانون مورد حمایت قرار گیرد؛ چرا که نقد و اعتراض قانونی، بخشی جداییناپذیر از حیات اجتماعی و سیاسی هر جامعه است.
