توسط : حریق گسترده بیش از ۲۰ مغازه را در بافت تاریخی گرگان خاکستر کرد
گروه اجتماعی: شامگاه ۲۶ مرداد، آتش در ضلع شمالغربی میدان شهرداری گرگان، درست در مجاورت بازار چندصدساله نعلبندان و نبش خیابان امام خمینی، شعلهور شد. در این حادثه بیش از ۲۰ باب مغازه قدیمی بهطور کامل سوخته یا دچار خسارات سنگین شدند و برخی منابع محلی نیز از دامنه آسیب به حدود ۱۰۰ واحد تجاری در این هسته مرکزی و پرتردد شهر خبر دادند.
اگرچه این حادثه تلفات جانی به همراه نداشت و تنها به مصدومیت تنفسی یکی از نیروهای امدادی انجامید اما نحوه زبانه کشیدن آتش در بناهای دارای سقفهای چوبی و فرسوده، ابعاد نوینی از آسیبپذیری زیرساختی را در بافت تاریخی ثبتشده این شهر آشکار کرد.
گره خوردن عملیات امداد با تجمعات شهری
ساعت حوالی ۱۹:۱۵ بود که نخستین شرارههای آتش از یک واحد تجاری قدیمی ساطع شد و به سرعت بهواسطه سازههای چوبی و پیوستگی بناها به سایر واحدهای تجاری سرایت کرد. بیش از ۵۰ آتشنشان از ۶ ایستگاه داخلی به همراه نیروهای کمکی از شهرهای مجاور مانند قرق و جلین، برای مهار حریق وارد میدان شدند. با این حال عملیات امداد و نجات با چالشهای ساختاری و ترافیکی مواجه شد.
همزمانی حادثه با برگزاری تجمع شبانه در میدان شهرداری و توقف متراکم خودروها در حاشیه خیابانهای کمعرض مسیر دسترسی خودروهای سنگین اطفای حریق را مسدود کرد. ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی و شهادت برخی حاضران، نشاندهنده آن بود که برپایی موکبها و ازدحام جمعیت در محدوده حادثه، مانع از استقرار سریع تجهیزات امدادی شد؛ گرچه مقامهای رسمی بیشتر بر ترافیک سنگین و فرسودگی معابر بهعنوان دلایل اصلی کندی عملیات تأکید ورزیدند.
سازههای فرسوده و پروندههای مفتوح قضایی
در پی گسترش حریق، رئیس کل دادگستری و دادستان مرکز استان گلستان در محل حادثه حاضر شدند و از تشکیل پرونده قضایی برای بررسی ابعاد فنی و حقوقی موضوع خبر دادند. حیدر آسیابی، رئیس کل دادگستری استان، در اظهارات اولیه خود علت حریق را اتصالات برق در یکی از مغازهها عنوان کرد و افزود، شواهدی مبنی بر عمدی بودن حادثه بهدست نیامده است؛ اگرچه تعیینتکلیف قطعی مقصران به بررسی کارشناسی موکول شد. از سوی دیگر، شهردار گرگان تأیید کرد که برخی از بناهای طعمهحریق شده، پیشتر اخطارهای ایمنی دریافت کرده بودند. عدم جدی گرفته شدن این اخطارها و نبود تجهیزات پایه اطفای حریق در مغازههای بازار نعلبندان بار دیگر ناکارآمدی صدور اخطارهای کاغذی بدون پشتوانه اجرایی را در بافتهای فرسوده آشکار کرد.
تقارن زمانی با طرحهای سرمایهگذاری پرحاشیه
نکتهای که جلب توجه فعالان مدنی و ناظران را به همراه داشت، همزمانی این آتشسوزی با انتشار اخباری مبنی بر «اعلام آمادگی هلدینگ داتوان به مدیریت بابک زنجانی برای احیا و سرمایهگذاری در بافت تاریخی گرگان» بود. درست یک روز پیش از حادثه، مسئولان میراث فرهنگی استان از ظرفیتهای بالای این محدوده برای جذب سرمایهگذاری صحبت کرده بودند.
اگرچه مدیرکل میراث فرهنگی استان سریعاً تصریح کرد که هیچ «واگذاری قطعی» صورت نگرفته و ارتباط مستقیمی میان حضور سرمایهگذار و حادثه وجود ندارد اما تخریب ناگهانی بیش از ۲۰ مغازه در قلب منطقهای که نیازمند آزادسازی و تغییر کاربری است، موجی از پرسشها و گمانهزنیها را میان کسبه و کارشناسان شهری برانگیخت. کارشناسان بر ضرورت مستندسازی دقیق صحنه آسیبدیده پیش از هرگونه بازسازی یا دستکاری بافت تأکید دارند.
