توسط : خیابان نباید به نفع عدهای خاص مصادره شود
بهقلم؛ صالح نقرهکار؛ حقوقدان
کشور در یکی از دشوارترین مقاطع سالهای اخیر قرار گرفته است. فشارهای اقتصادی، کاهش قدرت خرید، نااطمینانیهای اجتماعی و اکنون تبعات ناشی از شرایط جنگی، زندگی روزمره میلیونها ایرانی را تحتتأثیر قرار داده است. در چنین وضعیتی، طبیعی است که جامعه با نگرانی، اضطراب و خستگی روبهرو باشد. با این حال در دل همین شرایط سخت، نشانهای امیدبخش نیز دیده میشود؛ شکلگیری و تقویت نوعی همبستگی ملی که میتواند، مهمترین سرمایه ایران در عبور از بحرانهای کنونی باشد. درد و رنج مشترک ناشی از تهدیدهای بیرونی بار دیگر بخشهای مختلف جامعه را در کنار یکدیگر قرار داده است. از خیابانها و مدارس گرفته تا عرصه عمومی و مدنی، نوعی احساس تعلق به سرنوشت مشترک در حال بازتولید است. حتی بسیاری از کسانی که در سالهای گذشته، نقدها و اعتراضهایی نسبت به عملکرد نهادهای مختلف داشتهاند امروز دفاع از ایران و حفظ تمامیت و امنیت کشور را اولویتی فراتر از اختلافات سیاسی و اجتماعی میدانند. این اتفاق، سرمایهای کمنظیر برای هر جامعهای محسوب میشود. همبستگی ملی حول محور «ایران» ارزشی است که نمیتوان آن را صرفاً با شاخصهای نظامی، امنیتی یا اقتصادی سنجید. بدون تردید توان دفاعی و امنیتی برای حفظ کشور ضروری است اما تاریخ نشان داده که پایداری ملتها بیش از هر چیز به انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی وابسته است. هیچ قدرتی نمیتواند، جایگزین احساس تعلق شهروندان به سرزمین و آینده مشترکشان شود. البته پاسداشت این همبستگی بهمعنای نادیده گرفتن تفاوت دیدگاهها و سلایق سیاسی نیست. برعکس، تداوم این سرمایه اجتماعی در گرو به رسمیت شناختن تنوعهای فکری، فرهنگی و سیاسی جامعه است. در شرایط کنونی، سیاستگذاری عمومی باید بیش از گذشته بر اصولی چون کرامت انسانی، حقوق شهروندی، عدالت و مشارکت عمومی استوار باشد. جامعهای که همه اعضای آن احساس کنند که دیده میشوند و سهمی در آینده کشور دارند، توان بیشتری برای عبور از بحرانها خواهد داشت. امروز ایران در میانه آزمونی تاریخی قرار گرفته است. چه در عرصه دیپلماسی و مذاکره و چه در حوزه دفاع و امنیت، موفقیت کشور به میزان انسجام داخلی وابسته است. کشورهای دیگر نیز قدرت ایران را تنها در تجهیزات نظامی یا ظرفیتهای امنیتی نمیسنجند؛ آنچه بیش از همه مورد توجه قرار میگیرد، میزان همبستگی مردم و توان جامعه برای ایستادگی در برابر بحرانهاست. از همینرو حفظ و تقویت این سرمایه ارزشمند باید به اولویتی ملی تبدیل شود. خیابانها، رسانهها و عرصه عمومی باید بازتابدهنده حضور همه طیفهای جامعه باشند و هیچ گروهی حق ندارد این همبستگی را بهنفع خود مصادره کند. ایران پس از جنگ بیش از هر زمان دیگری به گفتوگو، مدارا و پذیرش تنوع نیاز خواهد داشت. اگر بتوانیم از این فرصت برای ترمیم شکافها و تقویت اعتماد عمومی بهره بگیریم شاید مهمترین دستاورد این روزهای دشوار نهصرفاً عبور از یک بحران بلکه ساختن بنیانی مستحکمتر برای آینده ایران باشد.
